Barokperiode – stijlkenmerken, kunstenaars en belangrijke werken

In een tijdperk gekenmerkt door weelderige pracht en praal en overweldigende schoonheid, bloeide de barok als een stijl met unieke kenmerken. De barokperiode , gekenmerkt door weelderige architectuur en rijk versierde kerkgebouwen , blijft fascineren met haar rijke culturele erfgoed .

Laten we ons onderdompelen in de wereld van de barok, de muziek, de literatuur en het leven van de mensen in dit schitterende tijdperk.

Barokke pracht – Een tijdperk vol pracht en weelde

Het leven in de barokperiode werd gekenmerkt door een combinatie van architectonische meesterwerken en een weelderige levensstijl.

De schitterende paleizen en kerken uit de barokperiode weerspiegelen de pracht van dit tijdperk, waarin kunst en leven onlosmakelijk met elkaar verbonden waren. De barokstijl Italië (de zogenaamde Italiaanse barok ), geïnspireerd door dramatische afbeeldingen en levendige kleuren.

Mensen uit die tijd vonden een uitdrukkingsvorm voor hun emoties en verlangens in de barokkunst, terwijl oorlogen en politieke omwentelingen de wereld om hen heen op zijn grondvesten deden schudden. Barokarchitectuur combineerde esthetiek met functionaliteit, waarbij paleizen zoals Versailles symbolen werden van absolutistische macht.

Deze prachtige gebouwen getuigen nog steeds van een tijd waarin pracht en praal het leven bepaalden.

De barokperiode: kenmerken, invloeden en nalatenschap voor de kunstgeschiedenis

In de kunstgeschiedenis staat de barokstijl symbool voor een tijdperk vol passie en drama. Kenmerkend voor deze stijl zijn weelderige vormen, dynamische bewegingen en levendige kleuren.

Geïnspireerd door de Contrareformatie en het absolutisme , weerspiegelt de barokperiode een tijd van verandering en zelfontdekking. Kunstenaars als Caravaggio , Bernini en Rubens gaven vorm aan dit tijdperk met hun unieke werken, die tot op de dag van vandaag bewonderd worden.

Haar kunstwerken vertellen verhalen over macht, geloof en emoties op een manier die de kijker diep raakt. De barokstijl bracht een revolutie teweeg in de kunstwereld en had een blijvende invloed op latere generaties kunstenaars.

De barok als kunstperiode – een samenvatting

De barokperiode (17e-18e eeuw) was een tijdperk in de kunst dat in de 17e eeuw in Italië begon en tot ver in de 18e eeuw op andere plaatsen bloeide. Deze periode omvatte diverse kunstvormen zoals schilderkunst , beeldhouwkunst , architectuur , decoratieve kunsten en muziek .

De barokstijl werd vooral overgenomen door landen die verwikkeld waren in religieuze conflicten; de uitgebreide werken werden gemaakt in opdracht van de Rooms-Katholieke Kerk en kenmerkten zich door emotionele diepgang.

Tot de belangrijkste vertegenwoordigers van deze periode behoorden Annibale Carracci (uit de familie Carracci), Caravaggio en Gian Lorenzo Bernini Paleis van Versailles is een uitstekend voorbeeld van barokkunst .

In de muziek wordt algemeen aangenomen dat de barokperiode ruwweg duurde van 1600 tot 1750; gedurende deze tijd van barokmuziek belangrijke nieuwe genres zoals opera's , oratoria , cantates , maar ook sonates en concerten – terwijl componisten als Claudio Monteverdi , Johann Sebastian Bach en George Frideric Handel tot bloei kwamen.

De oorsprong van de term

De oorsprong van de term barok ligt waarschijnlijk in het Italiaanse woord "barocco ", dat in de middeleeuwen door filosofen werd gebruikt om een ​​obstakel in de logische structuur te beschrijven. Later evolueerde de betekenis naar een verstoord idee of een complex denkproces.

Een alternatieve bron zou het Portugese woord "barroco" (Spaans: barrueco ) kunnen zijn, dat een onregelmatige of misvormde parel beschrijft en nog steeds terug te vinden is "barokparel"

In de kunstkritiek werd de term barok gebruikt om alles te beschrijven wat afweek van de vastgestelde regels en verhoudingen – of het nu ging om onregelmatigheid, bizarre vormen of andere afwijkingen. Deze vooringenomen kijk op kunststijlen bleef bestaan ​​tot het einde van de 19e eeuw, waarbij dergelijke stijlen als vreemd, grotesk en overdadig versierd werden beschouwd.

Pas dankzij Heinrich Wölfflins baanbrekende studie "Renaissance en Barok" (1888) kreeg de term "Barok" een vaste plaats als aanduiding voor een specifieke stijl in plaats van een scheldwoord, en werd een systematische presentatie van de kenmerken van de barok mogelijk.

Historische context van het baroktijdperk

Drie belangrijke culturele en intellectuele stromingen hebben de barokkunst en -muziek aanzienlijk beïnvloed.

Contrareformatie en het Concilie van Trente

Aanvankelijk was dit de opkomst van de Contrareformatie en haar expansie, zowel territoriaal als intellectueel. De verfijnde hoofse stijl van het maniërisme werd tegen het einde van de 16e eeuw steeds meer als ontoereikend beschouwd, met name voor religieuze kunst.

Als reactie op de Reformatie nam de Rooms-Katholieke Kerk Concilie van Trente een propagandistische houding kunst diende om het geloof in de Kerk te versterken. Dit leidde tot de introductie van een weloverwogen artistiek programma met werken die een sterke emotionele en zintuiglijke aantrekkingskracht op gelovigen uitoefenden.

De resulterende barokstijl combineerde paradoxaal genoeg sensualiteit met spiritualiteit; naturalistische afbeeldingen maakten religieuze beelden begrijpelijker voor de gemiddelde gelovige, terwijl dramatische en illusionistische effecten werden gebruikt om vroomheid te bevorderen en een indruk van goddelijke pracht over te brengen.

Zo vloeiden barokke plafondschilderingen samen in levendige scènes die de toeschouwer meevoerden naar oneindige perspectieven en zijn zintuigen richtten op hemelse zaken.

Absolutisme en de versterking van monarchieën

Een andere ontwikkeling was de versterking van de absolutistische monarchieën , gepaard gaande met de opkomst van een invloedrijke en machtige middenklasse die actief werd op het gebied van kunstmecenaat . Prachtige barokke paleizen werden gebouwd om de macht en grandeur van de gecentraliseerde staat te benadrukken – het duidelijkst zichtbaar in het koninklijk paleis en de tuinen van Versailles.

ontstond er kunstmarkt voor de middenklasse met een neiging tot realisme in werken zoals die van de gebroeders Le Nain en Georges de La Tour in Frankrijk, evenals diverse scholen van 17e-eeuwse Nederlandse schilderkunst (zie Rembrandt van Rijn of Jan Vermeer van Delft ).

Een hernieuwde interesse in de natuur en wetenschappelijke vooruitgang

De derde trend toonde een hernieuwde interesse in de natuur en een algemene verbreding van de intellectuele horizon van mensen, aangewakkerd door wetenschappelijke vooruitgang en ontdekkingen in de wereld.

Dit leidde tegelijkertijd tot een nieuw besef van zowel de onbeduidendheid van de mens (met name versterkt door de Copernicaanse verschuiving van de aarde van het centrum van het heelal) als de onvoorstelbare complexiteit en oneindigheid van de natuurlijke wereld.

De ontwikkeling van de landschapsschilderkunst in de 17e eeuw, waarin mensen vaak worden afgebeeld als kleine figuren in een uitgestrekte natuurlijke omgeving, illustreert dit veranderde begrip van het menselijk bestaan.

Sociaal-economische en culturele omstandigheden in de barokperiode

De Dertigjarige Oorlog en de Turkse Oorlogen leidden tot verwoesting en aanzienlijke bevolkingsverliezen in Hongarije. De pestepidemieën van 1679 en 1713 verergerden deze situatie nog. Om de op de Turken veroverde gebieden opnieuw te bevolken, startte de overheid hervestigingsprojecten voor Duitse en andere immigranten in het zuiden van het land.

Mercantilisme en staatsinterventie in de handel

Protestanten waren tijdens religieuze conflicten verbannen, maar in de 18e eeuw werden ze doelbewust overgeplaatst naar dunbevolkte delen van het rijk. Vanaf de jaren 1660 mercantilistische ideeën , gesteund door de overheid, de industriële en commerciële activiteiten.

De situatie van de boeren was moeilijk ; beschermende maatregelen onder Leopold I en Karel VI hadden weinig effect. Ondanks de oprichting van bepaalde "modelindustrieën", voornamelijk textielfabrieken, bleef hun succes beperkt. De absolutistische staat greep zwaar in bij handelsorganisaties : gilden werden onderdrukt of uitgesloten van nieuwe fabrieken.

Hoewel de handel werd aangemoedigd, leverde deze slechts bescheiden winsten op voor de staat. Industriële en commerciële ondernemingen werden deels rechtstreeks door de staat beheerd, maar vooral door bevoorrechte groepen of particulieren. Bekende voorbeelden zijn de eerste Oosterse handelscompagnie (1667), de tweede Oosterse handelscompagnie (1719) en de Oostende Compagnie (1722).

Chronisch overbelaste overheidsfinanciën

Ook de handel in het Middellandse Zeegebied werd geïntensiveerd. Ondanks veelbelovende koloniale projecten in India werden deze om politieke redenen halverwege de 18e eeuw stopgezet. Onder Karel VI werden talrijke nieuwe wegen gepland en aangelegd. De staat kampte met een constant tekort aan middelen als gevolg van aanhoudende oorlogen en grote economische investeringen, wat de overheidsfinanciën onder druk zette. Aanvankelijk financierde de staat zichzelf via rijke bankiers zoals Samuel Oppenheimer en later Samson Wertheimer.

Later probeerde hij staatsbanken op te richten; terwijl de Banco del Giro uit 1703 in Wenen snel failliet ging, wist de Wiener Stadtbanco uit 1705 zich staande te houden; de Universalbancaliy uit 1715 werd echter na korte tijd ook geliquideerd.

De katholieke kerk heeft de controle over het onderwijssysteem

Na de overwinning van de Contrareformatie nam de Rooms-Katholieke Kerk grotendeels de controle over het onderwijs over. De middelbare scholen, met name die van religieuze ordes zoals de Jezuïeten en Benedictijnen , stelden een zeer hoge norm.

In 1677 werd in Innsbruck een nieuwe universiteit gesticht, waarvan de theologische faculteit al snel grote faam zou verwerven. De geschiedschrijving bloeide op, met name door werken van bijvoorbeeld de twee benedictijnse broers Bernard en Hieronymus Pez, abt Gottfried Bessel van Göttweig en Franz Wagner van de jezuïetenorde, de officiële historicus van Leopold I.

De Oostenrijkse jezuïeten stonden bekend om hun wetenschappelijk en geografisch onderzoek, met name om hun ontdekkingsreizen in China.

Prestaties van de barokperiode op het gebied van poëzie, muziek en theater

Tot de prestaties van de barokpoëzie behoren Wolf Helmhart von Hohberg , wiens werken fascinerende inzichten bieden in het leven van de adel, en Katharina von Greiffenberg , een protestantse dichteres wier zeer spirituele gedichten de druk van de Contrareformatie weerspiegelden.

Het baroktheater kenmerkte zich door schitterende decoraties en innovatieve toneeltechnologie. De producties varieerden van uitgebreide Italiaanse opera's tot de ongeremde humor van populaire toneelstukken.

De muziek bereikte een bijzonder hoog niveau dankzij drie keizers die zelf actief waren als componisten (Ferdinand III, Leopold I en Jozef I). Karel VI was ook een begenadigd musicus en nam Johann Joseph Fux uit Oost-Stiermarken in dienst als vooraanstaand componist en leraar.

De magnifieke architectuur is het meest opvallende kenmerk van de Oostenrijkse barokcultuur. Aanvankelijk waren Italiaanse architecten dominant, maar al snel kwamen er lokale talenten op de voorgrond.

Tot de belangrijkste behoorden Johann Bernhard Fischer von Erlach , bekend van werken zoals het eerste ontwerp van het Schönbrunn-paleis en de Sint -Karelskerk in Wenen evenals de Collegiale Kerk in Salzburg , en zijn zoon Josef Emanuel Fischer von Erlach, die onder andere de Hofbibliotheek in Wenen ontwierp.

Ze werden uitgedaagd door Jakob Prandtauer met kloosters in Herzogenburg en Melk, en vooral door Johann Lucas von Hildebrandt met kastelen zoals Schwarzenberg en Belvedere in Wenen, de Sint-Pieterskerk en de abdij van Göttweig.

Onder de lokale beeldhouwers Georg Raphael Donner zowel door zijn statuur als door de kwaliteit van zijn werk. De frescoschilderkunst werd sterk beïnvloed door kunstenaars als Johann Michael Rottmayr uit Salzburg, Daniel Gran uit Wenen en Paul Troger uit het Pusterdal in Tirol.

Stijlkenmerken van de barok – een tijdperk van diversiteit in Europa

De kunst in de barokperiode kenmerkt zich door een buitengewone diversiteit, aangezien stromingen van naturalisme en classicisme naast elkaar bestonden en samensmolten met de karakteristieke barokstijl.

Annibale Carracci en Caravaggio , twee Italiaanse schilders, braken in de jaren 1590 resoluut met het maniërisme en droegen zo bij aan de introductie van de barokstijl, waarbij ze respectievelijk in de classicistische en realistische stijl schilderden.

Caravaggio staat vooral bekend om het populariseren van het tenebrisme , het gebruik van extreme contrasten tussen licht en donker. Artemisia Gentileschi gebruikte deze techniek zeer effectief in haar historiestukken – een ongebruikelijk thema onder hedendaagse vrouwelijke kunstenaars.

In de jaren 1620 ontwikkelde zich in Rome een specifieke barokke schilderstijl, voornamelijk door monumentale plafondschilderingen van Pietro da Cortona , Guido Reni , Il Guercino , Domenichino en vele andere kunstenaars.

Gian Lorenzo Bernini was een van de belangrijkste beeldhouwers en architecten van deze periode; hij ontwierp onder andere het baldakijn boven het altaar in de Sint-Pietersbasiliek en de enorme zuilengalerij ervoor.

De barokarchitectuur van Bernini, samen met Carlo Maderno , Francesco Borromini en Guarino Guarini, legde de nadruk op massiviteit, monumentaliteit, beweging, dramatische ruimtelijke en lichteffecten, evenals rijke interieurdecoraties met contrasterende oppervlaktestructuren, levendige kleuren en luxueuze materialen om de fysieke aanwezigheid van het gebouw te benadrukken en een gevoel van directheid en zintuiglijk genot over te brengen.

In Frankrijk werden de barokke invloeden getemperd door uitgesproken classicistische tendensen, zoals te zien is in de serieuze, logische en ordelijke schilderijen van Nicolas Poussin , maar ook in de wat meer magnifieke werken van Charles Le Brun en de portretschilders Hyacinthe Rigaud en Nicolas de Largillière .

De Franse architectuur is daarentegen minder barok van stijl vanwege haar subtiliteit, elegantie en ingetogenheid. De ingetogen architectuur van Jules Hardouin-Mansart laat zien dat de barokke impuls in Frankrijk eerder gedempt en klassiek van aard was.

In het streng rooms-katholieke Spanje werd de barokstijl echter enthousiast omarmd, met name in de architectuur. De belangrijkste Spaanse architect, José Benito Churriguera, toonde duidelijk de Spaanse belangstelling voor oppervlaktestructuren en weelderige details.

Zijn stijl, bekend als "Churrigueresk", vond veel navolgers en de toepassing ervan verspreidde zich naar de Spaanse koloniën in Amerika. Diego Velázquez en andere Spaanse schilders uit de 17e eeuw streefden naar een donkere maar krachtige naturalistische benadering die weinig gemeen had met de gangbare barokschilderkunst.

De barokstijl was slechts beperkt verspreid in Noord-Europa, met name in het huidige België. De meest vooraanstaande meester van deze door Spanje geregeerde, overwegend rooms-katholieke regio was de schilder Peter Paul Rubens , wiens dynamische diagonale composities en weelderige figuren het hoogtepunt van de barokschilderkunst vertegenwoordigen.

De elegante portretten van Anthony van Dyck en de krachtige figuratieve werken van Jacob Jordaens werden beïnvloed door de stijl van Rubens. In Nederland werd de kunst sterk beïnvloed door de realistische smaak van de overheersende burgerlijke mecenassen, waardoor zowel de vele genre- en landschapsschilders als belangrijke meesters zoals Rembrandt en Frans Hals belangrijke aspecten van de barok ongemoeid lieten.

Niettemin oefende de barokstijl een opmerkelijke invloed uit in Engeland , met name in kerken en paleizen ontworpen door Sir Christopher Wren en Sir John Vanbrugh .

De laatste gouden eeuw van de barokstijl speelde zich voornamelijk af in het overwegend rooms-katholieke Zuid-Duitsland en Oostenrijk , waar lokale architecten vanaf de jaren 1720 de Italiaanse architectuurstijlen achter zich lieten.

In rijkversierde kerken, kloosters en paleizen JB Fischer von Erlach , Balthasar Neumann , JL von Hildebrandt , Dominikus Zimmermann , evenals Cosmas Damian Asam en Egid Quirin Asam subtiele illusionistische effecten met een rijk verfijnde stijl van stucwerkdecoratie in combinatie met beschilderde oppervlakken.

Barokarchitectuur: Prachtige paleizen, kerken en tuinen

Temidden van de barokke pracht verrijzen majestueuze kastelen, waarvan de gevels gekenmerkt worden door weelderige versieringen.

Barokarchitectuur getuigt van een streven naar overweldigende schoonheid en grandeur. Kerken , als spirituele centra, werden ontworpen als indrukwekkende bouwwerken met weelderig stucwerk en magnifieke koepels. Tuinen werden aangelegd als een harmonieuze verlenging van de architectuur, met geometrische vormen en kunstig aangelegde bloemperken.

De barokke architectuurstijl verspreidde zich niet alleen in Italië , het land van herkomst, maar ook in heel Europa. Prachtige gebouwen zoals het Paleis van Versailles staan ​​symbool voor dit schitterende tijdperk, dat een hoogtepunt van artistieke creativiteit vertegenwoordigt.

Barokarchitectuur belichaamt een tijdperk van uitbundigheid en toewijding aan schoonheid, te midden van politieke onrust en maatschappelijke beroering.

De barokke architectuurstijl – oorsprong en kenmerken

Barokarchitectuur is een bouwstijl die eind 16e eeuw in Italië is ontstaan ​​en tot in de 18e eeuw voortduurde in regio's zoals Duitsland en koloniaal Zuid-Amerika.

De wortels ervan liggen in de Contrareformatie, toen de katholieke kerk een sterke emotionele aantrekkingskracht op gelovigen uitoefende door middel van kunst en architectuur.

Complexe plattegronden, voornamelijk gebaseerd op de ovale vorm, evenals dynamische contrasten en overlappende ruimtes, hadden de voorkeur om beweging en sensualiteit te benadrukken. Andere kenmerkende eigenschappen zijn grandeur, dramatiek en contrasten (vooral in de belichting), gebogen vormen en diverse oppervlaktebehandelingen met rijkelijk versierde elementen en vergulde beelden.

Barokarchitecten gaven de voorkeur aan levendige kleuren en illusionistische plafondschilderingen. In Italië behoorden Gian Lorenzo Bernini, Carlo Maderno, Francesco Borromini en Guarino Guarini tot de belangrijkste vertegenwoordigers van dit tijdperk; terwijl klassieke elementen deze stijl in Frankrijk een subtieler uiterlijk gaven.

De barokstijl arriveerde later in Centraal-Europa, maar bloeide bijvoorbeeld op in het werk van de Oostenrijkse architect Johann Bernhard Fischer von Erlach.

Ook Groot-Brittannië werd beïnvloed door de barokstijl, met name door het werk van Christopher Wren. De late barokperiode wordt vaak aangeduid als rococo of churrigueresque .

Muziek in de barokperiode: componisten als Bach, Vivaldi en Händel gaven vorm aan dit tijdperk

De klanken van de baroktijd onthullen een wereld vol passie en elegantie. Bach , Vivaldi en Händel , meesters van hun tijd, creëerden muzikale meesterwerken die tot op de dag van vandaag harten ontroeren.

Haar composities weerspiegelen de magnifieke weelde van het baroktijdperk, met virtuoze melodieën en diepe harmonieën. Barokmuziek was meer dan louter vermaak – het was een uiting van gevoel en schoonheid die de ziel van de luisteraars raakte.

Dankzij de werken van deze geniale componisten werd muziek een taal van emoties en gedachten die mensen over de hele wereld eeuwenlang met elkaar verbond.

Kenmerken van barokmuziek en belangrijke vertegenwoordigers

Barokmuziek , een genre dat domineerde van ongeveer 1600 tot ongeveer 1750, staat bekend om zijn magnifieke, dramatische en energieke karakter, evenals zijn stilistische diversiteit.

De madrigalen van Claudio Monteverdi zijn daar een voorbeeld van . Een van de belangrijkste keerpunten in de muziekgeschiedenis vond plaats in Italië aan het begin van de 17e eeuw.

De stile antico maakte plaats voor een hernieuwde interesse in expressieve harmonie – ontwikkeld voor seculier gebruik. Dit leidde tot een duidelijkere afbakening van de verschillen tussen sacrale en seculiere muziek, evenals tussen vocale en instrumentale stijlen, en een meer uitgesproken benadrukking van nationale kenmerken.

De introductie van opera , oratorium en cantate markeerde een belangrijk keerpunt in de muziekgeschiedenis . Deze nieuwe vocale vormen stelden componisten in staat complexe verhalen en emoties via muziek uit te drukken.

Claudio Monteverdi wordt beschouwd als een pionier van deze "nieuwe muziek" , gevolgd door andere vooraanstaande Italiaanse componisten zoals Alessandro Scarlatti en Giovanni Pergolesi . In Italië bloeide de barokmuziek op met meesters als Arcangelo Corelli , Antonio Vivaldi en Giuseppe Tartini .

Hun werken onderscheidden zich door hun virtuositeit en passie. In Frankrijk Jean-Baptiste Lully als een vooraanstaande operacomponist, en Jean-Philippe Rameau blonk uit in de Franse barokmuziek.

In Engeland droegen de maskerspelen van de Stuarts aan de ontwikkeling van vocale muziek, waarbij George Frideric Handel uit Duitsland een centrale rol speelde. Zijn muzikale genialiteit bezorgde hem internationale faam.

Johann Sebastian Bach daarentegen concentreerde zich op barokke kerkmuziek en componeerde tijdloze werken voor koor en orgel. Duitsland was ook de thuisbasis van andere beroemde barokcomponisten zoals Heinrich Schütz , Dietrich Buxtehude en Georg Philipp Telemann. Hun invloed heeft het muzikale landschap van de 17e en 18e eeuw aanzienlijk gevormd.

Een gedetailleerd onderzoek van barokmuziek onthult de diversiteit aan stijlen, technieken en uitdrukkingsvormen.

Theater en podiumvermaak

De combinatie van twee artistieke vernieuwingen – de ontwikkeling van het perspectief in de 15e eeuw en de première van de eerste opera in 1597 – legde de basis voor het baroktheater , dat tot ver in de 19e eeuw invloedrijk bleef. Gedurende deze periode werden alle landen op vergelijkbare wijze beïnvloed, waarbij Italië de belangrijkste inspiratiebron was.

In plaats van het klassieke drama uit de 16e eeuw ontstonden er diverse vormen van vermaak, zoals intermezzo's , ballet , gemaskerde voorstellingen en opera buffa . De introductie van nieuwe technieken voor het creëren van spectaculaire visuele effecten leidde tot de installatie van steeds geavanceerdere apparatuur in theaters. Het resultaat was een dominant spektakel dat alle andere aspecten van de vormgeving van de voorstelling overschaduwde.

De barokke architectuurstijl, die zijn oorsprong vond in Italië en zich over heel Europa verspreidde, had tussen circa 1650 en 1790 een grote invloed op de theaterbouw. ​​Kenmerkende eigenschappen waren onder meer de verfijning van het prosceniumpodium en de hoefijzervormige zaal in renaissancestijl.

Privé Hof Theater

-hoftheaters werden nieuwe innovaties geïntroduceerd , zoals de verticale opstelling van maximaal vijf ondiepe balkons. Voor het eerst was er een ondergrondse orkestbak vóór het podium en werd de podiumvloer verlaagd om ruimte te creëren voor decor, apparatuur en dans.

Met de opkomst van opera's en balletten was er behoefte aan steeds geavanceerdere, verplaatsbare decors. Bekende namen uit dit tijdperk zijn onder andere Giacomo Torelli uit Italië en de familie Bibiena met hun unieke producties. Strikte etiquette vereiste perspectieflijnen op het podium vanuit het gezichtspunt van de koninklijke loge.

De bouw van theaters werd financieel ondersteund door de adel, wat leidde tot een rigide architectonisch formalisme. De auditoria weerspiegelden de sociale gelaagdheid – een goed voorbeeld hiervan is het Franse hoftheater in Versailles (1769), ontworpen door architect Jacques-Ange Gabriel.

De podia waren gemechaniseerd in de stijl van de familie Bibiena, met katrolsystemen voor effecten zoals zwevende decors. Ondanks hun omvang gingen veel opera's in première in deze kostbare hoftheaters, en ze speelden ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van het klassieke ballet.

Openbare operahuizen

In de 18e eeuw bestonden er twee soorten openbare theaters . Het ene type was een logisch vervolg op de eerdere privé-hoftheaters en voldeed aan de verfijnde, stedelijke, aristocratische vraag naar theater als vorm van vermaak.

Het Teatro alla Scala (1776-1778) in Milaan is een uitstekend voorbeeld van de vele theaters die in de 18e eeuw door de adel in de Europese hoofdsteden werden gebouwd. Openbare theaters zoals La Scala verschilden van privé-hoftheaters alleen in de grootte van hun zaal en podium.

Terwijl de zaal in Versailles minder dan 700 zitplaatsen telde, had La Scala er meer dan 2000. In die tijd was opera met het bijbehorende ballet de meest geliefde vorm van vermaak, vooral in Italië.

Het restauratietheater

Het restauratietheater in Engeland verschilde van andere vormen van openbaar theater. De hoefijzervormige zaal met een diep podium en orkestbak was populair in heel West-Europa en beïnvloedde de stijl van operahuizen.

De acteurs traden op voor rijkelijk beschilderde achtergronden achter de toneelboog. In tegenstelling tot baroktheaters had het theater uit de Restauratieperiode een diep voorpodium dat zich uitstrekte over het toneel en waar het grootste deel van de actie zich afspeelde.

De Engelsen, met hun Shakespeare-traditie, hechtten vanaf het Elizabethaanse tijdperk grote waarde aan het directe contact tussen acteurs en publiek, en daarom behielden ze dit in het theater van de Restauratie.

Aan weerszijden van het podium bevonden zich deuren voor de acteurs, evenals extra, boven elkaar gestapelde, barokke loges voor het publiek.

Barokliteratuur – Kenmerken, auteurs en werken

Barokliteratuur vormt een belangrijk onderdeel van een omvangrijke Europese stroming die bekendstaat als de barok, zowel in de literatuur als in de kunst .

Sinds ongeveer 1800 wordt de literaire productie in Europa aangeduid als barokliteratuur, terwijl deze in Frankrijk vaker wordt geassocieerd met het classicisme, hoewel er vergelijkbare stilistische middelen worden gebruikt. Barokke elementen zijn ook terug te vinden in de 17e-eeuwse Europese literatuur.

Er bestaat dus een onderscheid tussen de epochale term en een stilistisch concept voor specifieke kenmerken zoals metaforen , religieuze en mythologische allegorieën . Vanwege haar 'kunstmatigheid' ontsnapt barokliteratuur vaak aan directe empathie; vanwege haar gebrek aan 'natuurlijkheid' werd ze door critici van de vroege en middenverlichting slecht beoordeeld.

De barokliteratuur manifesteerde zich in diverse vormen, van het euphisme van Engelse dichters tot de preciosité in Frankrijk, het marinisme in Italië, de eerste en tweede Silezische school in Duitsland, en het conceptualisme en het kulturanisme in Spanje.

de auteurs uit de barok behoren:

• in Spanje : Luis de Góngora, Francisco de Quevedo, Sor Juana Inés de la Cruz, Bernardo de Balbuena en Miguel Hidalgo;
• in Catalonië : Francesc Fontanella, Francesc Vicenç Garcia, Josep Romaguera;
• in Portugal : António Vieira, Gregório de Matos, Francisco Rodrigues Lobo;
• In Engeland : de metafysische dichters John Donne, George Herbert, Andrew Marvell, Henry Vaughan en
• in Duitsland : Andreas Gryphius en Angelus Silesius.

In Spanje valt het baroktijdperk samen met de Gouden Eeuw. Thema's als liefde , eer, religiositeit (te midden van de voortdurende Contrareformatie) en satire domineren. De poëzie wordt gekenmerkt door een mengeling van controverses tussen conceptualisme en kulturanismo, evenals de ontdekking van nieuwe strofevormen naast de voortzetting van het renaissancesonnet.

De roman beleeft een bloeiperiode met werken van Cervantes en een veelheid aan subgenres (waarbij de schelmenroman bijzonder prominent is).

In het theater staan ​​komedies centraal, samen met 'Auto Sacramental' of dramatiseringen van bijbelse passages. Pedro Calderón de la Barca vermengt de regels van de komedie met serieuze thema's en draagt ​​zo bij aan de ontwikkeling van het Spaanstalige tragische theater.

Oorsprong en grondwettelijke elementen

Oorspronkelijk werd de term barok uitsluitend gebruikt voor de beeldende kunst . Pas in de jaren 1820 begon men te spreken van een literaire barok, hoewel de bloeiperiode ervan in de 16e en 17e eeuw lag. Dit suggereert dat deze stroming niet alleen de kunst beïnvloedde wat betreft sculpturale vormen, maar ook relevant was voor de literatuur.

Het is belangrijk om het bestaan ​​van een literaire barok en deze te beschouwen als een ideologische beweging – niet slechts een formele – en om de nauwe band met de Contrareformatie te begrijpen. Sommigen zijn zelfs zo ver gegaan om te beweren dat de barok zich tegen de renaissance verzette en een confronterende beweging vertegenwoordigde – wat onjuist is.

De barokperiode bracht een vernieuwing van technieken en stijlen met zich mee. Vooral in Europa, en met name in Spanje, had de Contrareformatie een grote invloed op deze trends; Italiaanse invloeden uit de Renaissance werden geassimileerd en tegelijkertijd gevormd door Spaanse invloeden – waarbij technieken en stijlen nog sterker werden aangepast aan de Spaanse traditie.

Barokpoëzie

De barokdichters van de 17e eeuw vermengden traditionele strofen met nieuwe en verfijnde vormen zoals het trio , het kwartet , het sonnet en de redondilla .

Ze maakten gebruik van talrijke retorische figuren en streefden naar een uitgebreide formele vormgeving. Dit betekende geen breuk met het classicisme van de Renaissance, maar eerder een intensivering van stilistische middelen in de zoek naar decoratieve complexiteit en een overdrijving van zintuiglijke elementen, culminerend in formele verfijning.

De Spaanse literaire barok kenmerkt de 17e eeuw. Gedurende de 17e eeuw behandelde de barok thema's die al in de renaissance aanwezig waren, maar dan in versterkte vorm, met name de negatieve aspecten: de vergankelijkheid van het leven, de snelheid waarmee de tijd voorbijgaat, het verdwijnen van plezier, de complexiteit van de wereld om de mens, enzovoort.

De literatuur van de 16e eeuw werd gekenmerkt door een kalme en evenwichtige stijl; de barok van de 17e eeuw verstoorde deze rust en verschillende krachten kwamen met elkaar in conflict.

Slotwoord

Temidden van de barokke pracht ontvouwt zich een wereld van ongeëvenaarde schoonheid en elegantie. De magnifieke paleizen en weelderige kerken weerspiegelen de essentie van dit tijdperk, gekenmerkt door weelderige architectuur en levendige kleuren. Het betreden van de zalen van deze gebouwen voelt als een reis terug in de tijd, waar het leven zelf kunst .

Elke steen vertelt verhalen uit vervlogen tijden, van oorlog en vrede, van liefde en passie. De barokarchitectuur van Italië en Frankrijk blijft generaties kunstenaars en architecten wereldwijd inspireren. Een bezoek aan Versailles brengt de pracht van het baroktijdperk op een ongeëvenaarde manier weer tot leven.

De barokliteratuur werd vaak gekenmerkt door complexe metaforen en allegorieën, evenals door verfijnde retoriek. De muziek uit deze periode kenmerkte zich door weelderige composities met talloze versieringen en contrasten.

Over het algemeen kan de barokperiode worden omschreven als een artistiek tijdperk dat bekend stond om zijn weelde, dramatiek en pracht, en dat een enorme invloed had op de Europese kunst- en cultuurgeschiedenis.

Disclaimer affiliate links: We bevelen alleen producten aan of linken ernaar die we zelf gebruiken (of zouden gebruiken), en alle meningen die hier in deze context worden geuit, zijn onze eigen meningen. Onze productrecensies en aanbevelingen zijn onafhankelijk en gebaseerd op onderzoek, meningen van experts en/of producttesten. Als u op links in onze content klikt, kunnen we commissies ontvangen voor uw aankopen, maar we ontvangen nooit enige vergoeding of andere betaling voor de inhoud van onze aanbevelingen. Zo financieren we ons redactioneel werk en onze tijdschriftartikelen (details vindt u in onze redactionele richtlijnen ). Lees hier ons volledige privacybeleid .