De grootste werken uit de Duitse literatuur: ze zijn nog boeiender als je iets weet over het leven van de auteur

Zoals je kunt lezen in het artikel "Duitse literatuur, de grootste werken – waarom het de moeite waard is ze te lezen" , zijn er goede redenen de grootste werken uit de Duitse literatuur te lezen

Zelfs een ogenschijnlijk saai boek kan vanuit het juiste perspectief heel boeiend zijn, en je kunt deze klassiekers voor jezelf nog interessanter maken – een beetje achtergrondkennis helpt om echte interesse te wekken, zoals nu zal blijken van Adalbert Stifter

Adalbert Stifter – een nogal tragische figuur

Adalbert Stifter werd in 1805 geboren in een klein dorpje in het Boheemse Woud, nu Horní Planá in Tsjechië , vlakbij de Oostenrijkse grens. Horní Planá telt iets meer dan 2000 inwoners en biedt, afgezien van een paar gedenktekens voor Adalbert Stifter, wel iets interessants voor politici, schrijvers, kunstenaars en geïnteresseerde tijdgenoten met de jaarlijkse "Oberplaner Gespräche" ("Hornoplánské rozpravy") in de herfst. Het dorp biedt echter waarschijnlijk net zo weinig vrijetijdsbesteding voor de lokale jeugd als in de tijd van Adalbert Stifter.

Het was niet zo dat Adalbert tijd of geld had voor vrijetijdsbesteding: zijn vader overleed bij een ongeluk toen hij twaalf jaar oud was, zijn moeder Magdalena voedde hem alleen op met weinig geld, en de tiener moest hard werken op de boerderij van zijn grootvader. Alleen zijn andere grootvader zag dat de jonge Adalbert een slimme geest had en zorgde ervoor dat Adalbert naar de middelbare school mocht (destijds werden die Latijnse scholen genoemd).

De Latijnse school die de jonge Stifter bezocht, moet werkelijk uitstekend zijn geweest: een benedictijnenklooster in Kremsmünster, te midden van een prachtig landschap. Stifter noemde zijn schooltijd, die duurde tot 1826, later de beste tijd van zijn leven (hoewel ook hij daar de oude en nieuwe dichters moest lezen).

Hoewel deze dichters hem duidelijk hadden geïnspireerd en hij zijn eerste werken direct na het afronden van de middelbare school schreef, werd van Adalbert ook verwacht dat hij eerst een vak leerde. Daarom begon hij rechten te studeren . Federale studiefinanciering (BAföG) bestond toen nog niet; Stifter financierde zijn studie als privéleraar, wat veronderstelt dat hij geestelijk gezond was.

Maar dat was niet het geval; Stifter werd ongelukkig verliefd op Fanny Greipl, de dochter van een rijke koopman. Zij was aanvankelijk erg gecharmeerd van hem, maar haar moeder vond de arme student, die niet wist of hij zijn rechtenstudie moest afmaken of zich aan de kunst moest wijden, volstrekt ongeschikt en verspreidde geruchten over de relatie. Stifter leed hier enorm onder, met negatieve gevolgen voor zijn werk, en in 1830 stopte hij met zijn studie zonder af te studeren.

Net als veel andere ongelukkig verliefde mannen, had Stifter het idee dat andere moeders ook mooie dochters hadden – hij raakte betrokken bij de hoedenmaakster Amalia Mohaupt en trouwde met haar in 1837. Geen goed idee, want Amalia bleek niet alleen nogal simpel van geest, maar ook erg verkwistend; ze had haar werk opgegeven, zoals destijds gebruikelijk was, en in het jaar van hun huwelijk stond de deurwaarder voor het eerst voor hun deur, en opnieuw in 1841.

Uit pure wanhoop begon Stifter zelfs te schilderen , wat hem wat geld opleverde, maar het ging pas echt beter toen hij in 1840 het verhaal "De Condor" in een Weens kunst- en literatuurtijdschrift , een bescheiden succes, dat in 1841 werd gevolgd door het verhaal "Wilde Bloemen" .

De uitgever van het kunsttijdschrift steunde hem vervolgens totdat Stifter in 1842 beroemd werd met "Abdias". Dit leverde hem op zijn beurt een lucratieve positie op als privéleraar van de zoon van de beroemde prins Metternich .

Stifter was nu, op de respectabele leeftijd van 37 jaar, voor het eerst in zijn leven financieel onafhankelijk. In de daaropvolgende jaren schreef hij zijn belangrijkste werken: "Brigitta" en "Das alte Siegel" in 1844, "Der Hagestolz" en "Der Waldsteig" in 1845. Daarnaast herzag hij zijn vroege verhalen en publiceerde ze in de eerste bundels getiteld "Studien", die eveneens goed werden ontvangen.

Het tij keerde echter snel; de laatste twee delen van de studies, gepubliceerd in 1850, waren niet langer succesvol en de nieuwkomer werd scherp bekritiseerd door de reeds gevestigde dichter Friedrich Hebbel : Stifter belichaamde een "beschrijvende aard die breed en omvattend was" en "retorisch tot in Polen reikte" .

Als men een tekst van de welsprekende Hebbel, die ook publiceerde in de meest prestigieuze kranten van die tijd, rechtstreeks vergelijkt met een tekst van Stifter, dan neigt men ertoe het met elkaar eens te zijn…

In het revolutionaire jaar 1848 verhuisde de revolutionaire sympathisant en progressieve liberaal Stifter naar Linz , waar hij benoemd tot schoolinspecteur en staatsconservator , maar tegelijkertijd steeds meer werd geplaagd door financiële problemen. Zijn huwelijk, dat op zich waarschijnlijk gelukkig was, kwam onder druk te staan ​​door kinderloosheid en de mysterieuze dood van een pleegdochter, en zijn levercirrose veroorzaakte steeds grotere problemen – op 26 januari 1868 sneed Stifter op zijn ziekbed zijn halsslagader door met een scheermes en stierf twee dagen later.

Zelfs de feiten in deze samenvatting van Stifters leven, gebaseerd op officieel beschikbare gegevens, ontroeren empathische mensen, maar voor een nieuwsgierige lezer met een beetje gevoel voor drama beginnen de vragen pas echt:

Als zijn geliefde Fanny Greipl Stifter aantrekkelijk vond, hoe kon haar moeder de relatie dan verpesten? Was Stifter gewoon te "lauw", te onzeker, of speelde geld een rol? Als hij nu genoot van een relatie met Amalia Mohaupt als vervangster, waarom voelde hij zich dan gedwongen met haar te trouwen als ze intellectueel minderwaardig was en bovendien zijn geld verspilde?

Heeft het te maken met Hebbels scherpe kritiek dat Stifter alleen maar beginsuccessen kan boeken? Was deze kritiek, ondanks alle rechtvaardiging, ook een soort negatieve campagne van de VIP, waartegen Stifter zich niet kon verdedigen?

Waarom kon Stifter niet rondkomen van zijn salaris als schoolinspecteur en staatsconservator – een salaris dat destijds waarschijnlijk behoorlijk was? Gaf Amalia nog steeds buitensporig veel van zijn geld uit? Als zijn huwelijk met Amalia zogenaamd zo gelukkig was, waarom liep zijn adoptiedochter Juliane dan meerdere keren van huis weg, en waarom werd haar lichaam uiteindelijk in de Donau gevonden? Was het een ondraaglijke sfeer in het gezin Stifter, een ongeluk, zelfmoord of een misdrijf?

Zoals je ziet, wordt Stifters leven met een beetje verbeelding behoorlijk avontuurlijk en dramatisch; een misdaadschrijver zou zijn vingers aflikken bij dit bronmateriaal.

Er zit veel meer achter sommige werken van Adalbert Stifter dan op het eerste gezicht lijkt, zoals je kunt ontdekken in het artikel "Duitse literatuur, de grootste werken: Adalbert Stifters 'Der Bergkristall'" "Duitse literatuur, de grootste werken: een kritische analyse van de taal in Adalbert Stifters 'Der Bergkristall'" biedt wellicht inzicht in waarom dit werk lijdt onder zijn expressiviteit.