Gustav Klimt – De gouden jongen uit Wenen

Gustav Klimt is momenteel overal een hot topic; op de 150e verjaardag van zijn overlijden op 14 juli heeft zelfs Google een Doodle, een speciaal ontworpen Google-logo, aan de momenteel zo gewilde kunstenaar gewijd.

"De Kus" in deze doodle verwerkt , een afbeelding die al een fenomenaal succesverhaal achter de rug heeft als geliefd sjabloon voor kunst in meubelwinkels en die momenteel ook te koop is als print op een struisvogelei of als sjabloon voor kleurplaten.

Door de ongeremde marketing van zijn met goudaccenten versierde schilderijen, die vaak ook geliefden en bloemen afbeelden, werd Klimt voor designpuristen het toonbeeld van kitsch in de woonkamer. Een rol die hem absoluut geen recht doet.

Het grootste deel van Klimts werk bevat geen goud; de gouden periode begint in 1906 en eindigt in 1907, een zeer klein segment in een artistieke carrière die meer dan vier decennia omspant.

Tegen de tijd dat zijn gouden periode aanbrak, had Klimt al een succesvolle carrière achter de rug en vertoonde hij de eerste tekenen van radicale tendensen die hem tot een van de leidende figuren in de kunst van de nieuwe eeuw zouden maken: hij begon zijn studies aan de Weense School voor Toegepaste Kunsten in 1876 op 14-jarige leeftijd en in 1883 betrok hij zijn eerste atelier.

In deze periode creëerde hij sgraffito (een stucwerktechniek met muurschilderingen) voor museumgebouwen, assisteerde hij bij het artistiek ontwerp van optochten en theatergebouwen, en schilderde hij plafonds en muurschilderingen. Tegen het einde van de jaren 1880 ontwierpen de gebroeders Klimt, samen met Franz Matsch, de trappenhuizen en de zaal van het oude Weense Burgtheater; voor dit werk ontvingen de kunstenaars het Gouden Kruis van Verdienste, en Gustav Klimt werd bekroond met de Keizersprijs ter waarde van 400 dukaten.

In het daaropvolgende decennium nam Klimt steeds meer afstand van de traditionele schilderstijl van de academies; de eerste stap in de zoektocht naar zijn eigen stijl was zijn toetreding tot de "Vereniging van Beeldende Kunstenaars van Wenen" .

 

Vanaf dat moment bevond Klimt zich in het conflict tussen verzet tegen vernieuwing vanuit gevestigde tradities en het streven naar vooruitgang in de moderne kunst. In 1897 was Klimt medeoprichter van de Wiener Secession , een kunstenaarsvereniging die pleitte voor vrijheid van kunst en kunstenaars, vrij van staatsbemoeienis.

In zijn werk voor de Secession ontwikkelde Klimt zijn steeds expressionistischer, soms sierlijke en bijna mozaïekachtige stijl verder, die al zichtbaar was in de faculteitsschilderijen waaraan hij kort daarvoor voor de Universiteit van Wenen was begonnen. In 1900 ontving een van deze plafondschilderijen een gouden medaille op de Wereldtentoonstelling in Parijs.

In zijn geboortestad Wenen riepen zijn nieuwe werken steeds meer scherpe afwijzing op in conservatieve kringen. De debatten rond de faculteitsschilderijen escaleerden tot een openlijk conflict, totdat Klimt uiteindelijk weigerde deze werken aan het Ministerie van Onderwijs over te dragen en het reeds betaalde bedrag terugbetaalde. In 1905 leidden verdere meningsverschillen tot de splitsing van de Secession en Klimts aftreden.

Voor Klimt betekende deze crisis het begin van zijn laatste opstand: in 1906 luidde hij met het portret van "Fritza Riedler" zijn "gouden periode " in, waarbij het gebruik van goud geïnspireerd was door zijn reizen naar Italië in het begin van de twintigste eeuw.

Zijn algehele stijl was echter al beïnvloed door zijn kennismaking met baanbrekende vernieuwers in de kunst, zoals Auguste Rodin. Deze gouden periode was van korte duur: in 1907 eindigde deze fase, waarop Klimt nu uitsluitend lijkt te worden beoordeeld, met het portret van Adele Bloch-Bauer I (en De Kus, zijn inmiddels veel te beroemde schilderij, behoort daar natuurlijk ook toe).

Klimts latere werken ontwikkelden zich verder richting het modernisme, in dialoog en discussie met andere toonaangevende figuren in de kunstwereld van die tijd. In 1907 ontmoette hij de expressionist Egon Schiele , en in 1908/09 organiseerde hij de "Kunstschau", een forum voor moderne Weense kunst.

In 1911 won hij de eerste prijs op de Internationale Kunsttentoonstelling in Rome voor zijn controversiële schilderij "Dood en Leven", een ongelooflijk fantasierijke compositie met uitgesproken surrealistische elementen.

In 1916 nam de "Vereniging van Oostenrijkse Kunstenaars" onder zijn voorzitterschap deel aan een tentoonstelling in de Berliner Secession, samen met Egon Schiele, Oskar Kokoschka en Anton Faistauer. Naast Schiele en Kokoschka was Klimt daarmee de kunstenaar die het meest had bijgedragen aan de intrede van het keizerlijke, kleinburgerlijke Wenen in de wereld van het artistieke modernisme.

Klimt schilderde geen kitsch, maar introduceerde juist provocaties en radicale vernieuwingen in de kunst van zijn tijd. Hij presenteerde een volledig nieuwe en expliciet gethematiseerde relatie tot erotiek , soms met een flinke dosis ironie: De "Goudvissen" uit 1902 waren Klimts antwoord op de kritiek van traditionalisten op zijn schilderijen uit zijn tijd als docent – ​​de ondeugend lachende nimf keert haar prachtige achterkant zonder enige schaamte naar de kijker.

Heeft u thuis nog oude kunstboeken liggen met meer werk van Klimt dan alleen de bekende Kus en de bijbehorende schilderijen met gouden stippen? Als u deze werken uploadt naar Kunstplaza, zullen er ongetwijfeld liefhebbers zijn die graag andere werken van deze veelzijdige kunstenaar willen ontdekken!

Op het volgende prikbord kunt u talloze kunstwerken van Gustav Klimt bekijken: