Art-o-Gramm: Picasso's "Droom" of het ongelooflijke verhaal van "Le Rêve"

“Le Rêve” is een schilderij uit 1927. Het werd gemaakt in een periode waarin Pablo Picasso zich vooral richtte op het surrealisme , maar ook op zijn nieuwe liefde, Marie Thérèse Walter. Zowel de nieuwe kunststroming als de vrouw zijn in het schilderij terug te vinden, hoewel de mate van hun respectievelijke invloeden sterk uiteenloopt.

Pablo Picasso bevond zich midden in zijn betrokkenheid bij het surrealisme, waarmee hij in 1925 was begonnen. Als onderdeel van deze betrokkenheid had hij zich onder andere met hernieuwde en intense focus weer op de beeldhouwkunst gericht.

Hij jongleerde met vormen; in schilderijen en sculpturen begon hij verschillende expressievormen naast elkaar te plaatsen en in elkaar te verweven, soms in een overvloedige hoeveelheid, soms juist heel resoluut en 'spaarzaam', zoals in 'Le Rêve' .

Het surrealisme ontwikkelde zich vanuit een stroming binnen het dadaïsme , en sommigen zien veel dadaïstische invloeden in "Le Rêve" (dit is niet ironisch bedoeld; anders zou het Gaga heten, niet Dada). De surrealisten waardeerden Picasso's betrokkenheid bij het surrealisme; voor hen was hij een symbolische figuur van het modernisme. Ze wilden hem ook graag voor zichzelf toe-eigenen, iets wat Picasso afwees; hij wilde nooit in een hokje geplaatst worden.

Sommige kunsthistorici zijn van mening dat noch Picasso, noch ook maar één van zijn werken iets met het surrealisme te maken heeft. Dit is de heersende opvatting onder kunsthistorici, althans wat betreft het surrealisme in de engere zin; zij zien echter wel surrealistische invloeden in tal van zijn werken .

"Slapende vrouw in een fauteuil" wordt beschouwd als "surrealistisch geïnspireerd" (er is geen verband mee, het is "verdwenen" in een privécollectie en is daardoor voorgoed aan het zicht van "gewone stervelingen" onttrokken).

de “Zittende bader aan zee uit 1929”,

en "De Kruisiging" uit 1930.

Als "De Kruisiging" geïnspireerd is door het surrealisme, dan is "De Droom" dat misschien ook wel... maar gezien de onafhankelijkheid en vernieuwende geest die altijd in Picasso's werk naar voren komen, lijkt deze beperkende classificatie enigszins scheefgetrokken.

Er zijn ook muziekcritici die beweren dat de Stones beïnvloed werden door de Beatles (of andersom), maar de meeste musicologen zien onafhankelijke, onvergelijkbare prestaties.

Elke band werd vanzelfsprekend beïnvloed door de muziek van andere bands die in dezelfde periode actief waren. Sommige bands putten echter uit meerdere invloeden als basis voor hun werk, zoals de Stones en de Beatles zeker deden.

Picasso ook inspiratie uit een breder scala aan bronnen, bijvoorbeeld uit de studie van meesterwerken uit de prehistorie. Tegen deze achtergrond lijkt het lastiger dan bij de meeste surrealisten (of eigenlijk de meeste andere kunstenaars) om een ​​schilderij van Picasso aan een specifieke inspiratiebron toe te schrijven.

De tweede invloed die naar verluidt in het schilderij waarneembaar is, is die van Picasso's "laatste vlam", Marie Thérèse Walter . Het klopt dat Picasso een relatie had met Marie Thérèse Walter toen het schilderij "Le Rêve" ("De Droom") in 1932 werd gemaakt; ze hadden een relatie van 1927 tot 1935.

Het is ook waar dat Marie Thérèse Walter vele malen (met of zonder naam) voorkomt in Picasso's schilderijen, maar het vaststellen van de precieze invloed van een vrouw op een schilderij van Picasso is zeker net zo moeilijk als het toeschrijven van een specifieke inspiratiebron.

Maar laat anderen daarover discussiëren; hier gaat het vooral om de herkomst van het schilderij "Le Rêve" .

sensationeel verhaal , niet geheel ongebruikelijk voor werken van Picasso , dat eindigt met een al even sensationele schatting van de waarde van het schilderij:

legde autodidactische kunstverzamelaar Victor Ganz de basis voor zijn Picasso-collectie in de Verenigde Staten door "Le Rêve" aan te kopen voor slechts 7.000 dollar. Victor Ganz overleed in 1987 en liet de "droom" van zijn vrouw Sally achter, die sinds 1942 samen met hem kunst verzamelde.

Het gezin leefde omringd door kunst; de jonge Tony Ganz vroeg ooit aan de moeder van een schoolvriend: "Waar hingen ze hun Picasso's op?" Toen Sally in 1997 overleed, moesten de zoon en drie dochters van de familie Ganz bijvoorbeeld het meest waardevolle deel van de collectie van hun ouders verkopen om erfbelasting te betalen.

Een moeilijk afscheid, ook al vonden de kinderen van Ganz dat "de schilderijen Christie's veel beter tot hun recht kwamen in november 1997 geveild als onderdeel van de nalatenschap van het legendarische verzamelaarsechtpaar bij Christie's , waar het een van de twee Picasso-records werd die op die veiling werden gevestigd.

“Le Rêve” bracht een onverwacht hoge prijs van 48,8 miljoen dollar , waarmee het destijds het zesde duurste schilderij ter wereld was. Het tweede record was de totale opbrengst: het verkochte deel van de Ganz-collectie bracht meer dan 200 miljoen dollar op, het hoogste bedrag ooit behaald met de verkoop van een privécollectie – en, met een aankoopprijs van ongeveer 2 miljoen dollar, een werkelijk fantastisch rendement van 10.000 procent.

Onder het geveilde werk uit de Ganz-collectie in 1997 bevond zich "Femme en chemise assise dans un fauteuil" uit 1913, oftewel "De vrouw in een hemd in een fauteuil".

“Woman in Shirt in Armchair” bracht 24,7 miljoen dollar op en droeg daarmee een aanzienlijk deel bij aan de totale opbrengst van de veiling van 200 miljoen dollar. De koper was Leonard Lauder , zoon van Estée Lauder, de oprichtster van het bedrijf, en naast zijn werk in het cosmeticabedrijf van de familie, een begaafd en vermogend kunstverzamelaar. Gedurende zijn leven verzamelde Leonard Lauder een omvangrijke collectie kubistische schilderijen, die hij in april 2013 naliet aan het Metropolitan Museum of Art in New York.

Van 20 oktober 2014 tot 16 februari 2015 is deze collectie – inclusief het werk 'Femme en chemise assise dans un fauteuil' – te zien in de tentoonstelling 'Cubism: The Leonard A. Lauder Collection' in het museum.

Terug naar “Le Rêve”: De bijna 50 miljoen dollar die tijdens de veiling als winnend bod en verkoopprijs werd gevraagd, zou zijn bijeengebracht door een Oostenrijkse investeringsbankier, hoewel dat waarschijnlijk niet echt het geval was

Deze Oostenrijkse investeringsbankier staat bekend om zijn woningen in New York en Bermuda, en om het feit dat hij tussen 1995 en 2001 maar liefst 1,9 miljard euro heeft verloren aan "Caribische" deals – niet per se voor zichzelf, maar ten koste van een Oostenrijkse vakbondsbank… "Le Rêve" meldt dat de Oostenrijkse investeringsbankier, onder financiële druk, het schilderij in 2001 aan Stephen Wynn heeft verkocht voor naar schatting 60 miljoen dollar.

Een intrigerend detail: deze bankier zou eind jaren negentig korte tijd Van Goghs "Portret van Dr. Gachet" uit 1890 in zijn bezit hebben gehad. De laatste gedocumenteerde verkoop van dit legendarische schilderij vond plaats op 15 mei 1990 bij Christie's in New York, waar het door de erfgenamen van Siegfried Kramarsky werd verkocht aan de Japanse verzamelaar Saito Ryoei voor 82,5 miljoen dollar. Waar "Dr. Gachet" zich tegenwoordig bevindt, is een raadsel.

Met "Le Rêve" weten we waar het is geëindigd: bij een casino-eigenaar in Las Vegas genaamd Stephen Wynn, die, door zich strikt aan de wet "Het huis wint altijd" te houden, een fortuin van bijna 3 miljard dollar vergaarde. De 60 miljoen dollar voor "Le Rêve" kostte hem dus ongeveer evenveel als een maaltijd in een doorsnee restaurant voor de meeste mensen, en daarom hoef je in het volgende verhaal niet zoveel medelijden met hem te hebben:

In oktober 2006 wilde Wynn het schilderij doorverkopen en had hij al een koopprijs van 139 miljoen dollar afgesproken met een van zijn miljonairvrienden – de oprichter van het hedgefonds SAC Capital, die in april 2014 in New York werd veroordeeld tot een boete van 1,8 miljard dollar wegens fraude. "Le Rêve" zou daarmee het duurste kunstwerk tot dan toe zijn geworden .

De dag voor de overdracht nodigde Wynn een groep verslaggevers en bevriende columnisten uit om zijn aanstaande rol als verkoper van het 'duurste kunstwerk aller tijden' in de media te positioneren; tijdens deze bijeenkomst toonde hij het schilderij en gebaarde hij levendig om het belang ervan te benadrukken.

Hij reageerde iets te enthousiast en stootte met zijn elleboog hard in het doek, waardoor er een scheur van ongeveer 15 cm ontstond... de potentiële koper haakte af. Wynn liet het schilderij restaureren voor $90.000; de waarde ervan na de restauratie werd (vermoedelijk door kunsthistorici) geschat op $85 miljoen.

Wynn was ontevreden; zijn verzekeringsmaatschappij zou het verschil van 54 miljoen dollar (139 miljoen dollar min 85 miljoen dollar) moeten betalen, maar weigerde (vermoedelijk vanwege eigen nalatigheid). Wynn wil het schilderij nu niet meer verkopen; hij zou het incident hebben opgevat als een teken om het te behouden.

Tot slot een citaat van Picasso dat zowel past bij zijn classificatie binnen de "hyperrealistische schilderkunst" van het surrealisme als bij de hyperrealistische, volkomen losstaande geldbedragen die voor Picasso's schilderijen , en bij de kopers die zich niet aan de realiteit binden en deze kunstmarkt in stand houden:

"Sommigen noemen de werken die ik in een bepaalde periode heb gemaakt surrealistisch. Ik ben geen surrealist. Ik ben nooit van de waarheid afgeweken: ik ben altijd in de realiteit gebleven."

(geciteerd van de.wikipedia.org/wiki/Pablo_Picasso#cite_note-110 ).