Jonathan Meese – Biografie

in het geval van Jonathan Meese . Het werk van Jonathan Meese is namelijk allesbehalve gemakkelijk te begrijpen, en zijn levensverhaal biedt de kijker juist aanwijzingen waarom dat zo is – en waarom dat zo zou moeten zijn.

Jonathan Meese is een kind met internationale invloeden, geboren in Tokio in 1970 als zoon van een Duitse moeder en een Engelse vader. Zijn ouders gingen uit elkaar toen hij nog een peuter was; zijn moeder keerde met Jonathan en zijn twee oudere broers en zussen terug naar Duitsland, terwijl zijn vader in Japan bleef.

Het kind kreeg al snel te maken met zijn eerste cultuurschok: de kleine Jonathan sprak alleen Japans en had als "buitenlander" aanzienlijke moeite om zich aan te passen aan school. Hij overwon deze moeilijkheden aantoonbaar op de basisschool, in ieder geval wat betreft zijn communicatieve vaardigheden; het was zeker voldoende voor toelating tot de universiteit, en Meese behaalde in 1989 zijn diploma aan een gymnasium in zijn nieuwe woonplaats Ahrensburg.

Meese was destijds echter kennelijk minder duidelijk over welke benadering van de ernst van het leven hij moest hanteren; volgens zijn eigen verklaring was hij een echte laatbloeier en "was hij als een zestienjarige op zijn tweeëntwintigste" (www.youtube.com/watch?v=a389rSne2t0).

Na zijn middelbareschooltijd stuurde zijn moeder hem naar Schotland om Engels te leren, maar bij zijn terugkeer wist Meese nog steeds niet wat hij wilde. Daarom schreef zijn moeder hem in voor een economieopleiding, waar de gehoorzame zoon zich voor inschreef, maar Brigitte Meese zelf besefte al snel dat het "een totale ramp" was (Die Weltwoche, nummer 26/2006, 2 februari 2013).

Op 22-jarige leeftijd kreeg Jonathan Meese zijn eerste vooruitziende idee en wenste hij voor zijn verjaardag een schetsboek en schildersbenodigdheden, tot grote ontsteltenis van zijn alleenstaande moeder, die ook financieel zwaar belast was door hem alleen op te voeden.

De zoon zette echter door, waarna hij tekenlessen volgde bij het volwassenenonderwijs, een kamer vol schildersezels en grote, beschilderde doeken kreeg (Meese's bed moest vanwege ruimtegebrek naar de woonkamer worden verplaatst), en kort daarna een portfolio samenstelde, wat ongeveer drie dagen duurde. Met dit portfolio solliciteerde hij bij de Hamburgse Hogeschool voor Schone Kunsten onder professor Franz Erhard Walter en werd direct aangenomen.

Meese studeerde van 1995 tot 1998, in de overtuiging dat je kunst kon leren aan de universiteit. Misschien had hij de aanpassingsproblemen van zijn beginjaren nog niet helemaal overwonnen, of misschien vertrouwde hij er gewoon op; in ieder geval drong het al snel tot hem door dat deze aanpak hem niet dichter bij de kunst zou brengen.

De hele studiepoging eindigde zonder diploma, met als gevolg dat Meese ervan overtuigd raakte dat een kunstenaar de mogelijkheid moet behouden om het systeem te bekritiseren.

Zijn succes was niet te stoppen; verschillende insiders en experts in zijn omgeving hadden Meese inmiddels erkend als een uitzonderlijk talent. Al in de winter van 1996 kon hij deelnemen aan het tentoonstellingsproject "Glockengeschrei nach Deutz" , een samenwerkingsproject van meer dan 40 kunstenaars, mede georganiseerd door kunstenares Cosima von Bonin en Daniel Buchholz van de gelijknamige galerie in Keulen.

Zijn eerste solotentoonstelling volgde in 1997 bij de Kehdingen Art Association, en kort daarna kreeg hij de opdracht om de decors te ontwerpen voor Leander Haußmanns film Sonnenallee. Op aanraden van Daniel Richter kwam Meese in contact met de galeriehouders Nicole Hackert en Bruno Brunnet van de Berlijnse galerie "Contemporary Fine Arts" ; CFA is tot op de dag van vandaag zijn galerie.

Meese geniet nu steeds meer internationale aandacht. In 1998 was hij te zien op de Biënnale van Berlijn en in hetzelfde jaar op tentoonstellingen in belangrijke Europese kunststeden. Vanaf de eeuwwisseling internationale tentoonstellingen en vanaf 2004 theaterproducties. In 2006 wordt Meese voor het eerst gerekend tot de honderd belangrijkste kunstenaars ter wereld.

Naast een doorlopende reeks tentoonstellingen werkte Meese ook regelmatig samen met collega's, in 2006 in de werkcyclus "The Whip of Memory" met Daniel Richter, in 2009 voor "Flesh is harder than steel" met Herbert Volkmann, en hij maakte ook kunst met Tim Berresheim, de componist Karlheinz Essl, Jörg Immendorff, Albert Oehlen en de Deense kunstenaar Tal R.

Ondertussen zijn zijn werken aangekocht door belangrijke musea en openbare collecties van hedendaagse kunst, zoals het Museum Abteiberg in Mönchengladbach, het Städel Museum in Frankfurt, de Bonn Collection of Contemporary Art van de Bondsrepubliek Duitsland en het Centre Pompidou in Parijs. Ook in particuliere collecties van moderne kunst, zoals de Falckenberg Collection, de Saatchi Gallery in Engeland en de Essl Collection in Oostenrijk, is een werk van Meese te vinden. De Berlin CFA is zeker niet langer de enige galerie waar Meese exposeert.

Sindsdien heeft Meese herhaaldelijk de publieke aandacht getrokken en is hij door de pers steevast op tegenstrijdige wijze afgeschilderd: soms als een kunstenaar die totale chaos creëert, soms als een wonderkind. Zijn werk en zijn uitspraken daarover laten alle interpretatiemogelijkheden open…

Je kunt ervoor kiezen zijn kunst af te doen als onvolwassen excentriciteit en zijn uitspraken als provocerende propaganda, zoals veel echte of zelfbenoemde kunstkenners doen. Je kunt echter ook beter kijken en genieten van Mees' perspectief en zijn onbevooroordeelde, kritische observaties over de commerciële kunstwereld, zoals veel onafhankelijke denkers doen.

Wanneer Meese in een interview met SPIEGEL aan de Universiteit van Kassel spreekt over "zelfperverse types" en "zelfperverse diarree", doet de door de documentairewereld vermoeide laterale denker denken aan de gevatte zin uit Sophie Hungers nummer "Das Neue", waarin staat: "30 is het nieuwe 20, de man is de nieuwe vrouw, Duitsland is het nieuwe Turkije, niet-rokers zijn de nieuwe rokers.".

Uiteraard kunt u ook het advies opvolgen van de vele vooraanstaande figuren in de kunstwereld die Jonathan Meese veel lof hebben toegezwaaid en snel een van zijn werken als investering aanschaffen.

Of het bestuderen van biografieën daadwerkelijk leidt tot een beter begrip van kunst, lijkt in dit geval vooral een kwestie van benadering.

De kunstmarkt voor onconventionele en onafhankelijke nieuwkomers is inmiddels zo klein geworden dat onconventionele kunst een verademing is. We zouden er zeker allemaal aandacht aan moeten besteden dat kunst in de toekomst niet alleen aan kunstacademies wordt ontwikkeld met strikte naleving van de huidige lesmethoden, maar dat er ook ruimte blijft voor getalenteerde buitenstaanders.

Overigens zal Meese in 2016 Richard Wagners opera Parsifal regisseren tijdens de 105e Bayreuth Festival. Dan kunnen we ons eindelijk niet alleen bezighouden met Meeses kunst, maar ook weer eens de vraag stellen of Wagner – met name in Meeses artistieke interpretatie – wel echt bij Duitsland hoort.

Eén ding is vrijwel zeker: hoe meer je je verdiept in het werk van Meese, hoe meer vragen er zullen opkomen. Is dat niet precies een van de belangrijkste definities van kunst zelf?

Een boeiende videoserie over de controversiële kunstenaar Meese:

Een kunstmier