Salvador Dalí – De excentrieke Catalaan en roemzuchtige surrealist

De wonderbaarlijke, gekke, dromerige, speelse (en geldzuchtige) Dalí – hij zal onvergetelijk blijven als schilder, graficus, schrijver, beeldhouwer en decorontwerper ; in verschillende opzichten durfde en bereikte hij als kunstenaar het ongehoorde.

De Spaanse kunstenaar was actief op diverse gebieden zoals schilderkunst, grafiek, literatuur, beeldhouwkunst en film , en wordt beschouwd als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de moderne kunststroming, met name het surrealisme .

Maar het waren ook zijn excentrieke aard en extravagante levensstijl die de roemzuchtige Catalaan een plaats in de kunstgeschiedenisboeken bezorgden.

“Elke ochtend als ik wakker word, ervaar ik de grootste vreugde: namelijk Salvador Dalí te zijn…”

Deze zelfreferentiële uitspraak is afkomstig van de Spaanse schilder, die geobsedeerd was door roem en rijkdom en veel schilderde en praatte. Zijn favoriete onderwerp: De weg naar het genie . Zijn motto:

“Oh Salvador, weet je nu, als je de rol van genie speelt, word je er ook een!”.

Salvador Dalí is een van de beroemdste kunstenaars ter wereld, bekend om zijn extravagante levensstijl, zijn kenmerkende snor, zijn provocerende gedrag en zijn bizarre, surrealistische werken.

De kunstenaar Salvador Dalí , wiens volledige naam Salvador Felipe Jacinto Dalí i Domènech was, werd geboren in 1904 in Figueres (in het noorden van Catalonië). Zijn ouders gaven hem bewust de voornaam Salvador, wat 'de redder' betekent, abstracte kunst , academisch surrealisme, dadaïsme en andere anarchistische stromingen te overwinnen

Zijn werken werden gekenmerkt door de weergave van visionaire motieven die voortkwamen uit zijn eigen extreme psychische toestanden, die hij op een verontrustende manier tot uitdrukking bracht, met name in zijn schilderijen vanaf de jaren dertig. Smeltende klokken en brandende giraffen werden zijn onmiskenbare handelsmerk; het cryptische, mystieke en symbolische waren terugkerende thema's in zijn kunst .

In tegenstelling tot de heersende opvatting over de surrealisten, gebruikte Salvador Dalí technieken van de oude meesters , wat uiteindelijk leidde tot zijn uitsluiting uit de groep. Zijn creatieve oeuvre heeft hem gevestigd als een van de meest excentrieke schilders van de 20e eeuw.

Vooral zijn latere werken, met hun droomachtige werelden vol precieze illusionistische details, behoren tot zijn belangrijkste nalatenschap.

Profiel met belangrijke gegevens

De belangrijkste feiten over Salvador Dalí:

Salvador Dalí – Oorsprong en jeugd

De volledige naam van de kunstenaar is net zo gevarieerd als zijn werk: Dalí's volledige naam is Salvadore Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Marqués de Púbol . Hij werd geboren op 11 mei 1904 in Figueres, Spanje, vlakbij Girona in Catalonië.

Dalí's burgerlijke achtergrond als zoon van een gerespecteerde notaris maakte hem nauwelijks vatbaar voor zijn latere uitstapjes naar de werelden van dromen en roes, koortsachtige toestanden en geloofscrises. De toekomstige vriend van het onderbewustzijn werd echter al bij zijn geboorte belast met een zware verantwoordelijkheid: hij kreeg de naam van zijn kort daarvoor overleden broer.

Salvador werd als kind als moeilijk op te voeden beschouwd en vertoonde soms extreme agressie jegens anderen. Tijdens deze momenten verwondde hij niet alleen dieren, maar ook zichzelf. De strenge opvoeding door zijn vader bracht hem echter een sterk verlangen naar veiligheid en een uitgesproken neiging tot orde bij. Zijn moeder daarentegen verzachtte de strengheid van zijn vader.

Als kind was hij bang voor het graf van zijn broer; zijn hele leven wilde hij de wereld bewijzen dat hij de enige was. De kleine Salvadore vertoonde al vroeg zijn eerste eigenaardigheden: dagdromen en een neiging tot liegen werden gevolgd door ware woede-uitbarstingen toen hij vanaf zijn vierde de liefde van zijn ouders moest delen met een zusje.

Vroege invloeden, opleiding en eerste pogingen tot schilderen

Hij woonde gedeeltelijk op de zolder van zijn ouderlijk huis, waar hij een levendige fantasie ontwikkelde en zijn eerste schilderijen maakte toen hij zes jaar oud was.

Dalí kwam uit een familie van verhalenvertellers die hun afkomst mooier maakten dan die was om indruk te maken op anderen. In navolging van de familietraditie creëerde Dalí zijn eigen mythologie en herinterpreteerde hij zijn jeugd, verrijkt met levendige kleuren, intriges en een zekere duisternis.

Vanwege deze neigingen waren zijn schoolprestaties nogal teleurstellend, omdat hij veel liever wegdroomde. Op zesjarige leeftijd droomde hij ervan kok te worden. Op zevenjarige leeftijd wilde hij Napoleon navolgen, en uiteindelijk besloot hij een genie te worden om wereldwijde erkenning te krijgen.

Op deze leeftijd liet hij zich ook inspireren door de impressionistische schilderijen van een buurman, en gebruikte hij 19e-eeuwse genretaferelen als voorbeeld voor zijn eigen schilderexperimenten.

Naast zijn basisschoolopleiding volgde hij ook onderwijs aan het Instituto de Figueres en vanaf 1916 aan het Marist College, een particuliere middelbare school.

"Pepito" , de broer van Ramón Pichot , herkende zijn talent voor schilderen en liet hem, op zijn suggestie, avondlessen volgen aan de Gemeentelijke Tekenschool. Zijn tekenleraar was Juan Núñez Fernández, de directeur van het instituut en een fervent aanhanger van Dalí's passie voor kunst.

Na slechts één jaar reikte de directeur van de kunstacademie hem een ​​erediploma uit.

Ondertussen was de Eerste Wereldoorlog uitgebroken, en de indrukken daarvan brachten de veertienjarige Dalí ertoe zich aan te sluiten bij een groep anarchisten; hij verlangde naar de marxistische revolutie en richtte in 1921 samen met vrienden de socialistische groep "Renovació Social" op.

In 1922 slaagde Dalí voor zijn eindexamen van de middelbare school en had hij zijn eerste groepstentoonstelling; daarna begon hij zijn studie aan de Academia San Fernando in Madrid, waar hij schilderkunst, grafische kunsten en beeldhouwkunst studeerde.

In 1924 besloot Dalí terug te keren naar de Academie. Op 20 oktober 1926 werd hij echter bij koninklijk decreet verwijderd vanwege zijn ongepaste gedrag. De reden hiervoor was zijn weigering om examen te doen, omdat hij de docenten incompetent achtte en van mening was dat ze zijn werk niet naar behoren konden beoordelen.

Je eigen stijl ontwikkelen

Zelfs in deze periode ontwikkelde Dalí zijn excentrieke stijl ; hij kleedde zich in fluweel en lange capes en werd vrijwel nooit gezien zonder de grote zwarte vilten hoed en de wandelstok met een vergulde knop.

Op twintigjarige leeftijd wijdde Dalí zich aan de literatuur en verslond hij talloze boeken, waaronder werken van zijn medestudenten, de dichter Federico García Lorca en de filmmaker Luis Buñuel , met wie Dalí "Un Chien Andalou" (Een Andalusische hond) produceerde . Via hen maakte hij ook kennis met de geschriften van Sigmund Freud . de psychoanalyse als een van de belangrijkste ontdekkingen in zijn leven.

Vanaf dat moment leken zijn schilderijen ernaar te streven Freuds theorieën over psychoanalyse visueel weer te geven. Dalí had geen aangeboren stijl; in plaats daarvan ontwikkelde hij een individuele stijl gebaseerd op non-conformiteit en gevoeligheid, die beide voortkwamen uit zijn verbeeldingskracht uit zijn kindertijd.

Dalí's schilderstijl ontwikkelde zich steeds meer tot een onafhankelijke stijl, wat, samen met politieke meningsverschillen, leidde tot zijn verwijdering van de academie; hij verliet deze zonder diploma. Zijn schilderijen vertonen nu duidelijk futuristische tendensen, met kubistische en ook pointillistische invloeden.

Dalí verkende en experimenteerde met andere kunststromingen , zoals het kubisme en het realisme . Samen met Sebastia Gasch en Luis Montanía ondertekende hij in maart 1928 het "Groc-manifest", ook wel bekend als het "Gele Manifest". Dit manifest was een scherpe kritiek op de toen dominante culturele stroming van het noucentisme .

Eind jaren twintig probeerde hij ook zijn geluk in de kunstkritiek en het decorontwerp "Un Chien Andalou" werd gemaakt in 1928 en "L'âge d'or" met L. Bunel in 1930.

Hij wijdde zich aan de kunststromingen van het futurisme en het kubisme schilderij "Bloed is zoeter dan honing" uit 1927 kennismaakte Pablo Picasso en de kring van surrealisten rond Joan Miró

Dit jaar was waarschijnlijk het meest bepalende in zijn leven: in 1929 sloot hij zich aan bij de surrealisten , een kunstenaarsgroep die in Parijs was opgericht.

Hij ontmoette Hans Arp en Max Ernst , André Breton en Yves Tanguy , René Magritte en Man Ray , en vele andere belangrijke hedendaagse kunstenaars. Onder hen waren de dichter Paul Éluard en zijn vrouw Gala, een Russische immigrant op wie Dalí hopeloos verliefd werd.

Gala – Muze, Godin, Obsessie

Gala, de Russische vrouw en muze van de excentrieke kunstenaar Salvador Dalí, beïnvloedde niet alleen zijn leven, maar ook zijn artistieke werk. Nadat ze elkaar in 1929 in Cadaqués hadden ontmoet, ontstond er een hartstochtelijke relatie die zelfs Gala's echtgenoot, de dichter Paul Éluard, niet kon negeren.

Ondanks haar terugkeer naar Parijs bleef Salvador onvergetelijk voor Gala. Gala kon Dalí's passie niet weerstaan; ze werd zijn levenspartner en zou de seksueel geremde kunstenaar tot aan zijn dood in een erotische omhelzing .

Dalí's seksuele obsessie was duidelijk zichtbaar in zijn schilderijen , maar zijn relatie met Gala veranderde de kunstenaar ook op andere manieren: Gala nam de volledige controle over zijn leven over, de relatie met haar leidde tot een breuk met Dalí's familie, een huwelijk in 1934 en een kerkelijk huwelijk in 1958.

Na hun burgerlijk huwelijk in 1935 en hun kerkelijk huwelijk in 1958 werd zij zijn drijvende kracht: ze regelde zijn zakelijke aangelegenheden en inspireerde hem in zijn werk. 

Gala verving nu zijn familie; ze werd zijn muze en zijn manager, en ze veranderde zijn temperament. Gala zou verantwoordelijk zijn voor het feit dat de narcistische Dalí uit zijn visioenen tevoorschijn kwam en de realiteit onder ogen zag, maar dit betekent ook dat Gala verantwoordelijk wordt gehouden voor het feit dat Dalí steeds meer prioriteit gaf aan de financiële aspecten van zijn werk.

In de beginfase van zijn relatie met Gala schilderde de nog dromerige Dalí enkele van zijn belangrijkste werken, zoals "De volharding van het geheugen" , het bekende werk met de smeltende klokken.

Dalí vereeuwigde Gala in talloze schilderijen en beschreef haar als "het zout van zijn leven" en een "baken". Hun intense band doordrong zowel hun artistieke werk als hun dagelijks leven en werd gekenmerkt door buitengewone toewijding.

Onder Gala's invloed werd Dalí echter rustiger; hij verwierp de academische schilderkunst niet langer volledig, zijn seksuele nieuwsgierigheid maakte plaats voor waardering voor familiewaarden, en in één schilderij overschreed hij zelfs menselijke grenzen ter verdediging van Gala.

"Gala & Dalí – De Onscheidbaren" onderzochten het schrijversduo Sylvia Frank de romantische relatie tussen Salvador en Gala Dalí.

Breuk met de surrealisten en toenemende welvaart

In zijn schilderij "Het raadsel van Willem Tell" beeldt Dalí zijn vader, naar eigen zeggen, af als een kannibaal om zijn problematische relatie met zijn familie te illustreren. Gala, daarentegen, zit verborgen in een noot aan de voeten van de vaderfiguur en loopt het risico verpletterd te worden.

Deze ontwikkeling in Dalí's carrière leidde tot een breuk met de surrealisten , die culmineerde in het debat rond het schilderij 'The Tell'. Ook vanwege andere uitspraken van Dalí beschuldigde André Breton hem in een brief uit 1934 ervan een antihumanist te zijn en de nieuwigheid van het Hitler-fenomeen te verdedigen.

De surrealisten veroordeelden ook zijn pleidooi voor academische schilderkunst als een afwijking van het modernisme en zijn plotselinge herontdekking van familiewaarden, die hem ertoe brachten het vaderlijk gezag te verdedigen. Bovendien werd hij beschuldigd van een te bewuste benadering van de schilderkunst en een buitensporig streven naar succes .

Op 11 januari 1935 gaf hij in het Frans een lezing in het Museum voor Moderne Kunst (MoMA) over surrealistische schilderijen en paranoïde beelden. Tijdens dit evenement wist Dalí een aantal van zijn werken te verkopen, onder andere aan prestigieuze musea.

Bovendien vond hij een galeriehouder die bereid was Dalí's kunstwerken aan te kopen. Dit bood hem niet alleen financiële zekerheid, maar gaf hem ook de nodige inspiratie om te schilderen.

In werkelijkheid leidde Dalí, na zijn breuk met de surrealisten, samen met Gala een steeds meer op geld gericht kunstenaarsleven , met multimiljonairs als mecenassen en reizen over de hele wereld. Hij exposeerde in beroemde kunsthoofdsteden, gaf lezingen en maakte, naast zijn eigen ontwerpen, ook zijn eerste portretten van beroemdheden.

Klassieke periode

Vanaf 1936 woonden Dalí en Gala een jaar lang in Londen bij Edward James , een rijke zakenman die zowel geïnteresseerd was in kunst als Dalí financieel ondersteunde. Gedurende deze tijd creëerde Dalí zijn opmerkelijke schilderij op houten paneel, "Het antropomorfe kabinet" .

Vanwege de Spaanse Burgeroorlog verlieten de twee Portugal in 1936 en reisden ze naar verschillende Europese landen. Ze brachten enige tijd door in fascistisch Italië, waar Dalí's latere werken sterk werden beïnvloed door de renaissance-schilderijen die hij in de musea van Florence en Rome .

In 1938, tijdens een bezoek aan Londen, ontmoette hij zelfs Sigmund Freud persoonlijk.

Artistieke creatieve fase in de VS

Toen Duitse troepen in 1941 Bordeaux binnenmarcheerden, emigreerden Salvador Dalí en Gala naar de Verenigde Staten. Daar beleefde Dalí een indrukwekkende periode van artistieke creativiteit, waarin hij samenwerkte met Alfred Hitchcock aan "Spellbound" en met Walt Disney aan "Destino" .

Op 18 november van datzelfde jaar organiseerde het Museum voor Moderne Kunst een grote retrospectieve tentoonstelling van werken van de Spaanse surrealisten Dalí en Miró, waarbij Dalí's bijdrage bestond uit meer dan 40 schilderijen en 17 tekeningen. Deze tentoonstelling reisde vervolgens langs acht steden.

Het jaar daarop publiceerde Dalí zijn autobiografie, " Het geheime leven van Salvador Dalí", een omvangrijk werk van meer dan 400 pagina's waarin hij zijn jeugd beschrijft tot aan zijn emigratie naar Amerika in 1940.

Dalí liet zijn surrealistische fase achter zich in 1941 en zijn klassieke periode , waarin hij motieven van de grote klassieke meesters als voorbeeld nam. De voormalige atheïst keerde ook terug naar het katholieke geloof en schilderde een reeks werken met religieuze thema's .

Terugkeer naar Portugal en internationale erkenning

Dalí en Gala bleven tot 1948 in de VS. Na hun terugkeer vestigden ze zich weer in hun huis in Portlligat aan de Spaanse Middellandse Zeekust. Gedurende deze tijd ontwierp hij verschillende decors en kostuums voor toneelstukken van William Shakespeare en Luchino Visconti.

Daarnaast produceerde hij talloze schilderijen, die hij beschreef als zijn "meest creatieve periode". Deze schilderijen werden in 1954 tentoongesteld in New York, een tentoonstelling die Dalí zelf bezocht. Dankzij deze successen verwierf Dalí internationale faam als kunstenaar.

Omdat Dalí zich niet langer thuis voelde bij de surrealisten, heeft zijn werk vele vormen aangenomen; hij werkte voor Walt Disney , sieraden , toneeldecors en leverde bijdragen aan tijdschriften als Vogue en Harper's Bazaar .

Hij heeft parfums en modeaccessoires ontwikkeld, een roman geschreven en een verhandeling over zijn schildertechniek gepubliceerd met de titel "Vijftig magische geheimen ". Hij schilderde verschillende werken om de schok van het bombardement op Hiroshima , maar illustreerde ook luxe-uitgaven van boeken, ontwierp plafondschilderingen, creëerde stereoscopische beelden en produceerde holografische werken.

De lijst met zijn uiteenlopende activiteiten zou eindeloos door kunnen gaan; in ieder geval was Dalí begin jaren zestig zo rijk dat hij een luxueus leven leidde met Gala en verschillende mensen in dienst had bij zijn eigen handelsonderneming. De directeur van "Dalí Merchandising" werd ook multimiljonair .

Vanwege zijn frequente verblijven in de Verenigde Staten ontving Dalí in 1964 de hoogste onderscheiding van het land van koningin Isabella van Spanje voor zijn levenswerk.

Dalí Museum werd gebouwd tussen 1970 en 1972. Dalí ontwierp persoonlijk elk detail van het museum als een compleet kunstwerk – van de monumentale eieren op het dak tot de toiletten. De architect, Joaquín de Ros y de Ramis, werkte altijd strikt volgens de wensen van het 'Goddelijke', zoals Dalí zichzelf nu noemde.

De opening werd bijgewoond door duizend genodigden; de kunstwerken die in het gebouw te zien zijn, beperken zich niet tot schilderijen.

Bezoekers kunnen ook stereoscopische fotografie , flexibele metalen kruisbeelden, een groot beeldhouwwerk uit een surrealistische tentoonstelling, een ruimte die is ingericht als decor voor Dalí's Mae West-schilderijen, en werken van andere kunstenaars. Het gehele interieur wordt aangevuld met plafond- en muurschilderingen van Dalí in een klassieke stijl.

Dit hele museum toont dus kunst en karikatuur, kitsch en commercie in een even irritante als weelderige harmonie, precies zoals het leven van Dalí was.

De kunstenaar zei ooit over zichzelf en zijn kunstenaarsvrienden uit de "Gouden Driehoek" :

“Je kunt ons alle kanten op sturen, we staan ​​altijd aan de top.”

Retrospectief in Parijs en het einde van het leven

In 1979 werd een grote tentoonstelling van Dalí's werken gepresenteerd in het Centre Pompidou in Parijs. Nadat hij in 1980 een virusinfectie had opgelopen, had Dalí veel tijd nodig om te herstellen. In 1982 werd hem door koning Juan Carlos I de titel Markies de Dalí y Pubol verleend.

Na het pijnlijke verlies van zijn vrouw Gala in hetzelfde jaar, leidde Dalí vanaf 1983 een teruggetrokken en eenzaam leven in Púbol. Daar voltooide hij in mei van dat jaar zijn laatste schilderij, "De zwaluwstaart", dat gebaseerd was op René Thoms wiskundige theorie van de catastrofe en waarmee hij een reeks afsloot.

Na de dood van zijn vrouw weigerde Dalí te eten, waardoor hij niet meer kon slikken en uitdroogde. Daarom moest hij de rest van zijn leven via een neusmaagsonde worden gevoed.

De kunstenaar overleed in 1989 na een langdurige ziekte in zijn geboortestad. Op eigen verzoek werd de overleden kunstenaar Dalí begraven in de crypte onder de indrukwekkende glazen koepel van zijn theatermuseum, het "Teñatre-Museu Dalí" , in Figueres.

In zijn testament wees hij de Spaanse staat aan als erfgenaam van zijn onroerend goed en kunstwerken.

De volgende video is een korte documentaire over deze bijzondere kunstenaar:

De kenmerkende schilderstijl van Salvador Dalí

Dalí's kunstwerken kenmerken zich door een unieke beeldtaal die zijn onmiskenbare stijl tot een toonaangevende kracht binnen het surrealisme maakt. Door middel van nauwgezette techniek en een diepe liefde voor detail slaagde hij erin zijn extravagante verbeelding, doordrenkt van obsessies, angsten en dromen, op het doek te vertalen. Het resultaat is een symbolische, dromerige wereld , die hij op een realistische of zelfs hyperrealistische manier in scène zette.

De surrealisten, waaronder Dalí, lieten zich sterk inspireren door de theorieën van Sigmund Freud. Dalí streefde er in het bijzonder naar om in zijn schilderijen de diepste en donkerste regionen van zijn onbewuste te verkennen en te onthullen.

Zijn werken vereisen een actieve interpretatie van de kijker en spreken het onderbewustzijn aan. Voorbeelden van zulke opmerkelijke werken zijn "De Grote Masturbator" (1929), "De Volharding van het Geheugen" (1931) en "Droom Veroorzaakt door de Vlucht van een Bij Rond Een granaatappel Een Seconde voor het Ontwaken" (1944).

De fascinerende vermenging van Freuds psychoanalyse en Dalí's surrealistische visioenen onthult een dieper niveau van de menselijke psyche en spreekt zowel het bewuste als het onbewuste aan. Deze beelden nodigen de kijker uit tot reflectie over zijn of haar eigen innerlijke wereld en de vaak onontdekte geheimen van de geest.

Voor geïnteresseerden kan een bezoek aan tentoonstellingen met werken van Dalí een motiverende ervaring zijn, omdat het een kans biedt om de complexe en fascinerende wereld van het surrealisme te ervaren.

Belangrijke thema's en symbolen in Dalí's werk

Salvador Dalí, een kunstenaar met een onverzadigbare nieuwsgierigheid, werd zijn hele leven geïnspireerd door wetenschap en technologische vooruitgang . Deze fascinatie, die in zijn kindertijd begon, bereikte een hoogtepunt tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten. Hij was met name gefascineerd door de atoombom , een feit dat terug te vinden is in werken als "Melancholische atoom- en Uranische idylle" (1945) en "Intra-atomair evenwicht van een zwanenveer" (1947).

In de jaren vijftig maakte Dalí een opmerkelijke artistieke omslag door. Hij begon religieuze thema's te verweven "De Madonna van Port Lligat" (1950), "De Kruisiging" (1954) en "Het Laatste Avondmaal" portret in AD weerspiegelen deze werken Dalí's zoektocht om het transcendente met het moderne te verenigen door op kunstzinnige wijze elementen van geloof en wetenschap te combineren.

Zijn streven naar innovatie was ook duidelijk zichtbaar in de jaren 70, toen holografie en driedimensionale kunst Dalí inspireerden. Hij zette nieuwe standaarden met de ontwikkeling van stereoscopische werken met behulp van Fresnel-lenzen. Bekende creaties uit deze periode zijn onder andere:

• "Dalí onthult de schoonheid van de Middellandse Zee om Gala de geboorte van Venus te tonen." (1977)
• "De harmonie der sferen" (1979).

Deze werken tonen Dalí's onvermoeibare drang om grenzen te verleggen en kijkers mee te voeren naar nieuwe dimensies van waarneming.

Werken en foto's van de kunstenaar Salvador Dalí op Pinterest

(Je moet cookies hebben geaccepteerd om het Pinterest-bord te kunnen bekijken)