Kunst uit de prehistorie en vroege geschiedenis: Germaanse kunst – Guldgubbe

Guldgubbe of Guldgubbar, Zweeds voor "kleine gouden mannetjes", kregen hun naam van de boeren die de kleine beeldjes van goudfolie herhaaldelijk vonden in de duinen van de Scandinavische provincie Skåne. De eerste oudheidkundige die deze charmante gouden figuurtjes in 1791 bestudeerde, nam de naam van de boeren over; een toepasselijker naam.

De "oudste Toreuten van Noord-Europa" maakten in de 6e eeuw na Christus figuren van goudplaat die slechts één tot twee centimeter hoog waren, waarop mensen in allerlei kleding en dieren werden afgebeeld met bewonderenswaardig vakmanschap en oog voor detail.

Toreutiek is de kunst van het aanbrengen van reliëfs in hout, steen of metaal (later deels alleen nog gebruikt voor de gietkunst). Germaanse goudsmeden maakten dergelijke reliëfs als een vorm van 'avant-garde kunst' met een voor hen nieuw materiaal.

De naam die we vandaag de dag nog steeds gebruiken, is de naam die men destijds aan deze bijzondere substantie gaf: "goud" is afgeleid van het Indo-Europese woord ghel, wat "glanzend, geel" betekent. Over het algemeen waren Scandinavische boeren niet bepaald de eersten die goud ontdekten en bewerkten; de oudste gouden voorwerpen die we kennen (de begraafplaats van Varna) dateren van tussen 4600 en 4300 v.Chr.

De kleine figuurtjes van goudfolie trokken bijzondere aandacht omdat ze met een ongekende precisie waren vervaardigd. Dit wordt beter geïllustreerd dan welke beschrijving ook door een afbeelding van enkele vondsten van de beroemdste en meest uitgebreide vindplaats, "Sorte Muld":

Het doel van de gouden munten, die voornamelijk in de omgeving van de centra uit die tijd werden gevonden, is niet helemaal duidelijk (vooral omdat het onzeker is of deze plaatsen rijk werden door handel of door hun reputatie als intellectuele centra). Waarschijnlijk beide, en de gouden munten waren zeker geen (bijzonder aantrekkelijke) munten, aangezien de goudlaag daarvoor veel te dun is.

De tabletten zijn vaak zo fragiel dat ze nauwelijks aangeraakt kunnen worden zonder risico op beschadiging; de minuscule, gedetailleerde motieven zijn nauwelijks met het blote oog zichtbaar – deze kunstwerken waren zeker niet bedoeld om in de broekzak mee te dragen tijdens het harde, Noordse dagelijks leven.

Misschien waren het amuletten met afbeeldingen van goden voor het huisaltaar (de delicate schoonheden konden niet om de nek gedragen worden), misschien hadden ze een functie in bepaalde cultische rituelen, misschien vertegenwoordigen ze ook een soort vroeg gerechtelijk verslag, omdat ze meestal mensen en mensenparen afbeelden en soms geslachte dieren