De verrassende ommekeer in de federale cultuurbegroting voor 2025: feiten over het huidige debat

Het federale cultuurbudget laat in 2025 een verrassende ontwikkeling zien.  Ondanks de aanhoudend moeilijke economische omstandigheden groeit het cultuurbudget met ruim 50 miljoen euro en komt het uit op een totaal van iets meer dan 2,25 miljard euro.

Het huidige begrotingsvoorstel van de staatssecretaris voor Cultuur laat zelfs een lichte stijging zien ten opzichte van het voorstel van de vorige regering.  In dit kader wordt met name de nadruk gelegd op de dringende noodzaak om te investeren in en culturele gebouwen te renoveren. Dit waarborgt dat de federale overheid een betrouwbare partner blijft voor het cultuur- en medialandschap in Duitsland.

Wat zal er in 2025 veranderen in het federale cultuurbudget?

Ondanks de krappe financiële situatie laat de tweede begrotingsopzet voor de federale overheid voor 2025 opmerkelijke ontwikkelingen zien voor de cultuursector.  Het federale cultuurbudget stijgt naar circa 2,2 miljard euro, een lichte toename ten opzichte van de begrotingsopzet van vorig jaar.  Sommige bronnen spreken zelfs van een stijging naar 2,25 miljard euro, een groei van meer dan 50 miljoen euro.

Deze fondsen worden echter ongelijk verdeeld over de verschillende culturele sectoren. Enerzijds de financiering van culturele films vanaf 2025 aanzienlijk toenemen met € 11,3 miljoen, waarbij de formele verhoging zelfs meer dan € 18 miljoen bedraagt.  Dit bedrag omvat ook € 7 miljoen dat bestemd is voor bioscoopfinanciering en dat voorheen elders in de begroting was ondergebracht.

De Pruisische Stichting voor Cultureel Erfgoed €17 miljoen extra bovenop de oorspronkelijke begroting. Dit is bedoeld om de activiteiten van de stichting te versterken, met name in tijden van sterke kostenstijgingen.  Deutsche Welle ontvangt €25 miljoen extra ten opzichte van het oorspronkelijke budget.

Aan de andere kant zijn er ook aanzienlijke bezuinigingen: de financiering vanuit het Federaal Cultuurfonds wordt gehalveerd om te voldoen aan de schuldenrem.  "Alliantie van Internationale Productiehuizen" wordt nog harder getroffen , aangezien de financiering van vijf miljoen euro volledig wordt geschrapt.  Dit staat haaks op het coalitieakkoord, waarin het Federaal Cultuurfonds werd omschreven als een "innovatiemotor" die "uitgebreid" zou worden.

Chemnitz, de Europese Culturele Hoofdstad, met een totaalbedrag van 25 miljoen euro, waarvan 10 miljoen euro volgend jaar wordt uitgekeerd.  Daarnaast wordt het werk aan de herdenkingsplaatsen versterkt en de ontwikkeling van het Duits-Poolse Huis bevorderd met een bedrag van één miljoen euro.

Een belangrijk aandachtspunt van de conceptbegroting is de investering in culturele gebouwen.  Meer dan 50 miljoen euro extra is bestemd voor projecten die klaar zijn voor de bouw.

Prioriteiten op het gebied van cultuur- en mediabeleid

De prioriteiten van het cultuurbeleid in de federale begroting voor 2025 geven duidelijk de richting aan voor de toekomstige ontwikkeling van het Duitse cultuurlandschap.  Het initiatief voor culturele gebouwen , waarvoor een verhoging van ruim 50 miljoen euro is gereserveerd, is bijzonder noemenswaardig.  Staatssecretaris voor Cultuur Wolfram Weimer benadrukte in een persbericht van de Duitse Cultuurraad op 9 juli dat "culturele gebouwen deel uitmaken van onze identiteit als culturele natie" en "direct bijdragen aan de aantrekkingskracht en versterking van Duitsland als culturele locatie .

Specifieke projecten zijn onder meer het Museumeiland in Berlijn , het Duits-Poolse Huis en de herinrichting van nazi-herdenkingsplaatsen in Dachau , Ravensbrück en Sachsenhausen.  Daarnaast worden  de Sint-Pauluskerk , het Bayreuth Festivaltheater en kasteel Friedenstein De federale overheid stelt hiervoor tot € 55 miljoen beschikbaar.

Het budget voor filmsubsidies is aanzienlijk verhoogd. De  subsidie ​​voor culturele films zal met € 11,3 miljoen toenemen. Tegelijkertijd zet de federale overheid het hervormingsproces voor een gemoderniseerd filmsubsidiesysteem voort.  De nieuwe Filmsubsidiewet voorziet in volledig geautomatiseerde financiering van productie en distributie , wat naar verwachting € 1,5 miljoen aan jaarlijkse bureaucratische kosten zal besparen.

Deutsche Welle heeft €25 miljoen extra toegewezen gekregen ten opzichte van het oorspronkelijke budget.  DW Akademie , als centrum voor internationale mediaontwikkeling, ontvangt €37,75 miljoen aan projectfinanciering en is actief in 60 ontwikkelingslanden en opkomende economieën.

Ook de herinneringscultuur versterkt.  De werkzaamheden aan de herdenkingsplaats zullen worden ondersteund in overeenstemming met het coalitieakkoord, waarbij de bouw van het Duits-Poolse Huis wordt gefinancierd met een miljoen euro.  Dit gebeurt in een tijd waarin, volgens onderzoek, antisemitische en revisionistische opvattingen over de geschiedenis zijn toegenomen – 38,1% van de ondervraagden is het eens met de eis om een ​​streep onder het nazitijdperk.

Daarnaast wordt de Cultuurpas 2025 voortgezet en wordt de Europese Culturele Hoofdstad Chemnitz ondersteund met een totaalbedrag van 25 miljoen euro, waarvan 10 miljoen euro volgend jaar beschikbaar komt.

Kritiek, debatten en vervolgstappen

Ondanks de verhoging van het federale cultuurbudget tot € 2,25 miljard, klinkt er veel kritiek op de huidige gang van zaken.  De Duitse Cultuurraad verwelkomt de lichte verhoging ten opzichte van de conceptbegroting van de vorige regering, maar stelt de vraag of de financiering voor culturele gebouwen wel of niet uit het miljardeninvesteringspakket van de federale overheid moet komen, of uit het eigen budget van de staatssecretaris voor Cultuur.

Een bijzonder controversieel onderwerp is de digitale heffing die staatssecretaris voor Cultuur Wolfram Weimer wil invoeren voor grote internetbedrijven zoals Google en Meta .  Naar Oostenrijks voorbeeld zouden platformaanbieders met een omzet van miljarden een heffing van 10 procent moeten betalen.  Deze heffing, de zogenaamde "platformsolidariteitsbelasting", is bedoeld voor platforms die mediacontent gebruiken.  Er blijkt echter nog aanzienlijke behoefte te zijn aan coördinatie binnen de federale overheid.  De Duitse Cultuurraad benadrukt dat een dergelijke heffing in de eerste plaats ten goede moet komen aan aanbieders van culturele content en niet aan de staatsbegroting.

Er bestaan ​​ook zorgen over de sociale situatie van kunstenaars.  Hoewel de uitgaven voor cultuur aanzienlijk zijn gestegen, verdienen veel kunstenaars nog steeds te weinig met publieke subsidies.  De Duitse Cultuurraad roept daarom op tot snelle onderhandelingen met de deelstaten basisvergoedingen

Voorafgaand aan de start van de begrotingsonderhandelingen in de Bondsdag heeft een alliantie van maatschappelijke organisaties, milieugroepen en vakbonden de coalitie opgeroepen te investeren in de sociale en milieusector. Zij betoogden dat  de voortdurende discussies over bezuinigingen op essentiële gebieden zoals inclusie, onderwijs en sociale huisvesting rampzalig waren.

De AfD heeft de conceptbegroting van de zwart-rode coalitie scherp bekritiseerd en de geplande berg schulden omschreven als "niet zonder alternatieven".  Tegelijkertijd waarschuwt de Saksische minister Klepsch ervoor om instellingen tegen elkaar uit te spelen en ziet hij geen ruimte voor verdere bezuinigingen zonder faciliteiten te sluiten.

Het tweede ontwerp van de federale begroting voor 2025 moet nog worden goedgekeurd door het parlement .  Een besluit over de begroting wordt in september verwacht, na het zomerreces van het parlement.

Conclusie

Samenvattend laat de federale cultuurbegroting voor 2025 een opmerkelijke ontwikkeling zien, ondanks de economische uitdagingen. De stijging naar € 2,25 miljard onderstreept het belang van cultuurfinanciering voor de federale overheid. De focus op culturele gebouwen, filmsubsidies en steun aan Deutsche Welle is met name significant. Er blijven echter spanningen bestaan ​​tussen de verschillende culturele sectoren.

De ongelijke verdeling van de middelen roept vragen op. Terwijl sommige gebieden aanzienlijke verhogingen zien, worden andere geconfronteerd met substantiële bezuinigingen. Deze discrepantie staat deels haaks op het coalitieakkoord en leidt daarom tot kritiek vanuit de culturele sector. Bovendien blijft de sociale situatie van veel kunstenaars precair.

De geplande digitale heffing voor grote internetbedrijven zou in de toekomst een nieuwe financieringsbron kunnen vormen, maar vereist nog verdere afstemming binnen de overheid. Tegelijkertijd zou de sterke steun voor culturele gebouwen op de lange termijn moeten bijdragen aan de versterking van de culturele infrastructuur.

Uiteindelijk zal pas na de parlementaire beraadslagingen in september duidelijk worden welke onderdelen van de conceptbegroting daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd. Het debat maakt echter wel duidelijk dat cultuur, ondanks alle bezuinigingsmaatregelen, een centraal onderdeel van de Duitse identiteit blijft. De komende maanden zullen cruciaal zijn om te bepalen hoe Duitsland zijn culturele diversiteit behoudt en bevordert in economisch uitdagende tijden.