Joan Miró – Het Catalaanse kunstenaarsgenie voor jong en oud

Kinderen zijn dol op Miró, en volwassenen die een kinderlijke directheid en nieuwsgierigheid hebben behouden in hun waarneming van beeldtaal, zijn ook gek op hem. Joan Miró schilderde veel werken die je opvrolijken, ook al (of misschien juist omdat) hij hard moest vechten voor zijn artistieke carrière.

Joàn Miró werd in 1893 in Barcelona geboren als zoon van een ambachtsman . Zijn familie, die tot de lagere middenklasse behoorde, verzette zich aanvankelijk tegen de artistieke ambities van de jonge Joàn. Hij werd gedwongen een commerciële opleiding te volgen en als accountant te werken; pas een zenuwinstorting in combinatie met een aanval van tyfus bracht zijn familie ertoe zijn plannen te herzien.

In 1912 mocht Miro zich inschrijven aan de particuliere kunstacademie Escola d'Art van de progressieve Francesc Galí, waar hij van 1912 tot 1915 les volgde. Galí liet zijn, naar zijn mening, zeer getalenteerde leerling kennismaken met de moderne Franse kunst en de architectuur van Antoni Gaudí .

In hetzelfde jaar maakte Miró ook kennis met het werk van de kubisten (Marcel Duchamp, Juan Gris, Albert Gleizes, Marie Laurencin, Jean Metzinger en Fernand Léger). Tegelijkertijd volgde Miró tot 1918 ook lessen aan de vrije tekenacademie "Cercle Artistic de Sant Lluc", die nogal terughoudend was ten opzichte van de avant-garde. Soms raakte Miró wanhopig door dit conflict in zijn werk: "Soms, in mijn wanhoop, sloeg ik mijn hoofd tegen de muur", zei hij later over deze periode.

Maar al in 1915 richtte Miró samen met EC Ricart zijn eerste atelier op in Barcelona; vanaf 1916 werd hij gesteund door kunsthandelaar Josep Dalmau; in 1917 introduceerde Francis Picabia hem in de kring van dadaïsten .

In 1918 had Miró zijn eerste solotentoonstelling in de Galerías Dalmau in Barcelona; vervolgens richtte hij samen met Ricart, Francesc Domingo, JF Ràfols en Rafael Sala een kunstenaarsgroep op, die vernoemd was naar de progressieve Gustave Courbet en die hij wilde navolgen.

De gezamenlijke tentoonstellingen toonden zeer levendige en kleurrijke werken , maar waren niet erg succesvol. In 1918 reisde Miró voor het eerst naar Parijs , waar hij aan Pablo Picasso . Eind 1920 vestigde hij een atelier in Parijs en in 1921 had hij daar zijn eerste solotentoonstelling, die eveneens niet erg succesvol was.

In deze periode kocht Hemingway ook een schilderij van Miró, die zich inmiddels bij de surrealisten , maar binnen die groep een stille buitenstaander bleef. Hij exposeerde echter wel met de surrealisten in 1925, tegelijkertijd met zijn tweede solotentoonstelling, en in 1926 mocht hij samenwerken met Max Ernst aan het decorontwerp en de kostuums voor Diaghilevs ballet Romeo en Julia ; hij werd gaandeweg steeds bekender.

Toen hij in 1927 een atelier betrok in Montmartre, René Magritte , Hans Arp, Max Ernst en Paul Éluard er als buren. In 1928 ontmoette hij ook de beeldhouwers Alexander Calder en Alberto Giacometti, die levenslange vrienden zouden blijven en zijn werk zouden beïnvloeden. In 1929 Salvador Dalí aan bij de surrealistische groep in Parijs; in hetzelfde jaar trouwde Miró en in 1931 werd hij vader van een dochter.

Miró keerde zich nu definitief af van de conventionele schilderkunst, die in de woonkamers van de hogere middenklasse een gekocht maar ondoordacht statussymbool was geworden. Dit beïnvloedde niet alleen zijn keuze van onderwerpen en materialen, maar toont ook duidelijk Miró's rebelse houding ten opzichte van de gecommercialiseerde kunst wanneer hij spreekt over de "assassinat de la peinture" (de "moord op de schilderkunst").

De volgende grote tentoonstelling vond pas in 1936 plaats, waar Miró te zien was naast grootheden als Pablo Picasso, Max Ernst, Alberto Giacometti, Hans Arp, Salvador Dalí, Yves Tanguy en Meret Oppenheim. Kort daarna kon hij deelnemen aan een tentoonstelling in het Museum of Modern Art in New York en aan een internationale surrealistische tentoonstelling in Londen.

Het ging Miró voor de wind. In 1937 kreeg hij de opdracht om een ​​monumentaal schilderij en een tentoonstellingsposter te maken voor het Spaanse paviljoen op de Wereldtentoonstelling in Parijs. In 1938 nam hij deel aan de "Exposition Internationale du Surréalisme" in de Galerie Beaux-Arts in Parijs. Toen Frankrijk in 1940 door Duitse troepen werd bezet, keerde Miró terug naar zijn geboorteplaats in Spanje en werkte daar verder.

Vanaf 1944 produceerde hij keramische werken samen met de Catalaanse keramist Josep Llorens i Artigas. In 1947 werd Miró uitgenodigd naar de Verenigde Staten, waar hij een muurschildering ontwierp voor een hotel in Cincinnati; tegelijkertijd werden zijn schilderijen tentoongesteld op een surrealistische tentoonstelling in Parijs.

In 1948 keerde hij terug naar Parijs, waar zijn keramische sculpturen werden tentoongesteld, en bracht daar een aantal drukke jaren door.

In 1956 trok Miró zich terug in Palma de Mallorca en wijdde de daaropvolgende jaren voornamelijk aan het maken van sculpturen. Hij bleef tot 1960 diverse malen voor en in Amerika werken, en in 1968 werd zijn 75e verjaardag gevierd met een tentoonstelling en talrijke eerbetuigingen.

Daarna volgde zijn laatste periode, een tijd van woede, waarin hij zich verzette tegen de toe-eigening door Franco's autoriteiten en de commercialisering van zijn werk door ontwerpers en affichekunstenaars.

De ‘moord op de schilderkunst’ bereikte zijn hoogtepunt in 1973 met de vijfdelige serie ‘Verbrande doeken’ , waarin Miró complete oppervlakken wegsneed met een brander.

Toen hem naar het motief voor het brute geweld werd gevraagd, zei Miró later: "...de echte reden was dat ik gewoon mijn frustraties wilde uiten door 'Shit!' te schreeuwen naar mensen die kunst alleen maar in commerciële zin zien – al diegenen die geloven en beweren dat hun werken een fortuin waard zijn."

Bezorgd over zijn creatieve nalatenschap, werd hij ook geraakt door de levendige bouwactiviteiten die Mallorca steeds meer ontsierden door de toestroom van toeristen. Daarom schonk hij aanvankelijk een deel van zijn eigendom aan het stadsbestuur van Palma, dat in 1981 een stichting werd, de Fundació Pilar i Joan Miró a Mallorca.

Al in 1971 nam Miró het initiatief tot de oprichting van zijn eerste stichting, die in 1975 in Barcelona werd geopend onder de naam Fundació Joan Miró. Joan Miró kon nog de tentoonstellingen, publicaties en eerbetuigingen meemaken waarmee hij zijn 90e verjaardag wereldwijd vierde in april 1983, voordat hij in december 1983 in Palma de Mallorca overleed.

In zijn lange en bewogen leven creëerde Miró een ongelooflijk aantal werken : ongeveer 2000 olieverfschilderijen , zo'n 500 sculpturen en circa 400 keramische objecten worden aangevuld met ongeveer 5000 collages en tekeningen en een grafisch oeuvre van ongeveer 3500 werken.

Joàn Miró schilderde niet alleen, hij creëerde 'beeldgedichten', prachtig en raadselachtig en vol symbolen zoals bloemen en slakken, vrouwen en sterren.

Voor Miró vertegenwoordigen deze symbolen de essentiële gebieden van de kosmos en de mens, de flora en fauna, waarmee hij zich zijn hele leven had beziggehouden.

De strijd tegen commercialisering is niet helemaal gelukt: Miró's "Étoile Bleue" Sotheby's geveild voor 29 miljoen euro , waarmee het tot de 50 duurste schilderijen ter wereld behoort.