Artistieke identiteit: Hoe brillen het handelsmerk van beroemde kunstenaars werden

In mei 2016 legde een Amerikaanse tiener zijn bril op de vloer van een tentoonstellingsruimte in het San Francisco Museum of Modern Art , waarmee hij een controversieel debat ontketende. Deze kleine provocatie en de reacties erop illustreren treffend hoe brillen een onderwerp van discussie en een symbool in de kunst zijn geworden.

De fascinatie voor brillen in de kunst is door de eeuwen heen geëvolueerd. Al meer dan honderd jaar gebruiken kunstenaars visuele elementen als een bepalend onderdeel van hun publieke identiteit. Tegenwoordig zijn kunst en brillen onlosmakelijk met elkaar verbonden – denk maar aan de opvallende bril van Iris Apfel , die net zo uniek is als zijzelf.

Brillen als visueel handelsmerk in de kunstwereld

Brillen zijn in de loop der jaren enorm veranderd en zijn nu essentiële accessoires voor kunstenaars en creatievelingen om zichzelf te presenteren. Ze zijn niet altijd noodzakelijk voor de hoofdpresentatie, maar ze helpen wel om karakter te definiëren en dingen gemakkelijker te begrijpen.

Voor veel kunstenaars zijn brillen een manier om uit te drukken wie ze zijn. Een bril zorgt ervoor dat we er goed uitzien en geeft ons het gevoel erbij te horen. In een wereld waar uiterlijk allesbepalend is, zeggen de kleur, vorm en het materiaal van een montuur veel over iemands persoonlijkheid en smaak. Zo kan een eenvoudige bril aangeven dat we professioneel zijn, terwijl opvallende, gedurfde monturen onze creatieve kant benadrukken.

Muzikanten zoals Elton John daarentegen verborgen hun verlegenheid achter extravagante brillen – voor hem gold: hoe ongewoner de bril, hoe beter. Ook de Duitse rapper Thomas D ooit "Brildrager van het Jaar", omdat zijn stijl sterk beïnvloed werd door de opvallende brillen die vanaf het begin van zijn carrière zijn handelsmerk werden. van John Lennon is een ander voorbeeld van hoe artiesten brillen vakkundig integreren in hun podiumpresentatie, waardoor ze een integraal onderdeel worden van hun artistieke expressie.

Een bril als symbool van intelligentie

Als het stereotype dat een bril een symbool van intelligentie is nog steeds wijdverbreid is in de populaire cultuur, dan kan dit worden toegeschreven aan de kunstgeschiedenis van dit accessoire. Terugkijkend naar de late middeleeuwen, de 14e eeuw, waren de kosten van dit nieuwe visuele hulpmiddel zo hoog dat alleen de rijksten het zich konden veroorloven.

Degenen die dagelijks een bril droegen, behoorden vaak tot de intellectuele elite (wetenschappers, schrijvers, geestelijken en filosofen) en konden daardoor tot op hoge leeftijd lezen en schrijven. Eeuwenlang werden brillen geassocieerd met intelligentie, omdat ze uitsluitend werden gezien bij mensen met kennis.

Brillen werden daardoor een middel voor schilders om hun intellectuele nieuwsgierigheid naar hun onderwerp te tonen. Dit is de reden waarom sommige schilders hun beroemde modellen met een bril afbeeldden.

De beroemde Franse schilder Henri Matisse , een van de meest gevierde kunstenaars van de moderne tijd, die in 1954 overleed, had met zijn belangrijke werken, die hij in dezelfde periode als Picasso creëerde, een diepgaande invloed op de internationale kunstwereld. Naast zijn creatieve bezigheden stond hij erom bekend dat hij altijd een pak en een opvallende bril droeg, wat hem een ​​intellectuele uitstraling gaf wanneer hij het huis verliet.

Iconische persoonlijkheden uit de kunstwereld en hun brillenstijlen

was Andy Warhol zich er al van bewust dat hij de onbetwiste koning van de popcultuur was. Doorzichtige, ronde brillen waren zijn handelsmerk.

De Amerikaanse popartkunstenaar was een pionier in zowel kunst als mode. Hij heeft ongetwijfeld bijgedragen aan de huidige trend voor modieuze brillen met zijn warrige, lichtblonde kapsel en robuuste plastic monturen.

Vooral tijdens de wilde jaren zeventig erkenden kunstenaars de waarde van brillen als middel tot persoonlijke expressie. David Hockney , inmiddels 85 jaar oud, maakte van zijn ronde bril een onmisbaar onderdeel van zijn artistieke imago. Zijn kenmerkende stijl – geruite pakken, stropdassen met patronen en, niet in de laatste plaats, zijn opvallende ronde montuur – gaf hem een ​​onmiskenbare aanwezigheid in de kunstwereld. Hockney draagt ​​zijn bril nu in verschillende kleuren, waaronder een opvallend geel exemplaar.

De verzamelaarster Peggy Guggenheim (1898-1979) maakte een modestatement met haar iconische vlinderbril. Dit unieke model, geïnspireerd op vleermuisvleugels, werd speciaal voor haar ontworpen door de kunstenaar Edward Melcarth. Tijdens een cruise door Venetië gebruikte ze de opvallende bril om zowel de aandacht te trekken als een zekere afstand te bewaren.

Iris Apfel staat vooral bekend om haar extravagante brillen . Haar oversized, ronde 'uilenbrillen' zijn haar onmiskenbare handelsmerk geworden. Al als kind was ze gefascineerd door brillen en begon ze ze te verzamelen. Haar filosofie:

Het gaat er niet om wát je draagt, maar hóé je het draagt.”

Op 97-jarige leeftijd tekende ze een modellencontract en op 100-jarige leeftijd ontwierp ze haar eigen brillencollectie.

Het kiezen van ronde brillenmonturen duidt vaak op excentriciteit en een vrije geest. Het is geen toeval dat John Lennon, Janis Joplin en Le Corbusier tot de bekendste voorstanders van deze expressieve vorm behoren.

Julian Schnabel wilde ook graag aantonen dat je nooit te oud bent om een ​​dure bril te dragen. De Duits-Amerikaanse schilder en filmmaker werd in de jaren tachtig beroemd met zijn 'platenschilderijen' .

Hoe brillen de artistieke identiteit vormgeven

De relatie tussen kunstenaars en hun brillen gaat verder dan louter functionaliteit. Deze handige accessoires worden een verlengstuk van hun artistieke identiteit, zoals illustrator Richard Haines bevestigt in de volgende verklaring:

Mijn bril werd een verlengstuk van mijn identiteit als kunstenaar.”

Hij kiest zijn brillen op basis van vormen en details – net zoals bij tekenen, waar deze elementen allesbepalend zijn.

Johnny Depp gebruikt brillen niet alleen als rekwisiet, maar als een cruciaal element in de vormgeving van zijn personages. Zijn keuze voor een bril (op de Berlinale van 2020 droeg hij een kunstzinnig vervaardigd metalen montuur ) balanceert op meesterlijke wijze een opvallend statement met ingetogen elegantie – een zeldzame combinatie die slechts weinigen beheersen. In de kunst weerspiegelen brillen immers vaak de complexe, veelzijdige persoonlijkheden die kunstenaars tot leven brengen.

Laten we niet vergeten..

Brillen zijn dus geëvolueerd van eenvoudige visuele hulpmiddelen tot krachtige symbolen van artistieke expressie. Waar ze vroeger vooral eruditie en waardigheid vertegenwoordigden, dienen ze tegenwoordig als een persoonlijk statement en een onderscheidend handelsmerk. De verhalen van David Hockney, Peggy Guggenheim en Iris Apfel laten duidelijk zien dat de juiste bril veel meer kan zijn dan een accessoire – het wordt een verlengstuk van de artistieke visie.

Bijzonder opmerkelijk is het feit dat kunstenaars hun bril bewust gebruiken om bepaalde aspecten van hun persoonlijkheid te benadrukken of zelfs te versterken. John Lennons ronde bril symboliseerde zijn vrije geest, terwijl Iris Apfels opvallende 'uilenogen' haar excentrieke aard onderstreepten. Tegelijkertijd stelt een bril de kunstenaar in staat om de wereld letterlijk door een uniek filter te bekijken – een metafoor voor de artistieke blik zelf.

De relatie tussen kunstenaar en bril reikt daarom veel verder dan het functionele. Een bril wordt een visueel ankerpunt waarmee kijkers zich kunnen verbinden met de persoonlijkheid van de drager. Uiteindelijk weerspiegelt de brilkeuze de artistieke ziel – of het nu gaat om minimalistische monturen die professionaliteit uitstralen, of om extravagante modellen die creatieve vrijheid symboliseren.

Joachim Rodriguez y Romero

Eigenaar en directeur van Kunstplaza. Publicist, redacteur en gepassioneerd blogger op het gebied van kunst, design en creativiteit sinds 2011. Succesvolle graad in webdesign als onderdeel van een universitair diploma (2008). Verdere ontwikkeling van creativiteitstechnieken door middel van cursussen vrij tekenen, expressieschilderen en theater/acteren. Diepgaande kennis van de kunstmarkt door jarenlang journalistiek onderzoek en talrijke samenwerkingen met actoren/instellingen uit de kunst en cultuur.

www.kunstplaza.de/