Roy Lichtenstein – Leven met kunst

Het artikel "Roy Lichtensteins weg naar roem" beschreef precies dit pad, en ook hoe het allemaal eindigde, namelijk in een bijna ongelooflijke waardestijging van zijn kunstwerken. Lichtenstein moest lang wachten voordat zijn kunstwerken hem überhaupt een inkomen verschaften.

Leven en kunst, of leven voor de kunst? Lichtenstein heeft het uitgeprobeerd

Roy Lichtenstein was bijna veertig jaar oud toen hij zijn artistieke doorbraak beleefde, en daar waren redenen voor: Lichtenstein was nooit een van die rasechte kunstenaars geweest wiens leven bestaat uit het bestuderen van kunst, het maken van kunst, het omgaan met kunstenaars en de creatieve industrie , en niets anders.

Lichtenstein was een kunstenaar en een gewoon mens – hij begon aan een opleiding voor een volkomen normaal beroep (onderwijs) en werd opgeroepen voor militaire dienst; hij kon het feit dat het leger hem zoals gepland naar Parijs had gestuurd niet gebruiken voor zijn artistieke ontwikkeling (en zijn kennismaking met Picasso) omdat hij vanwege een ernstige ziekte van zijn vader naar huis moest terugkeren.

Na de oorlog voltooide hij zijn lerarenopleiding aan de Ohio State University en hoewel hij aan een masteropleiding in de beeldende kunsten , legde hij in 1949 een nieuwe hindernis in de weg van zijn "vrije ontwikkeling als kunstenaar" door te trouwen en in de daaropvolgende jaren twee zonen te krijgen met zijn vrouw Isabel Wilson.

Lichtenstein was daarom mede verantwoordelijk voor het onderhouden van zijn gezin, en in de jaren vijftig werkte hij in allerlei banen die minder bijdroegen aan zijn artistieke ontwikkeling en meer aan het voorzien in zijn levensonderhoud.

In het eerste deel van zijn leven had hij niet bepaald oneindig veel tijd om zich te wijden aan artistieke experimenten en het vinden van zijn eigen stijl. Hij nam zozeer deel aan het bruisende leven dat het zelfs voor een creatief persoon niet makkelijk was om daarnaast zeer verfijnde artistieke ideeën te ontwikkelen.

Word wakker, Lichtenstein! Of: Wat een nieuwe baan allemaal kan doen!

Dit leven in Ohio, met af en toe een kunstgerelateerde reis naar New York, 750 km verderop, had wellicht oneindig kunnen voortduren als Lichtenstein in 1960 geen docentschap aan de Rutgers University in New Jersey had aangenomen. Daar bevond hij zich namelijk in een zeer creatieve omgeving en ontmoette hij alle kunstenaars die nu worden beschouwd als "vaders van de popart".

Enkele van de belangrijkste hedendaagse kunstenaars hadden zich verzameld aan de universiteit in Ohio: Jim Dine en Claes Oldenburg, Lucas Samaras en George Segal, George Brecht en Geoffrey Hendricks, Dick Higgins en zijn vrouw Allison Knowles, George Maciunas en Robert Whitman. Zij waren allemaal bijeengekomen rond twee professoren campus van Rutgers University Allan Kaprow , de "uitvinder van de Happening" , en Robert Watts , beeldhouwer, expressionist en vriend van Fluxus.

Deze creativiteit inspireerde Lichtenstein opnieuw en moedigde hem aan om zelfs zijn meest extravagante ideeën na te streven. Tot dan toe neigde Lichtensteins artistieke expressie het expressionisme , de feitelijke "artistieke hoofdstroom" van die tijd, waarbinnen Lichtenstein zich niet helemaal thuis voelde tussen de twee dominante scholen: "Action Painting" of de "introverte expressionisten ", die met hun grootschalige verfapplicaties "opriepen tot meditatie".

De werken die voortkwamen uit deze pogingen tot positionering hadden tot dan toe zeker niet veel aandacht getrokken op de tentoonstellingen in New York, vooral omdat hij aan het einde van de jaren vijftig steeds meer aan zijn stijl begon te twijfelen.

Lichtenstein was al begonnen met experimenteren met afbeeldingen van verschillende stripfiguren en Disney-personages , maar hij exposeerde deze vroege Disney-afbeeldingen nooit in het openbaar. In plaats daarvan schilderde hij ze zelf over, en gaf later toe dat hij ze beschouwde als een daad van wanhoop. Jammer, want deze afbeeldingen van Bugs Bunny, Donald Duck en Mickey Mouse zouden hem waarschijnlijk een flink bedrag hebben opgeleverd, niet zo lang later.

Toen Lichtenstein zich liet inspireren door de ideeën van de creatievelingen om hem heen, resulteerde deze experimentele fase erin dat hij zijn eerder verworven artistieke vaardigheden bewust volledig 'vergat' en een 'komisch schilderij' creëerde, net als zijn eerste werk, zonder enige expressionistische invloed.

Zo ontstond de typische Lichtenstein-stijl; "Look Mickey" werd in dezelfde zomer van 1961 gevolgd door verschillende andere schilderijen in deze nieuwe stijl, waarin hij heldere beelden, afgebakend door sterke lijnen, combineerde met monochrome vlakken, elementen van industriële druktechnologie imiteerde (Ben-Day stippen) en de spreekballon die bekend is uit stripverhalen.

In de herfst van 1961 regelde professor Kaprow een ontmoeting voor hem met Ivan Karp, de directeur van de prestigieuze Leo Castelli Gallery in New York , aan wie Lichtenstein enkele van zijn schilderijen in de nieuwe stijl presenteerde. Karp vond de schilderijen veelbelovend en liet ze daarom aan zijn baas, Leo Castelli, zien. Castelli zou hebben besloten Lichtenstein te vertegenwoordigen "Meisje met bal", "Kijk Mickey" niet zien

Lichtenstein is "bij iedereen in de mond" – bijna ondenkbaar zonder Castelli

Misschien was het juist deze weglating die Lichtensteins carrière mogelijk maakte, want Andy Warhol was rond dezelfde tijd ook begonnen met het verwerken van stripfiguren in zijn kunst. Hij zou deze striptekeningen ook in de Castelli Gallery hebben tentoongesteld, maar daar zijn afgewezen. Aan de andere kant zouden Castelli's afwijzing en Lichtensteins gebruik van strips Warhol ertoe hebben aangezet zich van strips af te wenden en zich te richten op consumptiegoederen, waardoor hij nu nummer 1 is in de "ranglijst aller tijden van de kunst", met Roy Lichtenstein slechts op nummer 23.

Maar dat alles kwam pas veel later; in 1961 lukte het Lichtenstein voor het eerst om in een van de meest gewilde galerieën van New York van die tijd te exposeren, en vanaf dat moment ging het alleen maar beter: de eerste schilderijen werden snel verkocht, zijn eerste solotentoonstelling was uitverkocht nog voordat deze opende, en Lichtenstein kon nu van zijn schilderijen leven.

Vervolgens gooide hij zijn leven volledig om: de decennia van gedeelde winters in het binnenland, de jaren van strijd om te overleven en zijn overigens moeizame huwelijk met Isabel Wilson eindigden in een scheiding; Lichtenstein verhuisde naar het kunstcentrum van New York, ontmoette andere toonaangevende figuren van de popart, zoals Robert Rauschenberg en Jasper Johns , en wijdde zich volledig aan de schilderkunst. Castelli had goede connecties in Europa en via zijn ex-vrouw, Ileana Sonnabend, verwierf Lichtenstein daar ook erkenning.

Energieke productie in de stijl van Lichtenstein

Dat was het – in de jaren zestig werd Lichtenstein steeds beroemder, en in 1963 maakte hij wat waarschijnlijk zijn beroemdste schilderij is, "Whaam!" , dat in 1966 al in de Tate Modern in Londen hing. In de daaropvolgende jaren creëerde hij een veelheid aan kunstwerken, waarbij hij zich wijdde aan een breed scala aan thema's, sculpturen en installaties van kunstobjecten, en vaak in series schilderde.

Wellicht in bewust contrast met Andy Warhol gebruikte Lichtenstein nooit foto's als sjabloon, maar bleef hij zich baseren op stripverhalen of commercieel drukwerk, zoals het handelsregister waaruit "Meisje met bal" is voortgekomen. Hij produceerde altijd in de kenmerkende Lichtenstein-stijl.

In zijn vroege werk experimenteerde hij met vele thema's, waarbij hij soms herkenbare modellen gebruikte en zeer eenvoudige objecten verwerkte. Net als Warhol werd hij beïnvloed door de nieuwe golf van commerciële reclame voor nieuwe consumptiegoederen. Dit resulteerde in schilderijen zoals "Sock , "Roto Broil" en "Washing Machine", alle uit 1961, die door kunstcritici werden afgekeurd, maar enthousiast werden ontvangen door Castelli's klanten vanwege hun originele en subtiele weergave.

Lichtenstein zocht bewust de verbinding tussen kunst en commercie , met als eerste hoogtepunt het schilderij "Art" uit 1962, dat op bijna twee vierkante meter niets meer dan het woord zelf afbeeldde. Dit werd gevolgd door abstracties in een stripverhaalstijl die deed denken aan Picasso's schilderijen, keramische en metalen sculpturen, landschapsschilderijen en series penseelstreken; de compositie van gekleurde vlakken met dikke zwarte contouren en stippellijnen bleef consistent.

Deze productie markeerde het begin van grote tentoonstellingen: in 1964 was Lichtenstein de eerste Amerikaan die exposeerde Tate Gallery Pasadena Art Museum in Californië de eerste retrospectieve van zijn werk en zijn eerste solotentoonstelling in Europa, die vervolgens langs Amsterdam, Londen, Bern en Hannover reisde. In 1968 nam Lichtenstein voor het eerst deel aan documenta (IV) in Kassel , gevolgd in 1969 door zijn eerste retrospectieve in het Guggenheim Museum in New York.

De tijd van onderscheidingen, tentoonstellingen en collecties

In 1969 kreeg Lichtenstein ook van Gunter Sachs "Leda en de Zwaan" te schilderen voor de Pop Art Suite van zijn Palace Hotel in St. Moritz American Academy of Arts and Sciences en kocht hij een koetshuis in Southampton op Long Island, waar hij een atelier inrichtte en een periode van relatieve afzondering doorbracht.

In het daaropvolgende decennium voegde hij niet veel nieuws toe aan zijn stijl; hij ontdekte optische illusies en produceerde een grote verscheidenheid aan stillevens, bestudeerde ook opnieuw kunstgeschiedenis en schilderde werken gebaseerd op het werk van beroemde kunstenaars, zoals "De Rode Ruiter" naar Carlo Carrà en "Het Boslandschap" naar Claude Monet in 1980.

Al in de jaren zestig reproduceerde Lichtenstein meesterwerken van Cézanne, Picasso en Mondrian; in totaal maakte hij meer dan honderd interpretaties van bekende schilderijen van beroemde collega's. De tentoonstelling "Roy Lichtenstein. Kunst als motief" in het Museum Ludwig in Keulen in 2010 belichtte dit aspect van de kunstenaar.

Deze reis door het werk van Lichtenstein raakt aan het kubisme en expressionisme, het futurisme en modernisme, van de stijl van de jaren 30 tot minimalisme en abstracte schilderkunst . Lichtenstein kopieert niet zomaar, maar vindt zulke interessante persoonlijke interpretaties voor zijn herinterpretaties van de klassiekers dat zijn exclusieve reductie tot stripachtige popart wellicht betreurenswaardig is.

In deze periode begon Lichtenstein ook zijn eigen werken te herwerken; in de serie 'Artist's Studio' creëerde hij 'Artist's Studio, Look Mickey' en andere heruitgaven in 1973 en 1974. Hij nam ook andere opdrachten aan, waaronder een Art Car voor BMW in 1977, een sculpturale lamp voor de St. Mary's Church in Georgia in 1978, en 'Mermaid' , een openbaar kunstwerk dat nu voor het Fillmore Miami Beach bij het Jackie Gleason Theater staat. Lichtenstein ontving in 1977 zijn eerste eredoctoraat van het California Institute of the Arts, en in 1980 een eredoctoraat van Southampton College.

In de jaren tachtig raakte Lichtenstein kennelijk uitgekeken op strips en keerde hij terug naar zijn roots. Hij creëerde landschappen zoals "Sunrise" uit 1984 en "Landscape with Red Roof" uit 1985, evenals een hele reeks "Landscape Sketches ". Er volgden meer openbare opdrachten: in 1984 maakte hij het beeldhouwwerk "Brushstrokes ", dat nu op de internationale luchthaven Port Columbus staat; het jaar daarop "Mural with Blue Brushstrokes" "El Cap" voor de Olympische Spelen ; en in 1994 de enorme muurschildering in het metrostation Times Square in New York.

Enkele andere onderscheidingen: in 1987 ontving hij een eredoctoraat van de Ohio State University, in 1993 een eredoctoraat van het Royal College of Art, in 1995 werd hem de Kyoto Prize en de Amerikaanse "National Medal of the Arts" toegekend, in 1996 ontving hij een eredoctoraat van de George Washington University in Washington D.C., en in totaal ontving hij nog diverse andere prijzen.

Het laatste werk van Lichtenstein was, ironisch genoeg, een bedrijfslogo voor DreamWorks Records, in zijn kenmerkende stijl, hoewel hij zich toen al zo ver van zijn striptekeningen had verwijderd. Mocht een kijker hier een tegenstrijdigheid ontdekken, dan zou dat de kunstenaar, die in 1997 overleed, zeker niet hebben gestoord. Lichtenstein nam zichzelf nooit al te serieus: "Ik denk niet dat wat er ook mee bedoeld wordt, belangrijk is voor de kunst" is een bekende uitspraak van hem (te vinden in het boek "Roy Lichtenstein" van John Coplans, uitgegeven in 1972 door Praeger in New York, p. 54).

De kritiek was in sommige gevallen naar verluidt behoorlijk hard; zo publiceerde "Life Magazine" een artikel waarin de vraag werd gesteld of Lichtenstein "de slechtste kunstenaar van de VS" was. Ook legendarisch is de uitspraak van de beroemde stripauteur en Pulitzerprijswinnaar Art Spiegelman , die zei: "Lichtenstein heeft niet meer of minder voor strips gedaan dan Andy Warhol voor soep."

Hoewel Lichtenstein naar verluidt af en toe toegaf dat kritiek hem soms kwetste, wordt hij over het algemeen beschreven als een vriendelijke en, wat zijn beoordelingen betreft, uiterst ontspannen gesprekspartner.

Kunstwerken van Roy Lichtenstein op Pinterest

Onaangename nasmaak

Gezien de prijzen die tegenwoordig voor een "Lichtenstein" worden betaald, had hij alle reden om zo kalm te blijven – de miljoenen die tijdens zijn leven werden betaald, zijn sindsdien ongeveer vertienvoudigd.

Het is daarom des te betreurenswaardiger dat zelfs in 2013, meer dan vijftien jaar na de dood van de kunstenaar, zogenaamde "muzen" opduiken die, zonder enig respect voor Lichtensteins bijna dertig jaar durende tweede huwelijk, willen profiteren van hun kennismaking met de kunstenaar aan de vooravond van een grote retrospectieve tentoonstelling van zijn werk.

Of wanneer de galeriehouder die Lichtenstein aan het einde van zijn leven vertegenwoordigde en sindsdien zijn nalatenschap beheert, vooral in het nieuws komt vanwege juridische geschillen rondom Lichtensteins kunst..

Over deze galeriehouder valt over het algemeen weinig positiefs te zeggen, maar dat is een onderwerp waarover je binnenkort meer kunt lezen.