Over de positieve effecten van dans op de psyche, creativiteit en het welzijn

Kunst is een voortdurend veranderende mengeling van het intellectuele en het emotionele, het fysieke en het spirituele . Het maakt subjectiviteit tot een deugd.

Kunst als individuele uitdrukkingsvorm biedt een unieke manier om onszelf en onze positie in de wereld te onderzoeken, en is een ongeëvenaarde kans om met anderen te delen wat we zien en voelen, denken en waarnemen.

Kunst is een manier de dialoog binnen en tussen individuen en gemeenschappen te openen.

Dans is een volwaardige kunstvorm

Dans is een volwaardige kunstvorm tot de "uitvoerende kunsten" , een doel op zich en een middel waarmee mensen hun innerlijke gevoelens, gedachten en ervaringen kunnen uiten.

Dans is een natuurlijke vorm van zelfexpressie : het lichaam drukt zich op een natuurlijke manier uit, en daarmee ook de geest. We zijn allemaal wezens met een vrije wil, ongeacht onze persoonlijke omstandigheden. Door middel van dans laat ons lichaam zien hoe vrij we werkelijk zijn, terwijl het tegelijkertijd de beperkingen benadrukt die onze geest ons oplegt.

Dans is de kunstvorm waarin menselijke beweging het medium wordt voor het waarnemen, begrijpen en communiceren van ideeën, gevoelens en ervaringen. Dans heeft een eigen inhoud, vocabulaire, vaardigheden en technieken die begrepen en toegepast moeten worden om de kunst te beheersen.

De elementen van dans zijn de fundamentele concepten en de woordenschat voor het ontwikkelen van bewegingsvaardigheden en het begrijpen van dans als kunstvorm. Al deze elementen zijn gelijktijdig aanwezig in een dans of zelfs in een korte bewegingsfrase.

Maar is dit het enige "gebruik" van kunstvormen? Hun "verhevenste expressie" op het podium? Of is het tijd om weer contact te maken met ons lichaam en dans te omarmen als een integraal onderdeel van ons leven?

Een kort historisch overzicht van de oorsprong van de dans

Podiumkunsten, waaronder dans, maken al sinds het begin deel uit van de menselijke beschaving. We worden geboren met een instinct voor beweging.

De dansers werden door degenen die de muziek niet konden horen als gekken beschouwd

Friedrich Nietzsche

Dansen in de prehistorie

In de oudheid dansten mensen voortdurend, want dans is altijd een van de meest intrinsieke vormen van menselijke expressie geweest. Natuurverschijnselen, bijeenkomsten, familiemomenten, oorlog en vrede, de seizoenen... – al deze momenten en gebeurtenissen waren bedoeld om uitgedrukt te worden door middel van collectieve, familiale en individuele dansen.

Dans is een universele vorm van expressie, diep geworteld in elke cultuur en gemeenschap. De oorsprong ervan gaat terug tot de prehistorie, zoals blijkt uit indrukwekkende muurschilderingen in Europese, Afrikaanse en Aziatische grotten. De "Dansende Sjamaan" uit de Grot van de Drie Broers in Zuid-Frankrijk is bijzonder opmerkelijk. Archeologische vondsten, zoals afbeeldingen van dans in Egyptische graven en rotstekeningen uit het stenen tijdperk op de Bhimbetka-rotsen in India, tonen aan dat dans een van de oudste kunstvormen van de mensheid is. Omdat dans geen tastbare vorm heeft, baseren kunsthistorici zich op dergelijke afbeeldingen voor dateringsdoeleinden.

In een tijd vóór de ontwikkeling van geavanceerde talen diende het lichaam als communicatiemiddel tussen stammen, waardoor ze identiteit en boodschappen konden uitwisselen. Al rond 4000 v.Chr. ontstonden de eerste danstechnieken en werden religieuze dansen verfijnd met nieuwe bewegingsvormen zoals de spagaat en partnerdansen. Deze ontwikkelingen leidden tot harmonieuzere en complexere choreografieën. Dans mag absoluut niet worden onderschat; het was essentieel voor de communicatie van onze voorouders.

Dansen in de oudheid

In de oudheid speelde dans een centrale rol in culturen, met name in het oude Egypte en Griekenland . Egyptische dansers onderscheidden zich door hun elegante beenbewegingen en uitstekende evenwicht, wat de hoge status van dans in hun samenleving benadrukte. In Griekenland was dans nog belangrijker en omvatte verschillende soorten, waaronder religieuze, dramatische en lyrische dansen.

Degenen die de oorsprong van de dans op een waarheidsgetrouwe manier hebben beschreven, leggen uit dat deze is ontstaan ​​in de tijd dat alle dingen werden geschapen, en dat de dans dus zo oud is als de liefde, de oudste van de goden.”

beschrijft Lucianus van Samosata de essentiële rol van dans: in zijn werk De Saltatione .

De werken van Homerus, de "Ilias" en de "Odyssee", tonen het belang aan van dans in huwelijksrituelen, waar mannen en vrouwen samen dansten. De Dionysische dans , omdat deze werd beschouwd als een verbinding tussen stervelingen en goden en werd uitgevoerd tijdens religieuze ceremonies ter ere van Dionysus. Dans was dus niet alleen een uiting van culturele identiteit, maar ook een belangrijk element in spirituele rituelen.

Dans speelde in de oudheid een veelzijdige rol: het diende voor communicatie en het sluiten van vriendschappen, de verering van goden tijdens ceremonies en rituelen, en genezing door middel van macabere dansen. Het werd ook gebruikt om gevoelens jegens familie en potentiële partners te uiten.

Elke dans bracht een specifieke boodschap of emotie over, zoals de lyrische dansen ter ere van Apollo. In Griekenland dansten mannen en vrouwen over het algemeen apart, gezamenlijke dansen waren uitzonderingen. Door middel van dans werden sociale rang, geslacht, leeftijd en afkomst zichtbaar.

Dansen in de Middeleeuwen

De middeleeuwen vormden een uitdaging voor de geschiedenis van de dans, gekenmerkt door een gebrek aan schriftelijke bronnen. Alleen de adel en de geestelijkheid hadden toegang tot onderwijsbronnen, waardoor dansen voornamelijk mondeling werden doorgegeven. Bovendien stelde de katholieke kerk veel dansvormen ter discussie en verbood ze dansen in de nacht, wat hun ontwikkeling verder belemmerde. Desondanks zijn dansvormen zoals kringdansen en lijndansen voor paren bewaard gebleven dankzij iconografische bronnen.

In de late middeleeuwen begonnen dansmeesters deze dansen in notatie vast te leggen, waarmee ze de hogere klassen documenteerden. Tegenwoordig is het mogelijk om middeleeuwse dansen te leren – zowel op dansscholen als bij privéleraren – en zelfs zonder voorafgaande professionele ervaring kan iedereen een weg vinden naar de fascinerende wereld van de middeleeuwse dans.

De positieve effecten van dans…

Tijdens de overgang van kindertijd naar volwassenheid onderdrukken we onze natuurlijke drang om te bewegen. Onze bewegingen worden steeds beperkter en taakgerichter door maatschappelijke normen en culturele conditionering. Dans is een cultureel waardevol medium dat deze natuurlijke drang om te bewegen in ons volwassen leven kan doen herleven en er op authentieke wijze aan kan voldoen.

Kashyap (2005) definieerde dans als een unieke fysieke discipline waarin emotionele, psychologische, spirituele, intellectuele en creatieve energieën verenigd en geharmoniseerd worden.

Dansen heeft een verkwikkend effect op lichaam en geest , waardoor mensen zich kunnen losmaken van externe patronen en de beperkingen van het dagelijks leven kunnen doorbreken. Dans beïnvloedt onze persoonlijkheid, ons gedrag en onze relatie met de omgeving, en versterkt uiteindelijk ons ​​zelfbeeld en onze onafhankelijkheid .

De belangrijke aspecten van onze psyche en persoonlijkheid waarop dansen aantoonbaar een positief effect heeft, zijn zelfvertrouwen , eigenwaarde , creativiteit en constructieve communicatie- en copingmechanismen .

… over creativiteit

Creativiteit betreft al onze zintuigen: zien, ruiken, horen, voelen, proeven en misschien zelfs buitenzintuiglijke waarneming. De term 'creatieve denkvaardigheden' kan worden
gedefinieerd als het geheel van algemene mentale vermogens zoals divergent denken, productief denken, inventief denken of verbeeldingskracht.

Het fenomeen creativiteit blijft van groot belang voor onderzoekers vanwege de toenemende vraag naar nieuwe oplossingen voor oude of hardnekkige problemen.

Een onderzoek van Banes (1998) wees uit dat dansers mogelijk beter in staat zijn om te schakelen tussen de fantasiewereld van de dans en de realiteit, met een duidelijk positieve correlatie met hun creativiteit. Een beter repertoire aan cognitieve processen zoals aandacht, concentratie en conceptvorming stelt dansers in staat om zich volledig in het dansproces te verdiepen.

Creatieve beweging en dans hebben een universele band en leiden tot zelfontdekking . Badrinath (2002) stelt dat het expressieve aspect van dans het creatieve potentieel van dansers werkelijk aanwakkert.

We dansen om te lachen, we dansen om te huilen, we dansen om gek te worden, we dansen om te hopen, we dansen om te schreeuwen, wij zijn de dansers, wij creëren de dromen

Albert Einstein

Wil je meer creativiteit in je leven brengen? Dan danslessen misschien wel precies wat je zoekt. Dansen creëert unieke verbindingen in je hersenen, waardoor je situaties vanuit een ander perspectief kunt bekijken en creatieve oplossingen kunt vinden.

Dansen is een manier om jezelf uit te drukken door middel van verschillende bewegingen. Het biedt ruimte voor nieuwe emoties door artistieke exploratie. Via dans kun je je innerlijke gevoelens onbeperkt uiten en een creatief perspectief ontwikkelen.

Lichamelijke activiteit is over het algemeen niet alleen goed voor je lichaam, maar ook voor je geest. Door actief te zijn komen endorfines vrij, waardoor je je zelfverzekerder, creatiever en gezonder voelt.

… over zelfvertrouwen

Het zelfconcept is het cognitieve aspect van het zelf en heeft betrekking op iemands zelfbeeld. Zelfwaardering is het affectieve of emotionele aspect van het zelf en verwijst over het algemeen naar hoe we ons voelen of hoe we onszelf waarderen (Brown en Marshall, 2006).

Onderdelen van zelfrespect die specifiek zijn voor bepaalde levenservaringen, zijn onder andere competentie, sympathie, empathie, zelfbeheersing, persoonlijke kracht, moreel zelfbewustzijn, fysieke verschijning en lichaamsfuncties.

Onderzoekers hebben gewezen op de mogelijkheden die dansen biedt voor persoonlijke groei of zelfoverstijging. Buikdansers ervaren een aantal voordelen, waaronder een positief lichaamsbeeld en minder zelfobjectivering, in vergelijking met studenten die niet dansen (Tiggemann, Coutts & Clark, 2014).

Er is ook gebleken dat dansen het zelfvertrouwen in onze houding . Dansen maakt ons mooier en werkt als een remedie tegen een beschadigd zelfbeeld, waardoor het zelfvertrouwen toeneemt. Badrinath beweerde bovendien dat de basishouding van dansen zelfvertrouwen bevordert. Creatieve activiteiten hebben over het algemeen een positief effect op ons zelfbeeld .

Volg een dansles of ga naar een dansschool

Wil je je onderdompelen in de creatieve wereld van dans en je lichaam, geest en ziel meenemen op een spannende en ongelooflijk verrijkende reis? Dan is het een goed idee om te zoeken naar danslessen of een dansschool

Tijdens een dansles krijg je niet alleen instructie van een dansdocent, maar kun je ook anderen observeren en hun bewegingen volgen. Door de bewegingen van de andere deelnemers te analyseren, ontwikkel je je eigen creatieve stijl, waardoor je optredens uniek worden.

Dit zal ook je motivatie en competitieve geest versterken. Je zult jezelf willen ontwikkelen, misschien zelfs beter willen zijn dan je collega. Tegelijkertijd kun je zelfstandig nieuwe ideeën ontwikkelen en anderen daarmee inspireren.

Een inmiddels volwassen, gepassioneerde danseres vertelde eens hoe ze als kind naar haar eerste dansles ging en compleet overdonderd was. Terwijl de lerares de choreografie instudeerde, ontmoette ze een ander meisje van haar leeftijd dat ook voor het eerst dansles had. Beide jonge meisjes waren nerveus voor wat hen te wachten stond. Het gaf hen echter een gevoel van geruststelling dat ze niet de enigen waren in deze situatie. De meisjes ontwikkelden vervolgens een levenslange vriendschap en een immense liefde voor dans.

Ze beseften dat niemand hun uiterlijk beoordeelde, maar dat hun verschillen juist werden omarmd. Door deze ervaring leerden ze contact te maken met anderen en ontwikkelden ze tegelijkertijd creatieve en fysieke vaardigheden die ze hun hele leven bijbleven.

Deze getuigenis is representatief voor de vele mensen die hun passie hebben ontdekt via een danscursus of op een dansschool.

Dansen kan vloeiend , maar het heeft ook structuur . Dansen gaat niet over waar je woont of hoe je eruitziet, maar over wie je bent en hoe je jezelf definieert. Als je geïnteresseerd bent in het ontwikkelen van een creatievere kijk op het leven, kan dansen een enorm nuttig hulpmiddel zijn. Het kan je helpen nieuwe verbindingen in de hersenen te leggen.

Bovendien is het een geweldige manier om jezelf te uiten en kun je tijdens een wedstrijd interactie aangaan, waardoor je zelfvertrouwen een boost krijgt. Dit alles kan leiden tot een creatievere kijk op het leven. Op de lange termijn kunnen veel aspecten van je leven er baat bij hebben.

Dansen als educatief hulpmiddel

We hebben dans onderzocht als een artistieke uitdrukkingsvorm en een geleefde passie. Nu bekijken we dans vanuit een ander perspectief: in hoeverre is dans aanwezig in formele en niet-formele onderwijssystemen?

In hoeverre is dans een instrument in de handen van de beoefenaars? Is het gerechtvaardigd om dans niet alleen als kunstvorm of expressiemiddel te "gebruiken", maar ook als pedagogisch instrument?

Dans biedt inderdaad een leermethode die, naast kinesthetische vaardigheden, ook communicatieve vaardigheden, probleemoplossende technieken en creatief en kritisch denken ontwikkelt. De kern van dansonderwijs is om leerlingen te betrekken bij artistieke ervaringen door middel van creatie, uitvoering en reflectie.

Dansen kan als rijke leermethode niet alleen als doel op zich worden gebruikt, maar ook als middel en/of instrument in formeel en informeel onderwijs om individuele en collectieve probleemoplossende vaardigheden te ontwikkelen, leerconcepten te bevorderen en inzicht in onderwerpen te vergroten, bewegingsactiviteiten te koppelen aan academische vakken en docenten in staat te stellen gebruik te maken van de diepgewortelde lichamelijk-kinesthetische intelligentie van jongeren.

Dansactiviteiten stellen deelnemers in staat een breed scala aan thematische onderwerpen (mogelijk zelfs alle) te behandelen en zijn effectief in het omgaan met allerlei menselijk gedrag. Begeleide verkenningen kunnen worden vertaald in concrete vormen. Danspedagogie biedt een middel voor holistische educatie die de menselijke kwaliteiten cultiveert die nodig zijn in de samenleving. Dans integreert mentale, fysieke, emotionele en spirituele aspecten van educatie.

Dansen heeft invloed op het leven.

Danspedagogie in de jeugdzorg

Dans kan worden losgekoppeld van de podiumkunsten en worden ingezet als instrument in het jeugdwerk.

Het Community Outreach Project in Zweden gebruikte bijvoorbeeld hiphop als basis en methodologie voor het creëren van lokale ontmoetingsplekken die creativiteit stimuleren. Dit proces moedigde jongeren aan en gaf hen de kans om positieve veranderingen in hun leven aan te brengen.

Het doel was om discriminatie en vervreemding te voorkomen en tegelijkertijd leren, diversiteit, participatie en maatschappelijke betrokkenheid te bevorderen.

Door middel van informeel, participatief onderwijs kregen jongeren de ruimte om zichzelf en hun interesses te ontwikkelen. Hiphop bood hen de mogelijkheid om hun energie en creativiteit te kanaliseren en zo een positieve invloed uit te oefenen op hun eigen situatie. De hiphopcultuur werd gebruikt om jongeren aan te moedigen veranderingen in hun eigen leven en in de maatschappij aan te brengen.

Dansen als therapie

Tot slot willen we, voor de volledigheid, de mogelijkheden van dans als therapievorm bespreken.

Dans-/bewegingstherapie wordt gedefinieerd als de psychotherapeutische toepassing van beweging om de emotionele, sociale, cognitieve en fysieke integratie van het individu te bevorderen met als doel de gezondheid en het welzijn te verbeteren.

Het is ontstaan ​​in de jaren 40 van de vorige eeuw, toen vroege vernieuwers, van wie velen begaafde dansers waren, de voordelen begonnen te erkennen van het gebruik van dans en beweging als een vorm van psychotherapie. Het is een holistische geneeswijze gebaseerd op de empirisch onderbouwde stelling dat lichaam, geest en ziel onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn; veranderingen in het lichaam weerspiegelen veranderingen in de geest en omgekeerd.

Dans- en bewegingstherapie, als een lichaamsgerichte, op beweging gebaseerde benadering, is vaak moeilijk te omschrijven, omdat actieve deelname aan het proces nodig is om een ​​goed beeld te krijgen van wat het inhoudt.

Dans-/bewegingstherapie is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

• Beweging is een taal, onze moedertaal. Non-verbale en bewegingscommunicatie begint al in de baarmoeder en gaat een leven lang door. Dans-/bewegingstherapeuten geloven dat non-verbale communicatie net zo belangrijk is als verbale communicatie en gebruiken beide vormen van communicatie in het therapeutische proces.
• Lichaam, geest en ziel zijn met elkaar verbonden.
• Beweging kan functioneel, communicatief, ontwikkelingsgericht en expressief zijn. Dans-/bewegingstherapeuten observeren, beoordelen en interveniëren door beweging vanuit deze perspectieven te bekijken, zoals die zich tijdens de sessie binnen de therapeutische relatie manifesteert.
• Beweging is zowel een beoordelingsinstrument als een primaire interventiemethode.

Dans-/bewegingstherapeuten gebruiken deze uitgangspunten als leidraad voor hun werk en zetten lichaamsbeweging , het kernelement van dans, in als primair aanknopingspunt voor hun psychotherapeutische werk.

Dans- en bewegingstherapeuten benaderen individuele, relatie-, gezins- en groepssessies door zowel hun cliënten als hun eigen bewegingen te observeren en te evalueren, en door verbale en non-verbale communicatie te gebruiken om interventies te ontwikkelen en te implementeren die gericht zijn op de emotionele, sociale, fysieke en cognitieve integratie van een individu.

Meer informatie over waar dans-/bewegingstherapie wordt beoefend en met wie dans-/bewegingstherapeuten samenwerken, is te vinden in de volgende video (in het Engels):

Bibliografie en referenties:

• Kashyap, T. (2005). Mijn lichaam, mijn wijsheid: een handboek voor creatieve danstherapie
• Kashyap, T. (2002). Dans delen. Narthaki: Een gids van Indiase klassieke
  dansen
• Badrinath, V. (2002). Dansen voor lichaam en geest. In Narthaki: Een gids van
  klassieke Indiase dansen.
• Brown, J.D., & Marshall, M.A. (2006). De drie gezichten van zelfwaardering. In M. Kernis, Zelfwaarderingvraagstukken en antwoorden: een bronnenboek met actuele perspectieven
• Tiggemann, M., Coutts, E., & Clark, L. (2014). Buikdans als een belichamingsactiviteit
  ?: Een test van het belichamingsmodel van een positief lichaamsbeeld. Sex Roles
• Geschikt om te dansen? – Het rapport van het nationale onderzoek naar de gezondheid en blessures van dansers, door Dr. Peter Brinson en Fiona Dick, Calouste Gulbenkian Foundation (Londen, 1996)
• Kinesthetisch inzicht verkrijgen: creatieve dans als leermiddel, door Mary Ann Brehm en Lynne McNett, International Association for Creative Dance
• Normen van de National Dance Education Organization voor het leren en onderwijzen van dans: Leeftijden 5-18. Reston, VA: National Dance Education Organization (2005)
• Regular Marvels – Een handboek voor animatoren, beoefenaars en ontwikkelingswerkers in dans, mime, muziek en literatuur, door François Matarasso, The Community Dance & Mime Foundation (Verenigd Koninkrijk, 1994)