Degenerate Art – Het duistere hoofdstuk van de Duitse museum- en kunstgeschiedenis

De term 'ontaarde kunst' verwijst naar kunstwerken en culturele stromingen die niet stroken met de ideologie van de nazi-dictatuur in Duitsland en daarom onverenigbaar waren met het naziregime's opvatting van kunst en schoonheidsideaal.

Het woord "degeneratie" werd voor het eerst in de 19e eeuw in een denigrerende context gebruikt en is oorspronkelijk afkomstig uit het Hoogmiddelduits, waar het "afwijken van de norm" betekende. De Joodse cultuurcriticus Max Nordau probeerde aan te tonen dat de degeneratie van de kunst terug te voeren was op de degeneratie van de kunstenaars. Deze theorieën werden overgenomen door de nationaalsocialisten .

De campagne "Entartete Kunst" bestempelde kunst zelf als een misdaad tegen de staat. Het is een van de zwartste hoofdstukken in de Duitse museum- en kunstgeschiedenis.

Kunstwerken van bepaalde stromingen die niet voldeden aan de nationaalsocialistische idealen van schoonheid en ideologie werden op grote schaal geconfisqueerd of vernietigd. De in beslag genomen werken werden naar depots in Berlijn en naar paleis Schönhausen gebracht.

haar hoogtepunt in 1937. Binnen enkele dagen werden honderden moderne werken, die als uitingen van 'cultureel verval' werden beschouwd, geconfisqueerd en uit het openbare zicht verbannen. In een tweede golf van confiscaties werden alle kunstwerken die doorhet regime als 'ontaard' werden beschouwd, uit collecties verwijderd.

Bijna 20.000 werken uit 101 musea en collecties werden getroffen. Volgens officiële verklaringen werden op 20 maart 1939 1.004 schilderijen en 3.825 prenten verbrand op de binnenplaats van de hoofdbrandweerkazerne in Berlijn-Kreuzberg. Andere werken werden in Zwitserland geveild.

Een veiling De gebeurtenissen van 30 juni 1939 trokken wereldwijd grote belangstelling. Omdat echter bekend werd dat nazi-Duitsland zijn buitenlandse valutapositie wilde verbeteren door de verkoop van geconfisqueerde werken van 'ontaarde kunst', vielen de resultaten tegen.

Vanaf 1936 werd alles wat in Duitsland als ontaard werd beschouwd, verboden en vervolgd. Alleen 'Duitse kunst' toegestaan. De term 'ontaard' werd tegenover het Duitse volk gebruikt als rechtvaardiging om een ​​heel deel van de bevolking uit te sluiten.

De in beslag genomen werken werden in 1937 in München tentoongesteld in de tentoonstelling "Entartete Kunst", die in juli opende. Deze tentoonstelling was een tegenhanger van de "Grote Duitse Kunsttentoonstelling", die kort daarvoor was geopend.

In de tentoonstelling "Degenerate Art" waren alle werken dicht op elkaar gepakt in een zeer kleine ruimte en voorzien van negatieve opschriften om het publiek te overtuigen van de inferioriteit van de werken.

De onteigening van de musea werd vervolgens gelegaliseerd door de "Wet op de confiscatie van producten van ontaarde kunst" van 31 mei 1938. Dit legde de basis voor de "exploitatie" van de werken om buitenlandse valuta te genereren.

Tot slot wil ik het lot van Joodse kunstenaars illustreren aan de hand van één voorbeeld. Otto Freundlich, een Joodse, socialistische en abstracte kunstenaar, geboren in Pommeren in 1878, werd vanwege zijn werk het doelwit van vervolging.

Zijn werken werden belasterd en veel ervan werden vernietigd. Contact met zijn voormalige thuisland Pommeren werd moeilijk, zo niet onmogelijk gemaakt. Na jaren op de vlucht te zijn geweest, belandde hij in een concentratiekamp waar hij werd vermoord.

De kunstwerken van Otto Freundlich, die gelukkig de tand des tijds hebben doorstaan, dienen als een blijvende en waarschuwende herinnering voor iedereen.

In het volgende korte filmpje kunt u een hele reeks beroemde werken bekijken die als 'ontaarde kunst' werden bestempeld:

De video is voorzien van muziek en geeft tevens een aantal korte feiten over dit hoofdstuk uit de Duitse kunstgeschiedenis. We hopen dat u de video informatief en boeiend vindt.