Art-o-Gram: Picasso – De kunstenaar, leven en liefde – Scène 5

Picasso's leven en zijn liefdes – met name Picasso's relatie met vrouwen – is een eindeloos onderwerp waarover serieuze kunsthistorici en geëngageerde feministen, verontwaardigde kleinburgers en fantasierijke kookboekenschrijvers, verwarde sociale wetenschappers en jaloerse tabloidjournalisten zich uitvoerig hebben uitgesproken vanuit vrijwel elk denkbaar standpunt.

De levensstijl van de kunstenaar en zijn relaties met vrouwen zijn al uitvoerig geanalyseerd, en het is waarschijnlijk niet zo belangrijk wie met wie het bed deelde, waarom en wanneer. Niettemin kan een compleet beeld van Picasso niet geheel voorbijgaan aan een blik op zijn levensstijl en zijn liefdesleven – beide zijn stukjes van de puzzel van "Picasso als persoon " en beide hebben zijn kunst beïnvloed.

Wat volgt is daarom een ​​schets in 7 scènes van de privélevensstijl van de kunstenaar – een intens beleefd leven.

Scène 5: Plotseling niet meer voorbestemd voor het huwelijk, of heb je dat door ervaring geleerd?

Picasso had net zijn huwelijk beëindigd en had met zijn vrouw Olga een aantal minder prettige ervaringen gehad. Zijn vrouw Olga verlangde naar een leven in de burgerlijke maatschappij, verrijkt met vele kleine triomfen dankzij de prominentie van haar man; ze zag het huwelijk als een veilige haven, met voortplanting en het opvoeden van kinderen als haar nieuwe verantwoordelijkheden.

Oefeningen die Olga destijds – zoals instructies voor gymnastiek na de zwangerschap om het lichaam weer in vorm te krijgen – niet bedacht of gangbaar waren, maakten het haar ook onmogelijk om na de geboorte van haar zoon Paulo haar beroep uit te oefenen. Als het in die tijd al denkbaar was dat moeders bleven werken als balletdanseres.

De overgang van artistieke activiteit naar lesgeven, bijvoorbeeld door een specialist balletlessen te geven aan burgers die gewoon van lichaamsbeweging houden, was destijds ook geen optie – burgers trainden hun lichaam niet, en voor kunstenaars was het al moeilijk genoeg om toegang te krijgen tot de burgerlijke samenleving.

Op het eerste gezicht leek Olga geen andere keus te hebben dan zich volledig aan haar kinderen en haar man te wijden; dat deed ze dan ook, vooral met betrekking tot haar man, door hem de kans te geven zijn werk te laten zien en haarzelf de gelegenheid te bieden om over hem op te scheppen.

Picasso worstelde veel met zijn werk en sprak erover met intellectuelen uit allerlei vakgebieden; hij was minder geïnteresseerd in opscheppen over zijn werk tegenover ongeïnteresseerde leken.

Hij was geïnteresseerd in een kind waarmee men nog niet kon praten, als studieobject van buitengewone kinderlijke creativiteit en ook graag om teder mee te knuffelen, maar niet als een educatieve taak.

En sociale gelegenheden interesseerden hem totaal niet, ook al was hij juist met Olga getrouwd zodat zij hem toegang tot die kringen zou verschaffen. Picasso besefte al snel dat sociale evenementen hem verveelden en zelfs walging opwekten, deels omdat ze hem afleidden van zijn werk.

Zeker, in deze nogal ongelukkige situatie bestond er wel degelijk een kans, vooral voor Olga, om haar relatie met Picasso te verdiepen. Dit had ze kunnen bereiken door interesse te tonen in zijn werk, door te accepteren dat hij niet bepaald een feestbeest was, en door deel te nemen aan zijn creatieve betrokkenheid bij hun zoon.

Maar het is eveneens zeker hoe onwaarschijnlijk het is dat Olga, zelfs met grote inspanningen, op de lange termijn een geschikte partner voor Picasso zou zijn geweest. Picasso was een ware grootmeester; naast zo'n kunstenaar kon alleen een vrouw met een sterke eigen passie echt standhouden. Of een vrouw die het levenswerk van haar partner zich eigen kon maken, met zijn volledige acceptatie en respect.

Het feit dat Olga haar passie verloor na de geboorte van haar zoon werd slechts terloops genoemd. Als ze andere interesses had gehad of had ontwikkeld, zou het voor haar sowieso niet mogelijk zijn geweest om die na te streven, aangezien ze een zoon moest opvoeden.

In intellectuele kringen, in een tijd van toenemende gelijkheid voor vrouwen, werd onderwijs op zich – als een boeiende, creatieve en veeleisende bezigheid – niet langer als voldoende beschouwd.

Het volledig overlaten van de zorg voor de kinderen aan de moeder bleef een gangbare praktijk, zelfs wanneer de vader geen baan had die hem dag en nacht bezig hield. Dit is een valkuil waar moeders nog steeds niet aan ontkomen zijn. Al veel te lang hebben politici en de maatschappij toegekeken hoe vrouwen zich in deze situatie tot uitputting toe werkten, terwijl ze slechts de geleidelijke afname van de Duitse bevolking betreurden.

In Picasso's geval werd de situatie nog gecompliceerder doordat hij iets van Olga wilde (een introductie tot de burgerlijke maatschappij) waarvan hij al snel besefte dat hij het eigenlijk niet wilde. Picasso stond Olga niet toe om zijn werk als focus van haar leven te ontdekken, naast haar rol als moeder.

Picasso had noch de tijd, noch, zo lijkt het, de neiging om haar les te geven en te begeleiden; en, in tegenstelling tot al zijn goede bedoelingen tijdens hun huwelijk, wilde hij zich niet beperken tot Olga als de enige vrouw in zijn leven. Hoewel Olga vaak wordt verweten dat ze niet intellectueel genoeg was voor verdere ontwikkeling, had Picasso dit tekort toch zeker kunnen inzien voordat ze in de val trapte – dat zou eerlijker zijn geweest.

Maar het leven is niet eerlijk, en Olga liet zich door Picasso (tentoonstellingen/Picasso vandaag de dag - belangrijke tentoonstellingen ter ere van de 50e verjaardag van de Spaanse kunstenaar-legende) behoorlijk comfortabel in de val lokken, tot aan haar dood in 1955, omdat zij en Picasso nooit gescheiden zijn.

Er is veel over dit feit geschreven; Picasso zou een scheiding van de uitbuitende Olga onmogelijk hebben gevonden omdat hij zijn fortuin met haar zou hebben moeten delen – zeker niet eerlijk, aangezien Picasso al een aanzienlijk vermogen in het huwelijk had ingebracht (hoewel, als het gaat om de pure geldwaarde van Picasso's kunst , moet men zich afvragen in hoeverre de verkoopwaarde van zijn schilderijen is gestegen doordat Olga hem had geïntroduceerd in de "rijke kringen" waar hij voor het huwelijk tamelijk ver van verwijderd was).

Dat was destijds zeker het geval; huwelijksvermogensrechten, die de bezittingen verdeelden in geval van een scheiding, waren in die tijd de norm in Frankrijk. Degene die meer had ingebracht, moest zich beschermen door middel van afzonderlijke contractuele afspraken, iets wat Picasso naliet te doen.

1927 – 1937: Marie-Thérèse Walter of de ontsnapping naar de ‘droom’

Picasso was vrijwel zeker overweldigd door zijn vrouw en vaderschap en waarschijnlijk zeer toe aan een verandering van tempo toen hij in januari 1927 de toen 17-jarige Marie-Thérèse Walter in het Parijse warenhuis Galeries Lafayette zag. Hij maakte haar tot zijn model, waarna ze zijn geheime geliefde werd.

Hoewel het uiteindelijk geen geheim meer was, bleef Marie Therese van 1927 tot 1937 zijn maîtresse. Olga Khokhlova wilde scheiden toen ze over de maîtresse te weten kwam, maar Picasso wilde dat niet vanwege de gemeenschap van goederen en het risico op financieel verlies. Of je dit nu beschouwt als een pragmatische correctie van een vergissing of als verraad aan de maîtresse, laten we aan jou over.

Marie-Thérèse Walter komt talloze keren voor in de schilderijen van Picasso. Aan het einde van zijn leven, in 1973, bezat Picasso zelf nog 500 schilderijen, waarvan Marie-Thérèse Walter in meer dan 50 voorkomt. Onder deze schilderijen bevinden zich minstens twee die nu tot de duurste kunstwerken ter wereld behoren

Het schilderij "Naakt met groene bladeren en buste" uit 1932, dat in mei 2010 meer dan 108 miljoen dollar opbracht bij een veiling, en "Le Rêve" ("De Droom") uit 1932. "Le Rêve" heeft sindsdien een werkelijk opmerkelijk "levensverhaal" gekend, waarover u meer kunt lezen in het artikel 'Art-o-Gramm: Picasso's "Droom" of het ongelooflijke verhaal van "Le Rêve"' .

Picasso's ontsnapping aan de huiselijke realiteit, geboden door Marie-Thérèse Walter, verliep lange tijd relatief probleemloos, totdat ze zwanger werd. Op 5 oktober 1935 (was oudejaarsavond mooi?) beviel Marie-Thérèse Mará de la Concepción (Maya) van Picasso, waarna Picasso van zijn vrouw scheidde en openlijk samenwoonde met Marie-Thérèse Walter.

Maar zijn houding ten opzichte van het moederschap en kleine kinderen is sinds zijn ervaringen met Paolo en Olga niet veranderd; kinderen storen hem alleen een beetje meer (hoe Picasso het moederschap in 1905 zag, is te zien in het schilderij "Moederschap" uit de Rosa Perionde; hoe hij het in 1971 zag, wordt geïllustreerd door "Moederschap met een appel").

1936 – 1943: Dora Maar – een trotse panter wordt een wenende kat

In 1936 ontmoette Picasso Dora Maar in een café in Saint-Germain-des-Prés. Ze was toen 29 jaar oud, zowel mooi als zelfverzekerd; Picasso was meteen gefascineerd door haar donkere schoonheid en theatrale uitstraling, die vaak een vleugje geweld uitstraalde.

Ze vormde waarschijnlijk het meest schril contrast denkbaar met de blonde, vriendelijke Marie-Thérèse Walter, en misschien is dat wel de reden waarom ze zo snel Picasso's geliefde werd. Dora Maar had schilderkunst en fotografie gestudeerd en was in die tijd al een bekend fotografisch kunstenaar.

Ze haalde op dat moment de krantenkoppen met haar gemanipuleerde foto van een gordeldierembryo, getiteld "Portrait d'Ubu" ("Portret van Ubu", geïnspireerd op Alfred Jarry's toneelstuk Koning Ubu), die een symbool van de surrealisten was geworden en in Parijs en Londen werd tentoongesteld.

Het was niet alleen om deze reden dat de schoonheid met zwart haar en groene ogen Picasso's beroemdste geliefde werd; ze was geen stille muze, maar een metgezel die zich prima staande kon houden. Ze was een overtuigde communist en voorzag Picasso van contacten met politiek geëngageerde intellectuelen in haar omgeving, zoals André Breton en Louis Aragon.

Ze werkte samen met Picasso en documenteerde zijn werk fotografisch vanaf 1937, bijvoorbeeld zijn beroemde schilderij Guernica in 1937 "Cahiers d'Art" , en in hetzelfde jaar vond de eerste tentoonstelling van haar fotografisch werk in een Parijse galerie plaats.

Picasso was als kunstenaar naar verluidt bijzonder gefascineerd door de raadselachtige uitstraling en de ontoegankelijkheid van Dora Maar; hij maakte een hele reeks portretten van haar als model.

Picasso's schilderijen over het thema "Dora Maar" omvatten een ongelooflijk grote verscheidenheid aan uitdrukkingen; ze verschijnt als een dromerige en mooie vogelvrouw ( "Dora Maar en forme d'oiseau" , 1936) en als een sterke vrouw met opgeheven armen ( "Femme aux bras leves [Tête de Dora Maar]" , 1936), als een naturalistisch meisje met een aureool ( "Portrait de Dora Maar" , 1937), als een misvormde figuur met verbijsterde gelaatstrekken ( "Portrait de Dora Maar 4" , 1937) en later ook als een vrouw die in de ene richting spreekt en in de andere kijkt ( "Buste de femme [Dora Maar]" , 1942) – ze lijkt niet alleen ontoegankelijk voor Picasso te zijn geweest, maar vaak ook volkomen ondoorgrondelijk.

Dora Maar is ook Picasso's "La femme qui pleure" , de "Huilende vrouw", waarmee hij zijn verdriet uitdrukte om zijn vaderland, dat sinds 1936 in een burgeroorlog verwikkeld is; via de onderstaande links vindt u twee van de vele huilende vrouwen.

een Picasso-record is te vinden: het portret "Dora Maar au Chat" uit 1941 (Dora Maar met kat) werd in mei 2006 bij Sotheby's in New York geveild voor 95,2 miljoen dollar, de op één na hoogste prijs ooit betaald op een veiling. Daarmee "Dora Maar au Chat" enige tijd het op vier na duurste schilderij ter wereld.

De kat op de beroemde foto is erg klein en de vrouw ziet er niet gelukkig uit – Dora Maar zou tijdens hun relatie voortdurend met Marie-Thérèse Walter om Picasso's genegenheid hebben gestreden, omdat Picasso geen beslissing wilde nemen en de vrouwen adviseerde hun rivaliteit onderling uit te vechten.

Een kleine waarschuwing voor iedereen die later geboren is: het opvolgen van dergelijk advies lijkt geen goed idee te zijn – Marie-Thérèse Walter pleegde in 1977 zelfmoord door zich op te hangen, en Dora Maar raakte depressief nadat Picasso haar verliet voor een 21-jarige.

Een relatie met Picasso aangaan was waarschijnlijk helemaal geen goed idee voor een vrouw, althans niet voor vrouwen met een redelijk normaal zelfvertrouwen, een gezonde zelfwaardering en een zekere minimale verwachting van erkenning van hun partner.

Voor Picasso werd dit al snel overweldigend; aandacht krijgen was voor hem duidelijk gemakkelijker dan aandacht geven (buiten de kunst), zoals hij ooit zei: "Braque is de vrouw die het meest van me hield." (gevonden in "Der Spiegel", nummer 44/1963, www.spiegel.de/ ).

Het is dan ook geen wonder dat zijn goede vriend Georges Braque bekend stond als zeer gereserveerd, dat hij zelden en zeer zelden over zijn kunst sprak, en dat hij bij gezamenlijke optredens, zij het met tegenzin, met veel geduld verdroeg dat de sociale en spraakzame Picasso steevast alle aandacht van de aanwezigen opeiste.

Dat het mogelijk is om Picasso te overleven zonder depressie en zelfmoord, dat je hem zelfs heel goed kunt overleven, zelfs als vrouw, is iets wat je in het volgende deel van dit artikel zult ontdekken. Je kunt meer te weten komen over Picasso's leven – dat, in tegenstelling tot wat dit artikel misschien suggereert, niet uitsluitend om vrouwen draaide – en zijn werk in de artikelen "Art-o-Gram: Picasso – Een lang leven voor de kunst", "Art-o-Gram: Picasso – Geboren kunstenaar , "Art-o-Gram: Picasso – Een kunstenaar en drie oorlogen ", "Art-o-Gram: Picasso – Beroemde kunst en haar geheim", "Art-o-Gram: Picasso – Een garantie voor topnoteringen" en "Art-o-Gram: Picasso vandaag".

Lina Sahne

Gepassioneerde auteur met een grote interesse in kunst

www.kunstplaza.de