Martin Kippenberger – geboren als kunstenaar

Martin Kippenberger werd in 1953 in Dortmund geboren in een groot gezin met vier zussen, dat door zijn artistiek ambitieuze en dominante vader in toom werd gehouden. Kippenberger zou een gevoelig en rebels kind zijn geweest dat het moeilijk had op school, meerdere klassen moest overdoen en van de kostschool werd gestuurd.

Hij kreeg in zijn jeugd zeker veel aandacht; sommige waarnemers vonden later dat het misschien wel te veel was. Artistieke expressie werd hoog gewaardeerd in het gezin; er was een familieregel dat elke ervaring schriftelijk of met een foto moest worden vastgelegd, en tekenen maakte ook deel uit van het dagelijks leven, ook voor Martin.

Zelfs in de vroege tekeningen van Martin Kippenberger herkenden latere critici een neiging tot zelfstilering , en zijn latere, consistent opvallende behoefte aan aandacht werd soms toegeschreven aan zijn positie in het grote gezin, waarin het individu alleen op zijn verjaardag echt onverdeelde aandacht kreeg.

Kippenberger wist deze gevoelens van enerzijds onvoldoende aandacht, maar anderzijds ook zonder enige hint van eenzaamheid, succesvol te vertalen naar zijn artistieke leven, in schilderijen, installaties, performances, sculpturen en foto's die hem inmiddels tot een van de meest gerespecteerde kunstenaars ter wereld hebben gemaakt – hij bekleedt een eervolle 18e plaats op de wereldwijde kunstranglijst (op basis van verkoop) .

Kippenberger studeerde kunst en schreef zich op 19-jarige leeftijd in aan de Hogeschool voor Schone Kunsten in Hamburg. Hij had gerenommeerde docenten, onder wie de Hamburgse kunstenaar Claus Böhmler, Arnold Hauser, die kunst vanuit het perspectief van verschillende Europese landen en vele disciplines benaderde, en Franz Erhard Walther, wiens 'participatieve kunst' nu wordt beschouwd als een van de centrale figuren van de hedendaagse kunst sinds de jaren 60.

Kippenbergers beginjaren – turbulente tijden

Deze docenten konden Kippenberger op de lange termijn niet overtuigen of boeien; in 1976 brak hij zijn studie af en vertrok naar Florence, waar hij zwart-wit paneelschilderijen maakte gebaseerd op ansichtkaarten en foto's – grootschalige afbeeldingen op vaste oppervlakken, waarnaar hij in zijn laatste levensjaren zou terugkeren, maar dan door alle artistieke mogelijkheden uit te putten, van eenvoudige olieverfschilderijen tot collage-achtige bewerkingen van diverse materialen.

In 1977 wilde hij deze schilderijen in Hamburg tentoonstellen, waar hij de schilder Werner Büttner en vooral Albert en Markus Oehlen ontmoette; zo was hier al de kern gevormd van de groep die zich al snel van de conceptuele kunst zou afwenden, de "terugkeer" van de schilderkunst zou propageren en in de jaren tachtig bekend zou worden als de "New Wild Ones" of "Young Wild Ones" van de schilderkunst.

samen met Gisela Capitain "Kippenberger's Office" .

evenementenhal SO36 van Klaus-Dieter Brennecke , wat hem naast het management ook onbezorgde toegang tot alcohol en drugs opleverde; met de oprichting van de band "Die Grugas" stortte Kippenberger zich tegelijkertijd in de punkwereld.

Kippenbergers vertrek naar de wereld en artistieke diversiteit

Voor Kippenberger, die destijds slechts 25 jaar oud was, was Berlijn niet meer dan een springplank; in 1980 vertrok hij naar Parijs om schrijver te worden, werkte het jaar daarop in Stuttgart en het Zwarte Woud, en in 1983 in Keulen en Wenen, waar hij de beroemde Oostenrijkse beeldhouwer Franz West .

In die periode werden, samen met Werner Büttner en Albert Oehlen, tentoonstellingsconcepten en boekprojecten ontwikkeld (bijvoorbeeld "Truth is Work", gerealiseerd in 1984), voor het eerst kleurenfoto's gemaakt en de eerste ideeën en ontwerpen voor sculpturen ontwikkeld.

In 1984 sloot de kunstenaar zich aan bij de Lord Jim Lodge, een vereniging van kunstenaars en schrijvers. Aan het einde van de jaren tachtig ging Kippenberger met Albert Oehlen naar Spanje; ze schilderden in Madrid en Sevilla. In 1989 verhuisde Kippenberger naar Los Angeles, waar hij schilderijen maakte met een latexlaag.

Gedurende dit decennium groeide de populariteit van Kippenberger bijna onstuitbaar; terwijl hij in de jaren zeventig meer als een geheime tip voor weerbarstige jongeren werd beschouwd, nam nu ook de volwassen kunstwereld kennis van hem: vanaf 1980 was zijn werk te zien in verschillende interessante tentoonstellingen, waaronder de groepstentoonstelling "Rundschau Deutschland" in 1981, de tentoonstelling "Tiefe Blicke – Kunst der achtziger Jahre …" in het Hessisches Landesmuseum in Darmstadt in 1984, en de tentoonstelling "Von hier aus - Zwei Monate neue deutsche Kunst in Düsseldorf" in hetzelfde jaar.

In 1986 had hij zijn eerste solotentoonstelling, "Huur - Elektriciteit - Gas", in het Hessisch Staatsmuseum in Darmstadt, en in 1988 werd hij uitgenodigd voor de legendarische tentoonstelling "Made in Cologne" , waar hij exposeerde samen met (later) beroemdheden als Markus Lüpertz, Sigmar Polke, Isa Genzken , AR Penck, Georg Herold en Rosemarie Trockel .

Kippenberger zoekt familie en vindt roem

In de tussentijd kregen hij en zijn vriendin Gabriele Hirsch in 1989 een dochter, Helena Augusta Eleonore. Georg Herold transformeerde haar eerste echofoto direct in een van zijn beroemde kaviaarschilderijen; deze artistieke aanleg had blijvende gevolgen. Tegenwoordig houdt dochter Helena zich bezig met graffiti en straatkunst .

Kippenbergers wens om een ​​houvast te vinden in het traditionele gezin werd echter al snel gedwarsboomd door de carrière van de kunstenaar, die gepaard ging met frequente wisselingen van baan en woonplaats.

Of de collega's van Lord Jim Lodge zich werkelijk aan hun motto "Niemand helpt iemand" hielden, of dat ze simpelweg niet genoeg invloed hadden, was niet langer relevant; de koers voor Kippenbergers opkomst was al uitgezet sinds hij in Keulen in de kring van kunstkenners was verschenen.

In 1988 kon hij deelnemen aan de Biënnale van Venetië met het object "Lantern to Drunks" , in 1990 werd hem een ​​gasthoogleraarschap aangeboden aan de Städelschule Frankfurt, vanaf 1992 doceerde hij aan de Gesamthochschule in Kassel en gaf hij in hetzelfde jaar gastcolleges aan de universiteiten van Nice en Amsterdam en aan Yale University in Connecticut.

In 1994 maakte Kippenberger zijn eerste sculpturen van aluminium; in 1996 ontving hij de Käthe Kollwitz-prijs van de Academie van Kunsten (Berlijn) tentoongesteld op de tiende documenta in Kassel en op de derde Skulptur Projekte

De kunstenaar kon echter niet persoonlijk toezicht houden op zijn werk tijdens zowel documenta als Skulptur Projekte, die beide gelijktijdig plaatsvonden van eind juni tot eind september; hij overleed op 7 maart aan kanker.

De altijd rusteloze geest had door zijn huwelijk met fotografe Elfie Semotan net iets meer rust gevonden dan voorheen in zijn kring van familie en vrienden; de diagnose kwam als een verrassing en leidde zeer snel tot zijn dood.

Kippenberger leeft voort

Kippenbergers faam groeide nog meer na zijn vroege dood: in 1999 werden zijn werken tentoongesteld in de Deichtorhallen in Hamburg; in 2003 vulden zijn werken, samen met die van Candida Höfer, het Duitse paviljoen op de 50e Biënnale van Venetië en werd er een tentoonstelling gehouden in Karlsruhe; in 2006 organiseerde de Tate Modern in Londen de eerste Britse retrospectieve van zijn werk; van 2008 tot heden is kunst van Martin Kippenberger te zien geweest in het Museion in Bolzano, het MoMA in New York, de Hamburger Kunsthalle, het Museo Picasso in Málaga, en tot augustus 2013 in het Hamburger Bahnhof, Museum für Gegenwart Berlin.

Zijn werken zijn te vinden in talrijke openbare collecties , b.v. in het Hessisches Landesmuseum Darmstadt, in de K21 Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen in Düsseldorf, in het Städel Museum in Frankfurt, in het Karlsruhe Centrum voor Kunst en Mediatechnologie, in het Museum Ludwig in Keulen en in de Pinakothek der Moderne in München.

In het buitenland kunt u kunst van Martin Kippenberger bekijken in Zürich (Migros Museum für Gegenwartskunst), Genève (Mamco), Amsterdam (Stedelijk Museum) en Londen (The Saatchi Gallery, Tate Britain, Tate Gallery of Modern Art) en in vele andere kunstcollecties en musea in Europese en Amerikaanse steden.

Provocatie met en zonder humor

Wanneer een kunstcriticus over Martin Kippenberger schrijft, wordt bijna altijd gesproken over provocatie. Er is zeker genoeg provocatie te vinden in Kippenbergers werk, vooral voor mensen die elke vorm van kritische reflectie al als provocatie beschouwen.

Soms lijkt het echter puur sarcasme te zijn, bijvoorbeeld wanneer een schilderij met veel driedimensionaal gestapelde balken de titel "Ik kan er echt geen hakenkruis in zien" draagt. Soms zegt de kunstenaar in de titel van een schilderij waarschijnlijk gewoon de waarheid over zijn gemoedstoestand, zoals bij het zelfportret "Stuur me alsjeblieft niet naar huis.".

Kippenbergers kunst is zeker nog steeds in staat om verhitte discussies op te roepen. Zo zorgde zijn sculptuur "Feet First" uit 1990, waarin Kippenberger een bierpul en een ei in de handen van een gekruisigde kikker plaatste, in 2008 nog voor flink wat ophef toen het bedoeld was als representatie van de moderne kunst bij de heropening van het Museion (Museum voor Moderne Kunst Bolzano).

Het beeld hing nog maar net in het museum toen de voorzitter van de regionale raad van Zuid-Tirol het ervan beschuldigde de religieuze gevoelens van zijn kiezers te hebben gekwetst; paus Benedictus XVI steunde hem per brief, en voorzitter Pahl ging zelfs in hongerstaking om de kikker uit het museum te krijgen.

Ondanks de "verfijnde" dialectgedichten in de regionale kranten van Zuid-Tirol ("De kikker moet heel snel van onze mooie Tiroolse plek verwijderd worden!" of "Kunst is niet goed voor ons land, het moet terug naar waar het vandaan komt!"), heerste de artistieke vrijheid, in ieder geval tot het einde van de tentoonstelling. Daarna verloren zowel de voorzitter van de regionale raad, Pahl, als museumdirecteur Diserenz hun baan. Pahl ging vervolgens literatuur doceren aan een business school, terwijl Diserenz haar internationale carrière in de kunstwereld voortzette.

De meest recente controverse rond Kippenberger vond plaats in november 2011 in het Museum Ostwall in Dortmund, toen een schoonmaakster zijn kunstwerk "Wenn's anfängt durch die Decke zu tropfen" (Wanneer het door het plafond begint te druipen) schrobde en zo vernietigde. Het was een waar eerbetoon aan Beuys (die in de kunstwereld hoger aangeschreven staat dan Kippenberger).

Kippenberger werd en wordt nog steeds vereerd door kunstenaars en kunstkenners die willen dat kunst ook het vuile, het brutale en het banale aanpakt, die beginnen te glimlachen bij termen als 'Dada' en 'Fluxus' en die simpelweg dol zijn op de taalkundige spitsvondigheid van de schilder en schrijver, acteur en muzikant, danser en installatiekunstenaar, beeldhouwer en fotograaf.

Uitspraken zoals "Elke kunstenaar is een mens" (een bevrijdende omkering van Beuys' "Elk mens is een kunstenaar" "Ik ga breken, ga je mee?", die een tijdlang deel uitmaakte van de Berlijnse jongerentaal , of zelfbewuste citaten zoals "Hij wilde naar de top, maar hij kwam slechts in het midden terecht" zullen onvergetelijk blijven voor Kippenbergers volgelingen.

Talrijke kunstwerken op Pinterest