Markus Lüpertz – Het artistieke genie met een voorliefde voor zelfpromotie

Markus Lüpertz werd in april 1941 in Reichenberg geboren, midden in de oorlog. Sinds mei 1945 maakte Reichenberg deel uit van het heropgerichte Tsjecho-Slowakije onder de naam Liberec. De familie Lüpertz vluchtte vervolgens in 1948 naar het Rijnland.

Na deze traumatische ervaring in zijn vroege jeugd begon Lüpertz aarzelend aan zijn carrière, maar die kreeg al snel een grote impact: nadat hij was ontslagen van een leerplek als etiketschilder vanwege "gebrek aan talent" en zijn tweede leerplek bij een grafisch ontwerper mislukte door diens faillissement, besloot hij in plaats daarvan een academische carrière na te streven.

Dat verwees onmiskenbaar naar de ambachtelijke basis van de kunst: Lüpertz had de Kunstacademie van Krefeld gekozen als studieplek, waar hij onderwijs kreeg dat alle facetten van de podiumkunsten omvatte.

Tijdens zijn studie (1956 tot 1961) werkte hij ook in de bouw, beleefde hij, naar eigen zeggen, een "fanatiek religieuze periode" tijdens een studieverblijf in het Maria Laachklooster en bracht hij een semester door aan de Kunstacademie van Düsseldorf.

Het werk van Lüpertz tijdens zijn korte tijd aan de academie maakte geen indruk op zijn professoren. De kunstenaar zelf omschreef zijn tijd aan de academie later als een "enorm fiasco" en vanaf 1961 probeerde hij zijn geluk als freelance kunstenaar in Düsseldorf. Misschien kwam het succes niet snel genoeg, of misschien lonkte het avontuur: Lüpertz vertrok met vrienden naar Frankrijk, waar hij van plan was aan boord van een schip te gaan.

Omdat hij op dat moment geen auto had en geen geld, meldde hij zich aan bij het Franse Vreemdelingenlegioen. Hij besefte echter al snel dat de basisopleiding daar kon leiden tot een uitzending naar het front, en toen hij op het punt stond naar Algerije te worden gestuurd, deserteerde hij.

Lüpertz verhuisde vervolgens naar West-Berlijn, waardoor hij geen militaire dienstplicht in zijn thuisland hoefde te vervullen en zijn artistieke carrière een succesvollere wending kon geven. In 1964 richtte hij samen met 15 studenten van de Berlijnse Hogeschool voor de Kunsten (waaronder Hans Jürgen Burggaller, Karl Horst Hödicke, Peter Sorge en Arnulf Spengler) een van de eerste zogenaamde producentengaleries op, een galerie die door de kunstenaars zelf werd gerund en vernoemd was naar het adres "Großgörschen 35".

Lüpertz kon nu zijn eerste successen boeken: in 1969 presenteerde de directeur van de kunstgalerie van Baden-Baden hem tijdens een talentenjacht, in 1970 ontving hij de Villa Romana-prijs, die gepaard ging met een eenjarige beurs in Florence, en in 1974 organiseerde Lüpertz de eerste Berlijnse Biënnale.

Het politieke leven in Berlijn, de beweging van 1968, bleef hem tamelijk vreemd; na zijn vertrek beschreef hij zijn kijk op Berlijn in een gedicht als volgt: "Het donkere Berlijn bepaalde mijn leven – De koude nachten en onverwarmde ateliers – De hoofdstraat, de kroeg op de hoek, het gebrek aan roem." Over zijn bestemming schreef hij: "En Karlsruhe wenkte mij, de dertiger – En de stad en haar mogelijkheden deden het licht aan – Verwarmden me met zuidelijke charme – En idyllische pleinen."

Dit gebeurde nadat Lüpertz in 1974 een hoogleraarschap schilderkunst had aanvaard aan de Staatsacademie voor Schone Kunsten in Karlsruhe ; de ​​gemoedelijke sfeer in Baden zou hem echter tot grotere roem brengen:

Tot 1986 was hij professor in Karlsruhe, waarna hij naar de Kunstacademie van Düsseldorfen in 1988 rector werd. Daar had hij een lange carrière en leidde hij deze kunstinstelling, een van de belangrijkste academies van Duitsland, meer dan twintig jaar. De meeste deelnemers aan Documenta kwamen vandeze academie, en Lüpertz vulde de openstaande posities op met kunstenaars als Jörg Immendorff, Jannis Kounellis, Rosemarie Trockel, AR Penck, Tal R, Jeff Wall, Albert Oehlen, Georg Herold, Tony Cragg en Peter Doigg.

In discussies over universitaire hervormingen verwees Lüpertz altijd naar zijn achtergrond in een school voor toegepaste kunsten; hij gaf beginners strikte instructie in de basisambachten en drong aan op het behoud van het klassensysteem voor kunstacademies in Duitsland (dat grotendeels tot op de dag van vandaag is gehandhaafd).

Tegenwoordig woont en werkt Lüpertz in Karlsruhe en Düsseldorf, Teltow bij Berlijn en Florence.Prijzen voor zijn schilderijen zijn alleen op aanvraag verkrijgbaar; zeefdrukken brengen viercijferige bedragen op en zijn kleine sculpturen kosten meer dan sommige kleine auto's – je kunt wel zeggen dat hij het erg goed doet.

Misschien zijn de werken die Lüpertz als schilder, graficus en beeldhouwer heeft gecreëerd wel zo buitengewoon als veel kenners in de kunstwereld beweren. Wellicht heeft het soepele verloop van zijn carrière ook te maken met het feit dat Markus Lüpertz niet bepaald een van de meest bescheiden kunstenaars van onze tijd is.

Als het waar is dat degenen die het meeste lawaai maken terecht de meeste aandacht krijgen, dan is Markus Lüpertz onmiskenbaar een zeer begaafd persoon. Zelfs in zijn vroege jaren stond hij bekend om uitspraken als "Er is geen ontkomen aan, er is geen remedie tegen mij." (1973), en zinnen als "De kunstenaar is het beste, mooiste en grootste wat de maatschappij te bieden heeft" kwamen regelmatig over de lippen van de "genie", zoals hij zichzelf graag noemt – en daarmee bedoelt hij vooral zichzelf.

Tegenwoordig, nu we overspoeld worden met bedrijven en mensen die geweldige dingen over zichzelf beweren, hebben we echter ook geleerd dat de hoogste kwaliteit niet per se schuilgaat achter de luidste zelfverheerlijking.

Lüpertz' werk kent dan ook veel critici die hem bijvoorbeeld beschuldigen van een "motief-Tourettesyndroom" en hem soms omschrijven als een "sluwe zelfpromotor, modefanaat en fotomodel, meester in uitweidingen en regisseur van slordigheid".

Het is dan ook een geluk dat Lüpertz sowieso niet bijzonder geïnteresseerd is in kritiek – net zoals hij van zijn studenten niets meer eiste dan “onderwerping en bewondering”, is hij volkomen onverschillig voor wat anderen van hem denken.