Paul McCarthy – De kunstenaar die zelfs de Kerstman obscene gedachten gaf

Het verhaal over de Kerstman zal zo meteen verteld worden, maar het moet meteen duidelijk zijn dat Paul McCarthy de Kerstman niet alleen aan het denken zet, helemaal niet.

De Amerikaanse performancekunstenaar staat bekend om zijn kritische en vaak bijtende, ontroerende en soms verontrustende, grappige en tot nadenken stemmende beeldtaal; hij is geen kunstenaar voor gedachteloze en gevoelloze watjes.

Paul McCarthy brengt deze beeldtaal tot uiting in vele materialen en media, in schilderijen en tekeningen, sculpturen en installaties, acties en performances, video's en films , en soms ook in kerstmannen.

Er wordt zoveel gebruik gemaakt van materialen en media dat kunstkenners het moeilijk vinden om kunstenaar Paul McCarthy te categoriseren; soms wordt hij omschreven als conceptueel kunstenaar , soms als actiekunstenaar en soms als performancekunstenaar.

Hoe dan ook, Paul McCarthy heeft indrukwekkend succes geboekt met zijn kunst: hij staat op de 25e plaats van de lijst met 's werelds beroemdste kunstenaars en doet dat al geruime tijd, met een stijgende lijn die zich voortzet. Voordat we bij het verhaal over de Kerstman komen, volgt hier een kort overzicht van zijn opmars naar de top van de kunstwereld:

Paul McCarthy vindt al vroeg in zijn training zijn draai

Paul McCarthy werd in 1945 geboren in Salt Lake City , de hoofdstad van de Amerikaanse staat Utah. Salt Lake City is het mormoonse centrum van de VS, een toevluchtsoord voor rechtschapen burgers met een strikte opvatting van hygiëne, die geloven in dienstbaarheid aan anderen en familie. Zijn vader was echter slager, dus bloed en ingewanden waren dagelijkse kost voor de jonge McCarthy.

Wellicht hebben deze tegenstrijdige invloeden ertoe geleid dat Paul McCarthy pas op 24-jarige leeftijd aan zijn formele kunstopleiding begon; in ieder geval begon hij in 1969 met kunststudie, eerst in zijn geboortestad aan de Universiteit van Utah, en vervolgens aan het San Francisco Art Institute. Het was aan deze instelling dat de basis voor McCarthy's artistieke identiteit werd gelegd; het is een van de oudste (opgericht in 1871) en wordt beschouwd als een van de meest prestigieuze instellingen voor hedendaagse kunst, zowel in de VS als wereldwijd.

McCarthy behaalde zijn Bachelor of Fine Arts-graad in schilderkunst aan SFAI en verhuisde vervolgens naar Zuid-Californië om te studeren aan de Universiteit van Californië, Los Angeles (UCLA). Vanaf 1972 studeerde hij film, video en kunst aan UCLA, waar hij zijn Master of Fine Arts-graad behaalde.

De carrière van McCarthy begon nu, met zijn vroege werken die bestonden uit videoperformances waarin hij zwaartekracht als metafoor gebruikte, met suggestieve titels zoals "Thirty-Minute Moon" en "In the Stomach of the Squirrel ". In 1973 nam hij met dergelijke performances deel aan groepstentoonstellingen, waaronder "Conceptual Art" in de Libra Gallery in Pomona, Californië, en het "Festival of the Arts ", georganiseerd door de University of Southern California in Los Angeles.

Vanaf 1974 werd het werk van McCarthy aanzienlijk agressiever; seksuele provocatie was nu een terugkerend thema en zijn performances behandelden voornamelijk de thema's brutaliteit en zelfvernietiging .

De titels uit deze periode spreken voor zich: "Meat Cake, 1", 2 en 3", "Sailor's Meat", "Paid Stranger", "Political Disturbance", "Class Fool", "Grand Pop", "Doctor", "Contemporary Cure All", "Deadening", "San Francisco, The Shithole of the Universe", "Pig Man", "Pig Man-Pig Piper", "Monkey Man", "Penis Painting" en "Death Ship" komen meerdere keren voor.

Paul McCarthy ontdekt ironie

In de jaren tachtig en negentig overwon Paul McCarthy de Sturm und Drang-periode; zijn performances (in lijn met de internationale trend van die tijd) werden nu gekenmerkt door ironische afstandelijkheid, zoals in "The Painter" .

In deze performance draagt ​​Paul McCarthy een blonde pruik, een dronkaardsachtige bolle neus en enorme latexkostuums. In deze outfit strompelt hij rond in een kleine, met houten panelen beklede studio, met een gigantische kwast in zijn hand, terwijl hij constant in cirkels draait en jammert: "Ik kan het niet, ik kan het niet" en "DeKooning, DeKooning, DeKooning.".

Gigantische tubes verf liggen verspreid, waarvan er één het opschrift "Shit" draagt. De tragische schilder-clown McCarthy begint nu, met de gratie van een kunstenaar die met een mes of een hakbijl te werk gaat, expressionistisch ogende strepen over enorme doeken aan te brengen.

Tussendoor zijn er een paar uitstapjes naar aangrenzende kamers, met tirades tegen zijn kunsthandelaar, absurde gesprekken met hooghartige geleerden, van wie sommigen ook nog eens een bolle neus hebben, en een slijmerige verzamelaar die een beetje snuift op McCarthy de eikel – McCarthy laat werkelijk niets onbesproken in deze bittere satire op de pompeuze kunstenaar in het algemeen en zelfingenomen 'action-and-splatter-kunstenaars' in het bijzonder ( hij verwijst ook direct Vito Acconci en de abstract expressionist en legendarische pionier van de action painting, Willem de Kooning

En toch voelt iedereen die ooit zelf creatief bezig is geweest medelijden met de wanhopig schilderende dandy. De manier waarop hij vol passie zijn verf opschept, kreunt van ontzetting, hulpeloos in cirkels ronddwaalt en lukraak krabbels schildert – deze vertoning herinnert elke sympathieke toeschouwer eraan dat de drang om kunst te creëren altijd verbonden is met een soort roes, dat het proces van het benaderen van een kunstwerk de kunstenaar kan vernederen of tot geweld kan opwinden, seksueel opwindend, kinderlijk naïef en soms zelfs tragisch kan zijn…

De titels van de voorstellingen uit deze periode vertellen ook hun eigen verhaal, ditmaal een wat vrolijker verhaal: "God Bless America", "Baby Boy, Baby Magic", "Mother Pig", "Popeye's Automobile", "Popeye's Driving School", "Popeye, Judge and Jury", "Popeye American", "French Patisseries", "King for a Day", "Inside Out, Olive Oil", "Cultural Soup", "Family Tyranny", "A Hoot", "Heidi", "Pinocchio", "Fresh Acconci", "Tokyo Santa".

Daarnaast presenteerde Paul McCarthy in deze periode nog vele andere werken in diverse vormen; soms werden er bijvoorbeeld grote decors gebouwd waarin acteurs scènes speelden naar eigen inzicht; vaak was McCarthy's zoon Damon bij of aan deze kunstwerken betrokken.

Tussen 1973 en nu heeft Paul McCarthy deelgenomen aan maar liefst 600 groepstentoonstellingen 100 solotentoonstellingen gehouden in alle belangrijke kunstcentra ter wereld, en ongeveer evenveel performances gecreëerd en daarover video's opgenomen.

Vrolijke en diepgaande kunst voor het publiek

Een deel van McCarthy's kunst wordt in het openbaar tentoongesteld, en als dat zo is, is het vaak leuk, zoals de Sweet Brown Snail . Deze schattige slak werd vanaf 2003 Jason Rhoades

Rhoades studeerde van 1991 tot 1993 bij Paul McCarthy aan UCLA. Samen bedachten ze eind jaren negentig de "Proppositions" – mogelijk een spelfout van "Propositions" (suggesties) of een combinatie van "prop" (eigendom) en "position", waarmee ze een positionering van eigendom noemden. Een van deze "Proppositions" was een verkoopevenement waarbij de kunstenaars de volledige voorraad snuisterijen van een kiosk als kunst verkochten; onder deze snuisterijen bevond zich een kleine "Sweet Brown Snail", bedoeld om de woonkamers van de middenklasse aangenamer te maken.

Toen Jason Rhoades werd gevraagd een kunstwerk te maken voor het plein voor het transportcentrum van het Deutsches Museum op de Theresienhöhe in München, besloten de twee (waarschijnlijk met een brede grijns) om de knusheid van de slak op grote schaal aan het publiek te presenteren.

De slak was simpelweg te toepasselijk voor het lokaal relevante thema van "wereldwijde snelheid", zowel vanwege zijn spreekwoordelijke traagheid als zijn volledige mobiliteit; wereldwijde "zwervende figuren van onze tijd" worstelen vaak met het feit dat ze hun huis niet op hun rug kunnen meenemen.

De beschilderde glasvezelslak is een gigantische slak van 4,50 x 6,30 x 3,90 meter; ondanks deze ontzagwekkende afmetingen ziet hij er nog steeds schattig uit, ook al lijken voorbijgangers er zo klein naast dat de gedachte aan de gevaren van de toenemende versnelling in ons tijdperk bijna onvermijdelijk is voor elke ironisch begaafde 'out-of-the-box denker'.

In andere openbare werken komt de kwaadaardige kant van de kunstenaar, die plezier beleeft aan plagen, meer naar voren, zoals in "Henry Moore Bound to Fail" uit 2004. Dit beeld, "Henry Moore gedoemd te mislukken", staat in Regent's Park in Londen en is een nogal subversieve herinterpretatie van de bronzen kunst van de oude meester die in de jaren zestig zo werd vereerd.

Of McCarthy ook de sculptuur "Henry Moore Bound to Fail" uit 1967 van Bruce Nauman wilde bespotten – een werk dat Nauman had gemaakt om Moore te verdedigen tegen jaloerse jonge beeldhouwers, maar dat totaal niet in Moores stijl was – blijft onduidelijk, maar is goed denkbaar.

En de eerdergenoemde kerstman brengt de derde passie van de kunstenaar onder de aandacht van het publiek: seksuele toespelingen. Paul McCarthy's "Santa Claus" is ogenschijnlijk een heel aardige kerstman met een kleine kerstboom in zijn hand, maar de boom is in werkelijkheid geen echte kerstboom. Het kerstmanbeeld werd in 2001 in opdracht van "Skulptur International" Rotterdam gemaakt om een ​​openbaar plein te sieren.

Deze kerstman is, zoals gezegd, geen gewone kerstman; hij houdt een anaalplug in zijn rechterhand, een seksspeeltje dat ook wel bekend staat als een 'butt plug'. Deze seksuele toespeling is bedoeld als satire op het consumentisme. Niet elke Nederlander kon het waarderen… op de oorspronkelijke locatie in het centrum van de stad stuitte het gewaagde kunstwerk op zoveel weerstand van de omwonenden dat het naar een meer kunstvriendelijke omgeving moest worden verplaatst. Enigszins beschaamd keerde het terug naar de binnenplaats van Museum Boijmans Van Beuningen.

De Nederlanders hebben zich inmiddels verzoend met de ondeugende kerstman; omdat hij er nogal dwergachtig uitziet, kreeg hij de bijnaam Kabouter, en vanwege het "ding in zijn hand" is hij nu de "Kabouter Buttplug". Hij mag zelfs op het beroemde Eendrachtsplein in het centrum van Rotterdam staan, waar bijna elke toerist een foto van hem maakt.

Paul McCarthy voor iedereen

De werken van Paul McCarthy zijn zeer gewild op de internationale kunstmarkt; hij is een van de meest invloedrijke hedendaagse kunstenaars van dit moment, met bijbehorende prijzen uiteraard.

Mocht u echter toch graag uw eigen "heel persoonlijke Paul McCarthy" in huis willen hebben, dan kunt u eens rondkijken op veilingen: daar kunt u bijvoorbeeld een Paul McCarthy chocoladekerstman met anaalplug in de originele doos vinden voor slechts 3.500 Amerikaanse dollar.

Een beetje prijzig voor een chocoladefiguurtje? Nou, deze "Chocolade Kerstman met Anale Plug" werden in 2007 verkocht in de beroemde Maccarone Gallery in New York ; ze maakten officieel deel uit van Paul McCarthy's tentoonstelling "Peter Paul Chocolates". Destijds had McCarthy de hele tentoonstellingsruimte, bijna 600 vierkante meter groot, omgetoverd tot een volledig functionerende chocoladefabriek met een aangrenzende winkel.

Rondetafelgesprek over het werk van Paul McCarthy, "Chocoladekerstman met anaalplug"

Bekijk de volgende video om te zien hoe het kunsttijdschrift ARTILLERY een groot aantal goede bekenden van de kunstenaar uitnodigt voor een gezamenlijk gesprek en een gelaagde, zintuiglijke verkenning van het excentrieke en provocerende kunstwerk… levendig, vermakelijk, leerzaam… waardoor de uitdrukking ‘kunst dringt tot ons door…’ een geheel nieuwe betekenis krijgt… (met Ezrha Jean Black, Carole Caroompas, Stephen Cohen, Tulsa Kinney, David E. Stone, Paige Wery en Mary Woronov). Gefilmd in de Stephen Cohen Gallery in Los Angeles (VS).

Als je niet helemaal zeker weet of een chocoladekerstman van meer dan zes jaar oud uiteindelijk besmet kan raken met onaangename micro-organismen, en je zoiets liever niet in huis hebt, zul je ofwel wat dieper in de buidel moeten tasten, ofwel op zoek moeten gaan naar een Paul McCarthy-achtige verschijning in de openbare ruimte, die, tot grote vreugde van vrolijke maar kritische mensen, steeds weer opduikt.

Dan zal Paul McCarthy er wederom in slagen ons kunstwerken te presenteren die op het eerste gezicht een glimlach opwekken, maar bij nader inzien een zeer scherpe kritiek onthullen op de excessen die onze consumptiemaatschappij zo wreed en saai maken.

De derde blik van de geamuseerde toeschouwer zou wel eens kunnen worden getrokken door een kunstminnend publiek – er valt immers iets te zeggen voor twee hoorbaar kunstzinnige oudere dames, gekleed in Chanel en Hermès, die op een Berner weide op een ietwat opgewonden toon McCarthy's "Complex Pile" – een 36 meter lange en 15 meter hoge, met lucht gevulde hoop plastic uitwerpselen.

Het is niet helemaal een onschuldige hoop; de "Complexe Hoop" veroorzaakte heel wat problemen voordat hij eindelijk bewonderd kon worden in de openluchttentoonstelling "Beyond Eden" (2008) op de weide voor het Paul Klee Center in Bern: destijds, na een windvlaag op een julinacht, schoot de kolossale hoop vanuit de weide richting de stad en stootte onderweg twee straatlantaarns, een elektriciteitskabel, een walnotenboom en een kas omver, totdat er genoeg lucht uit was ontsnapt.

De "Complex Pile" was onlangs te zien op een openbare kunsttentoonstelling in Hongkong, samen met een opblaasbare Stonehenge en een opblaasbaar gigantisch speenvarken; misschien komt deze luchtige maar niet eenvoudige kunstvorm ooit ook bij u in de buurt.