Creatieve ontsnapping of een weerspiegeling van de maatschappij? De rol van kunst in onze moderne wereld

Waarom kunst belangrijk is – over de diverse functies van kunst

Kunst bestaat al sinds het begin van de mensheid. Door de geschiedenis heen hebben mensen altijd kunst gemaakt en gewaardeerd.

Het zal altijd een onlosmakelijk onderdeel van het menselijk leven blijven, ongeacht etniciteit, politieke overtuigingen of culturele achtergrond. Dit manifesteerde zich al in de vroegste dagen van de mensheid in een grote verscheidenheid aan uitdrukkingsvormen, zoals prehistorische grottekeningen of oude muziekinstrumenten.

Of het nu gaat om een ​​muziekstuk , een dans , een gedicht, een tekening , een schilderij of zelfs graffiti – er is altijd wel een vorm van artistieke expressie geweest en die zal er altijd blijven.

Door de diversiteit aan kunstvormen en -technieken, en door de inspanningen van filosofen en kunstenaars om deze te verklaren en er betekenis aan te geven, heeft de kunst zich snel ontwikkeld.

Vanuit het perspectief van kunstenaars dient kunst in de eerste plaats als communicatiemiddel, waarmee ze hun ideeën, gevoelens en emoties kunnen uiten door middel van esthetische en innovatieve presentaties. Daarbij streven ze ernaar een diepere intellectuele band met hun publiek te smeden.

Als we het woord 'kunst' horen, associëren sommige mensen het meteen musea of ​​ingelijste schilderijen . Velen denken dan: "Ik ben er niet echt een fan van. Ik begrijp sommige werken gewoon niet."

En jij? Ben jij ook van mening dat kunst alleen voor intellectuelen of kunstliefhebbers is?

In werkelijkheid is kunst toegankelijk voor iedereen die het wil ervaren. Je vindt het op veel plekken: in liedjes die je mooi vindt; in films die je kijkt; in gedichten en theatervoorstellingen – zelfs in de handgesneden houten werkjes van je grootvader of de batikcreaties van je grootmoeder uit de jaren zeventig.

Kunst is bovendien altijd een weerspiegeling van onze samenleving en biedt een creatieve ontsnapping aan de hectische, postmoderne wereld die ons voortdurend overspoelt met alomtegenwoordige prikkels.

Van abstracte kunst tot sculpturen , muziek en literatuur – kunstwerken bieden ons de mogelijkheid om nieuwe perspectieven te ontdekken en in contact te komen met andere mensen.

Een galerie , een boek doorbladeren of je hand wagen aan een acrylverfschilderij – er zijn talloze manieren om even te ontsnappen aan de hectiek van alledag en te genieten van de schoonheid van de kunst.

Dit alles, en nog veel meer, kan als kunst worden beschouwd.

Een overzicht van de kunstgeschiedenis

Kunstwerken weerspiegelen de culturele en maatschappelijke ontwikkelingen in verschillende perioden van de geschiedenis.

Ze dienen niet louter als representaties, maar handelen onafhankelijk en hebben een functie. Kunst vertegenwoordigt een soort copingstrategie waarmee de gedachten en gevoelens van kunstenaars aan het licht komen – zowel van hen die worstelden met de processen van hun tijd als van hen die zich er vandaag de dag mee bezighouden.

Door naar kunst te kijken, krijgt men inzicht in historische veranderingsprocessen , evenals in de diversiteit en verspreiding van verschillende tekens, symbolen en beelden.

De kunstgeschiedenis kan grofweg worden onderverdeeld in zeven belangrijke historische perioden:

1. Het stenen tijdperk en prehistorische kunst (ca. 30.000 – 1800 v.Chr.)
2. De kunstperiode van de oudheid (ca. 3000 – 1150 v.Chr.)
3. Kunst in de Middeleeuwen (ca. 500 – 1400 n.Chr.)
4. Renaissance (ca. 1420 – 1600)
5. Barok (ca. 1600 – 1780)
6. Het tijdperk van de moderne kunst (ca. 1790 – 1990)
7. Postmoderne / Hedendaagse kunst (sinds 1990)

In de antieke kunst stonden religieuze thema's en de weergave van idealen centraal. Griekse sculpturen onderscheidden zich door hun perfecte verhoudingen.

In de middeleeuwen daarentegen betrof het voornamelijk religieuze kunst, zoals kerkschilderijen en altaarstukken. De Renaissance bracht een heropleving van het klassieke erfgoed met zich mee: kunstenaars richtten zich opnieuw op de idealen van de Grieks-Romeinse wereld en creëerden werken vol harmonie en schoonheid.

De barokperiode legde de nadruk op drama – scenario's werden vaak overdreven om emoties op te wekken. De rococo volgde hetzelfde stilistische principe, maar legde meer nadruk op lichtheid dan op zwaarte.

De 19e eeuw wordt gekenmerkt door de opkomst van nieuwe artistieke stromingen zoals de romantiek en het impressionisme , die baanbrekend werk verrichtten door niet alleen een voorstelling, maar ook gevoelens weer te geven.

Het modernisme, ontstond , week af van traditionele technieken en richtte zich op abstractie. Voorbeelden van deze stroming zijn het kubisme , het expressionisme en het surrealisme .

Hedendaagse kunst houdt zich tegenwoordig onder meer bezig met maatschappelijke vraagstukken en nieuwe mediatechnologieën.

Een gedetailleerde classificatie van alle kunstperioden in de beeldende kunst, inclusief uitgebreide beschrijvingen, is te vinden in ons artikel: Overzicht van kunstperioden – Een inleiding tot de kunstgeschiedenis.

Hoewel elk tijdperk zijn eigen unieke karakter heeft, delen ze allemaal de rode draad van voortdurend evoluerende kunst. Dit geldt nog steeds: kunstenaars experimenteren met nieuwe technieken, materialen of thema's om de wereld iets nieuws te presenteren.

Kunst is een belangrijk onderdeel van culturen en tijdperken omdat het boodschappen, emoties en denkpatronen overbrengt. Het weerspiegelt de betrokkenheid van kunstenaars bij hun eigen wereld. In die zin hebben zowel kunstenaars uit het verleden als uit het heden zich intensief beziggehouden met hun cultuur en de tijdsgeest.

Cultuur en gebruiken binnen een samenleving. Zowel kunst als cultuur drukken diverse denkwijzen en attitudes uit en kunnen niet hiërarchisch worden geordend zoals verschillende tijdperken. Kunst is het resultaat van culturele en maatschappelijke omstandigheden en een uiting van menselijke creativiteit, soms doordrenkt met diepe emotie.

Het blijft een feit dat kunst al sinds mensenheugenis een belangrijk onderdeel van onze samenleving is – het kan ons inspireren, vermaken en tot nadenken aanzetten. Of het nu een ontsnapping aan het dagelijks leven is of juist een weerspiegeling ervan – kunst heeft vele facetten en biedt iedereen de mogelijkheid zichzelf erin te vinden.

Wat is kunst? Wat betekent kunst voor ons?

"Kunst komt voort uit vaardigheid" tegengekomen Sommigen zullen misschien lachen om deze ietwat polemische bewering, maar niet zonder reden. De oorsprong van het woord "kunst" ligt in het Latijnse woord "ars", dat als volgt vertaald kan worden:

• Kan
• Vakmanschap
• vaardigheid
• vaardigheid

Oorspronkelijk lag de nadruk bij het definiëren van kunst op de manier van handelen en de activiteit zelf, in plaats van op het voltooide werk. In de loop der tijd is de definitie van deze term echter aanzienlijk veranderd en heeft deze, afhankelijk van de context, verschillende betekenissen gekregen.

In Abenteuer Philosophie – het tijdschrift voor praktische filosofie – vinden we een zeer treffende benadering van de hoofdredacteur , Mag. Dr. Hannes Weinelt .

Ook hij stelt dat de oorsprong van kunst ligt in vaardigheid , maar tegelijkertijd ook in kennis . De intentie van kunst is altijd geweest om de wereld te veranderen. Of kunst daarin slaagt, hangt niet alleen af ​​van de vaardigheden van de kunstenaar, maar ook van ons vermogen als toeschouwers . Om dit mogelijk te maken, moeten we evolueren van passieve toeschouwers naar actieve deelnemers.

Kunst komt voort uit vaardigheid of kennis ( nosse aut posse ), misschien wel uit beide, maar het moet in ieder geval beide in de juiste mate combineren. Wie weet zonder te kunnen, is een theoreticus, die men nauwelijks kan vertrouwen als het om vaardigheden gaat; wie kan zonder te kunnen, is slechts een uitvoerder of ambachtsman; de ware kunstenaar combineert beide.

Dit lezen we in Johann Gottfried von Herders  Kalligone uit 1800. Helaas klonk Herders uitspraak anders Berliner Morgenpost van 25 februari 1938. 'kunst' van 'bekwaamheid' werd onder het nationaalsocialisme voor het belasteren van zogenaamde 'ontaarde kunst .

Kunst komt voort uit vaardigheid; als het uit verlangen voortkwam, zou het 'Wunst' moeten heten. De eerste beelden waarmee de tentoonstelling 'Degenerate Art' op Königsplatz 5 in Berlijn zich nu aan de bezoekers presenteert, lijken een illustratie van dit woordspel. Het is inderdaad 'Wunst' dat hier opdoemt. En net zo betekenisloos als dit woord klinkt, zo staren de krabbels ons betekenisloos aan, zonder iets met schilderkunst te maken te hebben, behalve dan wat betreft de gebruikte materialen

"kunst komt voort uit vaardigheid" vaak aangehaald in kunstdebatten , zonder dat men zich bewust is van de verwoestende betekenis ervan onder het nationaalsocialisme. Maar om kunst – zoals zo vaak in de geschiedenis – werkelijk een drijvende kracht voor verandering te laten zijn, is noch politieke instrumentalisering, zoals toegepast in totalitaire regimes, noch de volledige vernietiging van alle tradities, zoals nagestreefd door activisten in de jaren zeventig, voldoende.

Mag. Dr. Hannes Weinelt sluit zijn verkenningen van de donkere hoofdstukken van de recente kunstgeschiedenis met drie krachtige pleidooien die iedereen die zich door kunst geraakt en geïnspireerd voelt, een hart onder de riem kunnen steken:

1. "Het is de schoonheid die, ondanks alle onvolkomenheden in de wereld, de mensheid de bereikbaarheid van de waarheid toont. Deze taak valt daarom toe aan de 'schone kunsten': zij zijn bedoeld om de menselijke ziel terug te brengen naar haar hemelse oorsprong. Om zulke werken te creëren, moet de kunstenaar 'weten' en 'kunnen'. [...] Het is essentieel om schoonheid en esthetische vorming te bevorderen."
2. “In de oudheid had schoonheid een betekenis die alle esthetiek oversteeg, een betekenis die verbonden was met de essentie van de dingen (met het zijn). En het is precies deze benadering – het zoeken naar de betekenis en de waarde van een kunstwerk – die de Duitse filosoof Hans-Georg Gadamer (1900-2002) kiest als brug naar de moderne, of uiteindelijk naar elke vorm van kunst. Hij spreekt over drie voorwaarden voor het ervaren van schoonheid, die hij ons als drie ‘instrumenten’ in handen geeft: spel, symbool en feest. […] Hiermee kunnen we onszelf transformeren van passieve toeschouwers van kunst tot actieve deelnemers aan de beleving ervan.”
3. "De positieve effecten van muziek maken, acteren of beeldende kunst creëren op de ontwikkeling van intelligentie, concentratie, creativiteit, sociale vaardigheden, innerlijke rust en evenwicht, en nog veel meer, zijn onbetwist. [...] De derde oproep is daarom gericht aan iedereen: dat we meer muziek maken, samen zingen , creatieve activiteiten ondernemen, gedichten lezen en schrijven, dansen, spelen, schilderen, knutselen en meer creëren, dat we onze kinderen in staat stellen dit te doen en het samen met onze kinderen doen, en dat we dit eisen op kleuterscholen en basisscholen of bewust kiezen voor schooltypen die dit voor onze kinderen mogelijk maken."

Naast de observaties van Weinelt – of misschien zelfs verrijkt door deze – wordt duidelijk dat kunst ook functioneert als een middel om liefde , waarheid en schoonheid . Het doel ervan omvat het bereiken van hogere bestaansniveaus en het verruimen van het bewustzijn. Een geslaagd kunstwerk veronderstelt daarom een ​​geslaagde communicatie tussen het werk en de toeschouwer.

Zonder deze verbinding zou je kritisch kunnen stellen dat het kunstwerk niet bestaat. Als er geen creatieve drijfveer is, is het geen authentieke kunst: het dient, om zo te zeggen, als een middel tot expressie.

Tijdens de Renaissance legden kunstenaars de nadruk op het belang van technische vaardigheid voor de kunst.

Tegenwoordig is deze opvatting niet meer zo beperkt: een simpel idee of een origineel concept kan al als artistiek worden beschouwd (vaak te vinden in performancekunst of conceptuele kunst ). Als men echter een beknopte en algemene definitie van "wat kunst is" zou willen geven, zou men kunnen zeggen dat het een menselijke activiteit is, of het resultaat daarvan, die gewaarwordingen, emoties of reflecties bij de toeschouwer oproept.

Om te kunnen bestaan, zijn dus een kunstenaar en minstens één toeschouwer nodig.

Waarom kunst zo belangrijk is

, cultuurmanager en eigenaar van Konzeptfreun.de , het prachtig samen met zijn formulering:

Cultuur biedt stabiliteit, kunst breekt nieuwe wegen in. Beide zijn met elkaar verweven en kunnen niet zonder elkaar bestaan. We hebben beide nodig om te leven, zoals de bloedstroom in de bloedvaten van ons lichaam. We hebben behoefte aan zekerheid en een afgebakende horizon, maar tegelijkertijd ook aan de vrijheid en de verleiding om iets nieuws te ontdekken, voorbij alle denkbare grenzen

Kunst reikt veel verder dan haar praktische toepassingen en heeft een diepgaande invloed op onze mentale toestand, onze financiële situatie en de identiteit van onze samenleving.

Zowel in het heden als in het verleden is de waarde van kunst onmeetbaar.

Ook Duitse Cultuurraad heeft zich in 2010 duidelijk uitgesproken over deze kwestie:

Kunst en cultuur zijn van het grootste belang voor de samenleving. Ze weerspiegelen maatschappelijke debatten, bieden aanknopingspunten voor interactie met de werkelijkheid en reiken verder dan de alledaagse gebeurtenissen. Kunst en cultuur zijn een uitdrukking van het menselijk bestaan

Voor iedereen die nog twijfelt aan het belang ervan, wil ik graag een lijst met argumenten die een onweerlegbaar pleidooi :

• Wij zijn van nature artistiek aangelegd
• Kunst overstijgt grenzen
• Het stelt kunstenaars in staat zichzelf uit te drukken
• Kunst is essentieel voor fysiek, emotioneel en mentaal welzijn
• Het maakt zelfexpressie, zelfreflectie en zelfkennis mogelijk
• Kunst maakt het mogelijk om complexe ideeën te ontleden en/of visueel weer te geven
• Documentatiefunctie: Het helpt bij het vastleggen van de geschiedenis
• Cultuur biedt ruimte voor identiteit en fungeert als een persoonlijk visitekaartje
• Kunst creëert iets nieuws, esthetisch en moois
• Kunst zorgt voor variatie
• Het stimuleert de ontwikkeling van verbeeldingskracht en creativiteit
• Cultuur schept begrip, bevordert verbindingen en leidt tot een gevoel van erbij horen
• Het biedt inspiratie, geeft kennis door en stimuleert reflectie
• Kunst is een experiment; het kan inspireren en fascineren
• Kunst creëert een markt en zorgt voor een economisch bestaan
• Kunst leert ons argumenteren en bruggen bouwen
• Kunst en cultuur helpen ons mensen verder te ontwikkelen

Lijst met bronnen:

Literatuur:

• Het Grote Oxford Woordenboek , derde editie, Cornelsen Publishing, ISBN-10: 0194406067
• Michael Hauskeller : Wat is kunst?: Posities van esthetiek van Plato tot Danto , ISBN-10: 3406657095
• Reinold Schmücker: Wat is kunst? Een stichting, Klostermann Red Series, deel 70, ISBN-10: 3465041976

Internet:

• KUNSTAFEL: Wat is kunst?
• DWDS – het digitale woordenboek van de Duitse taal
• Franziska Boguslaw (kunsthistorica): De betekenis van kunst , ART & WINE MAGAZINE
• Steffen Peschel : 35 redenen voor kunst en cultuur , Konzeptfreun.de
• Duitse Cultuurraad : Kunst en cultuur als levensader – Verklaring van de Duitse Cultuurraad over cultuursubsidies
• NeoArtBase : Redenen waarom kunst belangrijk is