Tussen schatvondst en twijfel: kunst in de nalatenschap van Schiele tot Picasso

Een kelder in Wenen, volgestouwd met dozen, meubels en vergeten papieren. In een map, tussen rekeningen en oude foto's, duiken verschillende tekeningen op. Sommige zijn zelfs gesigneerd met "Picasso ". Voor de familie is het de vondst van hun leven. Ze denken een fortuin in handen te hebben – totdat het onderzoek uitwijst: artistiek vervaardigd, maar vervalsingen.

Dergelijke taferelen spelen zich niet af in musea of ​​veilinghuizen, maar in gewone huizen. Alina Baranyi , expert in het ontruimen van woningen bij Rümpel Max , kent ze als geen ander. Al meer dan 15 jaar helpt ze gezinnen bij het leeghalen van appartementen en huizen.

Ze heeft meer dan 2000 nalatenschappen beheerd en daarbij herhaaldelijk objecten ontdekt die ons begrip van kunst- en cultuurgeschiedenis verruimen. "Het opruimen van een nalatenschap is nooit alleen maar logistiek ," zegt ze. "Het is een schattenjacht in het dagelijks leven."

Een Oppenheim in de woonkamer

De ontdekking van een schilderij in een appartement in de oude wijk van Wenen was bijzonder opvallend. Decennialang had het onopgemerkt boven de bank gehangen, tussen familiefoto's en stoffige planken. Voor de familieleden was het een schilderij zonder bijzondere waarde. Maar tijdens het opruimen van het appartement kwam de bijzondere kwaliteit ervan aan het licht.

Er werden deskundigen geraadpleegd – en het onderzoek bevestigde het vermoeden: het was een werk van Moritz Daniel Oppenheim , de belangrijke Joodse schilder uit de 19e eeuw. Met de steun van het Joods Museum Frankfurt werd de authenticiteit ervan bevestigd.

Schiele of Schatz

Niet elke vondst kan zo duidelijk aan een kunstenaar worden toegeschreven. In de nalatenschap van een kunsthandelaar kwam een ​​tekening aan het licht waarvan de hoekige lijnen en vlakke compositie onmiddellijk Egon Schiele denken. Er ontstond grote opwinding. Verschillende musea onderzochten het werk; sommige achtten het mogelijk dat het inderdaad een vroeg werk van hem was.

Uiteindelijk bleek het echter van Otto Rudolf Schatz , een Oostenrijkse kunstenaar uit het interbellum. De signatuur was afgesneden – misschien per ongeluk, misschien opzettelijk, om de indruk van een Schiele te wekken. "Dat was een les in verwachting en werkelijkheid ," herinnert Baranyi zich.

De verwachtingen voor een sensationele ontdekking waren hooggespannen, maar de wetenschap heeft haar eigen wetten

Picasso in de kelder

Nog spannender was de ontdekking in de kelder van een oud appartement. Tijdens een opruiming in Wenen stuitte het team op een map vol tekeningen. Op sommige bladen stond zelfs de naam Picasso .

De familie was ervan overtuigd: dit moest wel de schat van hun leven zijn. Maar de analyses vertelden een ander verhaal: het papier kwam niet uit de juiste periode, de inkt gedroeg zich vreemd en sommige strepen waren bijna mechanisch herhaald. Al snel werd duidelijk: geen originelen, maar geraffineerde vervalsingen.

De stillere schatten

Soms zijn het juist de meest onopvallende vondsten die van bijzondere waarde zijn. Een handgekleurd boek van Goethe, gevonden tussen pocketboeken in een boekenkast. Keizerlijke documenten die decennialang onopgemerkt in een map hadden gelegen. Of een gesigneerde foto van Johann Strauss die de Weense muziekgeschiedenis ineens veel dichterbij deed lijken.

Dergelijke objecten halen zelden recordprijzen op veilingen, maar zijn onmisbaar voor archieven, musea en onderzoek. Ze documenteren de alledaagse cultuur en maken de geschiedenis op een intieme manier tastbaar.

De nalatenschappen van kunstenaars als schatkamers

Niet alleen privéappartementen, maar ook complete kunstenaarsnalatenschappen worden ontmanteld. Een voorbeeld hiervan is de nalatenschap van de grotendeels onbekende schilder Fred Nowak . Wat op het eerste gezicht het werk van een vergeten kunstenaar leek, bleek bij nader inzien een collectie met onverwachte verrassingen te zijn: daaronder bevonden zich werken van Arnulf Rainer en Alfred Hrdlicka , twee sleutelfiguren in de Oostenrijkse naoorlogse kunst.

Dergelijke nalatenschappen zijn schatkamers die niet alleen het werk van een kunstenaar bewaren, maar ook netwerken, uitwisselingen en invloeden onthullen.

Marktobservaties: Design is booming, antiek stort in

Wie nalatenschappen bekijkt, ziet ook de schommelingen op de markt. Het is opvallend dat modern design nog steeds erg in trek is. Stukken van Karl Auböck of de ateliers van Hagenauer brengen hoge prijzen op, net als vintage meubelstukken uit de jaren 50, 60 en 70. Design uit het midden van de vorige eeuw blijft populair.

Bij klassieke antiekstukken ligt de situatie heel anders. Meubels uit de barok, het historicisme, de Gründerzeit of de Biedermeier zijn tegenwoordig nauwelijks nog verkoopbaar. "We zien dat de huidige tijd de interesse bepaalt ," zegt Baranyi.

Designklassiekers zijn gewild, maar oude antieke stukken blijven ongebruikt

Conclusie: Een verborgen schattenjacht

Boedelontruimingen zijn veel meer dan alleen het leeghalen van appartementen. Het zijn reizen naar het verleden, waarbij schatten, herinneringen en soms zelfs geschillen aan het licht komen. Van een vergeten Oppenheim tot Picasso-vervalsingen, van markttrends tot meningsverschillen tussen experts – elke boedelontruiming vertelt zijn eigen verhaal.

"We weten nooit wat we kunnen verwachten ," zegt Baranyi. "Maar dat is precies wat het zo fascinerend maakt. Elk landgoed is een schatkist – soms vol herinneringen, soms vol kunstgeschiedenis."