Douglas Gordon en film als kunst

Douglas Gordon is een van de belangrijkste kunstenaars die onze hedendaagse kunstwereld – en met name de kunstmarkt – verrijken. Hij staat momenteel op de 24e plaats artfacts.net

Houd je van cinema, goed gemaakte films, drama, nog steeds boeiende en artistiek ongeëvenaarde klassiekers uit de filmwereld, en zelfs eigenzinnige experimenten met het medium, op het scherm of video? Dan is Douglas Gordon dé kunstenaar voor jou:

Wat voor soort kunst maakt Douglas Gordon?

Douglas Gordon heeft een passie voor conceptueel vormgegeven mediakunst, en zijn werk raakt ook aan vele andere gebieden van de visuele kunst: Douglas Gordon is artistiek actief als fotograaf, hij transformeert teksten in kunstwerken en hij werkt graag als tekenaar en schilder.

Sinds het midden van de jaren tachtig heeft Gordon echter vooral naam gemaakt met zijn video-installaties, filmkunstprojecten, audiokunstwerken en schilderijen . De jury die Gordon in 2008 de Roswitha Haftmann-prijs toekende, verklaarde:

De esthetische genialiteit en emotionele impact van zijn videowerken doen in geen enkel opzicht onder voor die van zijn voorbeelden – met name de films van Alfred Hitchcock.”

De wereld waarin Douglas Gordon werd geboren

Douglas Lamont Gordon werd geboren op 20 september 1966 in Glasgow, als zoon van Gordon Brown (nee, niet de voormalige Britse premier, hoewel hij ook in Glasgow geboren is; Douglas Gordons vader was timmerman) en Mary Clements Gordon.

Hij groeide op met drie broers en zussen, en het is bekend dat Gordon tijdens zijn jeugd tot de eerste enthousiaste gebruikers van massamedia behoorde, die vanaf de jaren zeventig een steeds belangrijkere rol in het dagelijks leven begonnen te spelen.

Wie het werk van Douglas Gordon bekijkt, merkt al snel dat deze vroege ervaringen een blijvende artistieke invloed op hem hebben gehad.

Zo leerde Douglas Gordon kunst

Na zijn middelbareschooldiploma in 1984 ging Douglas Gordon naar de gerenommeerde Glasgow School of Art, waar hij in 1988 zijn bachelordiploma behaalde. Voor zijn masterstudie verliet hij Glasgow en verhuisde naar Londen, waar hij in 1990 afstudeerde aan de Slade School of Art.

De keuze voor deze onderwijsinstelling getuigt van inzicht, zelfvertrouwen en een streven naar kwaliteit: de Slade School of Fine Art is de kunstacademie van University College London, een onderdeel van de University of London, een van de grootste en meest prestigieuze universiteiten van Groot-Brittannië.

University College London vormt samen met de universiteiten van Oxford en Cambridge, de London School of Economics and Political Science en Imperial College London de G5, een groep van super-elite universiteiten. UCL staat op de tweede plaats na Cambridge en dus vóór Oxford.

De kunstacademie van deze instelling is dan ook vanzelfsprekend een van de belangrijkste Britse kunstacademies; bovendien staat de Slade School internationaal bekend als een toonaangevende opleidingsinstelling voor kunstenaars.

In elk geval was deze onderwijsinstelling een goede keuze; Slade heeft veel beroemde kunstenaars voortgebracht, waaronder Martin Creed en Antony Gormley, Richard Hamilton en Mona Hatoum, William Turnbull en Rachel Whiteread, om er maar een paar te noemen, en designlegende Eileen Gray en Mary Quinn Sullivan, medeoprichter van het Museum of Modern Art (MoMA), hebben hun kunstkennis aan dit instituut opgedaan.

Wanneer en waarom werd Douglas Gordon beroemd als kunstenaar?

Douglas Gordon wist ook vrij snel de ladder van artistiek succes te beklimmen; in 1990 studeerde hij af en vanaf dat moment exposeerde hij in de "Transmissions Gallery" in Glasgow. Hij verwierf al snel internationale bekendheid door tentoonstellingen samen met kunstenaars als Ross Sinclair, Christine Borland, Simon Starling en Martin Boyce.

In 1993 had hij zijn eerste solotentoonstelling, en in datzelfde jaar presenteerde hij ook het werk dat vanaf dat moment als zijn handelsmerk zou worden beschouwd: de video-installatie "24 Hour Psycho" , waarin Gordon Hitchcocks klassieker "Psycho" gedurende 24 uur in slow motion en zonder geluid op het scherm werd vertoond.

Er wordt wel eens beweerd dat Douglas Gordon op het idee kwam om het tempo van de film te verlagen naar twee beelden per seconde toen hij behoorlijk dronken was... Maar Gordon vertelt gewoon de waarheid over hoe hij op het idee voor deze video-installatie kwam: hij had altijd al een film willen maken, maar zoals de meeste jongeren had hij er het geld niet voor.

Gordon had een "soort epische" film voor ogen, en in zijn situatie leek het een goed idee om een ​​bestaande film als basis te gebruiken.

Dat het Hitchcocks "Psycho" werd, was een gelukkig toeval, voortkomend uit verveling. Gordon was met Kerstmis bij zijn familie op bezoek, verveelde zich, de televisie was afgelopen en niemand wilde met hem een ​​drankje gaan doen. Dus bekeek hij de beschikbare video van Hitchcocks "Psycho", begon te spelen met de freeze-frame- en slow-motionfuncties, en voordat hij het wist, was er een kunstwerk in de maak...

Dit kunstwerk werd zo goed ontvangen dat de vervreemding en manipulatie van bestaand of speciaal gecreëerd filmmateriaal vanaf dat moment Gordons hoofdthema werd, dat hij op verrassende manieren interpreteerde: in 1994 reflecteert Gordon in "Something Between My Mouth and Your Ear" op de tijd die hij in de baarmoeder van zijn moeder doorbracht vóór zijn geboorte en op zijn ervaringen tijdens de zwangerschap. In een donkere ruimte hoort de toeschouwer de hits waarnaar de zwangere Gordon luisterde tussen januari 1966 en 20 september 1966, via luidsprekers die overal in de ruimte zijn opgesteld. Het is een reis terug in de tijd naar een verleden waarin de kunstenaar zelf nog in ontwikkeling was.

Deze stijl bleef op aanzienlijke wijze aandacht krijgen; rond de eeuwwisseling had Douglas Gordon zo'n 70 solotentoonstellingen en ongeveer 40 solotentoonstellingen in de meeste grote kunstcentra ter wereld.

Douglas Gordons artistieke triomf

Douglas Gordon wist al snel de kunstcritici wereldwijd voor zich te winnen; in 1996 ontving hij de prestigieuze Turner Prize van de Tate Gallery in Londen te zien op de Biënnale van Venetië "Premio 2000" , en in 1998 ontving hij de Hugo Boss Prize van het Guggenheim Museum in New York .

En telkens weer weet hij mensen te verrassen voor wie filmkunst van het grootste belang is: in 1997 creëerde hij de video-installatie "Between Darkness and Light (after William Blake)" , waarin Gordon een van de oorspronkelijke creaties van de mystiek duistere horrorfilm combineerde met een episch historisch drama met een religieuze achtergrond.

William Friedkins *The Exorcist* (1973) botst hier met het filmdrama *The Song of Bernadette*, dat regisseur Henry King (*The Snows of Kilimanjaro*, *Bravados*, jaren 50) in 1943 maakte, gebaseerd op Franz Werfels roman over het leven van de heilige Bernadette. In Gordons kunstwerk worden de films aan beide zijden van een semi-transparant scherm geprojecteerd, waar ze elkaar in omgekeerde volgorde ontmoeten, wat effecten creëert die William Blake, de oude meester van de geschilderde natuurmystiek, ongetwijfeld zouden hebben bekoren.

In 1998 kreeg Gordon het idee om John Fords iconische film "The Searchers" (Der schwarzbefalde) , opgenomen in 1956, "iets letterlijker" te ensceneren: hij relateerde de duur van het verhaal, 5 jaar, aan de duur van de film in het leven – in de 113 minuten durende film wordt getoond hoe John Wayne vijf jaar nodig heeft om een ​​ontvoerd kind op te sporen.

van Douglas Gordon "5 year drive-by", duurt bijna zeven weken. Deze lengte is niet willekeurig gekozen, maar nauwkeurig berekend: Gordon relateert de lengte van het verhaal aan de duur van de installatie; een projectie van één enkel beeld van ongeveer 6 uur, vertoond over 47 dagen, komt overeen met de lengte van de film van 5 jaar.

In 1998 ontving hij de Centrale Kunstprijs, uitgereikt door de Keulse Kunstvereniging en de gelijknamige Keulse zorgverzekeraar. Naast een geldbedrag van 75.000 euro bood de prijs de winnaar een verblijf van zes maanden in Keulen en de realisatie van een kunstproject met een solotentoonstelling bij de kunstvereniging.

In 1998 exposeerde Douglas Gordon in Tel Aviv en ging hij als gast van de DAAD naar Berlijn; in één jaar tijd leerde hij twee steden kennen waarmee hij een blijvende band zou ontwikkelen, en in Berlijn had hij in 1999 al een solotentoonstelling in de Neue Nationalgalerie.

In 1999 regisseerde Gordon zijn eerste solofilm, "Feature Film", die wederom een ​​bewerking was van een Hitchcock-film, ditmaal Vertigo. Gordon nam de memorabele partituur van het meesterwerk, liet deze opnieuw opnemen door het orkest van de Opéra National de Paris, en filmde tijdens deze opname het gezicht en de handen van chef-dirigent James Conlon met meerdere camera's en vanuit verschillende perspectieven.

Het verband tussen de vastgelegde beelden en het bekende geluid en verhaal van de klassieke film wordt aan de verbeelding van de kijker overgelaten.

In 2000 werd "Douglas Gordon: Feature Film" vertoond in de Royal Festival Hall in Londen. Hij had ook solotentoonstellingen in Parijs ("Croque-morts", Yvon Lambert; "Sheep and Goats", Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris), Liverpool ("Douglas Gordon", Tate Liverpool) en Toronto ("Double Cross: The Hollywood Films of Douglas Gordon", The Power Plant). Hij bleef in Canada voor een retrospectieve in de Vancouver Art Gallery, en in 2001 werden er nog meer retrospectieven van Douglas Gordon gehouden in het Museo Rufino Tamayo in Mexico-Stad en in het Hirshhorn Museum and Sculpture Garden in Washington, D.C.

Douglas Gordon is nu echt "in" ; tussen 2001 en 2006 was hij te zien in Baden-Baden, Barcelona, ​​Bregenz, Champagne-Ardenne, Edinburgh, Esslingen, Folkestone, Kent, Karlsruhe, Kopenhagen, Krakau, Leipzig, Londen, Los Angeles, München, New York, Nice, Parijs, Pittville (VK), Seoul, Tamei (Japan), Twentynine Palms (Californië), Vancouver en Washington D.C., in groepstentoonstellingen of solotentoonstellingen – in sommige van deze steden zelfs meerdere keren.

In 2005 was Gordon opnieuw in Berlijn, waar hij zijn kunstwerk "staying home and going out" presenteerde in "The VANITY of Allegory". De tentoonstelling werd georganiseerd door het Deutsche Guggenheim, een samenwerking tussen Deutsche Bank en de Solomon R. Guggenheim Foundation.

Douglas Gordon behandelt hier het thema zelfreflectie in gezelschap van meer dan vooraanstaande kunstenaars; naast hem vinden we bijvoorbeeld Bernardo Bertolucci, Francis Ford Coppola, Walt Disney, Marcel Duchamp , Federico Fellini, John Ford, Jean-Luc Godard, Damien Hirst , Jeff Koons, Stanley Kubrick, Man Ray , Pier Paolo Pasolini, Luchino Visconti, Andy Warhol en Lawrence Weiner, allen vertegenwoordigd met werken over het thema van vergankelijke ijdelheid.

In 2006 zette hij zijn carrière voort in Italië (Museo di arte moderna e contemporanea di Trento e Rovereto), Spanje (Fundació Joan Miró, Barcelona) en Schotland (National Gallery of Scotland, Edinburgh), voordat hij terugkeerde naar New York voor de opening van een grote solotentoonstelling, "Timeline", in het Museum of Modern Art. Eveneens in 2006 presenteerde hij zijn film "Zidane: A 21st Century Portrait", een samenwerking met de Franse filmmaker Philippe Parreno, op Art Basel.

De twee kunstenaars portretteren voetbalster en international Zinédine Zidane zonder woorden: zestien hogesnelheidscamera's en krachtige zoomlenzen volgen Zidane gedurende een complete competitiewedstrijd vanaf de zijlijn en de hoogste tribune. Alleen Zidane wordt geobserveerd; het verloop van de wedstrijd blijft onduidelijk. De focus ligt op beweging en acties, op Zidanes gezichtsuitdrukkingen en gebaren, wat resulteert in een uniek en raadselachtig portret.

In 2007 bracht de solotentoonstelling "Between Darkness and Light" in het Kunstmuseum Wolfsburg hem naar Wolfsburg, en in 2008 ontving hij de Roswitha Haftmann-prijs in Zürich.

Precies 10 jaar na zijn eerste verblijf keerde Douglas Gordon in 2008 terug naar Berlijn. Hij was zo gecharmeerd van de creatieve, ontspannen sfeer en de groene omgeving van de stad dat hij er zijn derde thuis van maakte (naast Glasgow en New York).

Doet Douglas Gordon naast het maken van filmische meesterwerken nog iets anders?

Uiteraard werkt hij, zoals ik al zei, ook aan conceptuele teksten. In "Lijst van namen" somde hij alle mensen op die hij tot dan toe in 1990 had ontmoet; de lijst uit 1990 bevat 1440 namen en is kennelijk bedoeld om te worden voortgezet.

Hij verwerkt historisch gevonden filmmateriaal (ongeknipte filmbeelden) en geschilderde afbeeldingen in zijn video-installaties (Hysterical, 1994/95, 10 ms-1, 1994) en gebruikt artistieke foto's in installaties; "Everything Is Nothing without Its Reflection – A Photographic Pantomime" (2013) bestaat uit 360 afzonderlijke objecten.

Zeer gewaardeerd en veel verzameld – wereldberoemde kunstenaar Douglas Gordon

Naast de eerdergenoemde prijzen (Turnerprijs, Hugo Bossprijs, "Premio 2000", Centrale Kunstprijs en Roswitha Haftmannprijs) ontving Gordon in 2012 de Käthe Kollwitzprijs van de Berlijnse Academie van Kunsten. In 2008 viel hem een ​​zeer bijzondere eer te beurt: juryvoorzitter Wim Wenders benoemde Gordon tot jurylid van het 65e Filmfestival van Venetië .

Douglas Gordon staat tegenwoordig bovenaan elke lijst van meest succesvolle kunstenaars en zijn werken zijn te zien in vele openbare collecties in diverse landen: in het Arken Museum voor Moderne Kunst in Kopenhagen, het Museum Ludwig in Keulen, de Goetz Collectie in München, het Kunstmuseum Wolfsburg, het Museum voor Moderne Kunst in Frankfurt en op zes locaties in Frankrijk (Avignon, Montpellier, Puteaux en driemaal in Parijs).

Twee openbare collecties in Canada (Ontario en Vancouver) en twee in Oostenrijk (Maria Enzersdorf en Wenen) bezitten een werk van Gordon, evenals een in Italië (Napels), een in Nederland (Amsterdam), een in Noorwegen (Oslo) en een in Portugal (Alcoitão). Gordon is vertegenwoordigd in belangrijke openbare collecties in Zwitserland (Zürich), de VS (Los Angeles) en Engeland (Londen), en in zijn geboorteland Schotland kunnen kunstliefhebbers zijn werk tweemaal bewonderen, in Edinburgh en Glasgow. Alleen zijn adoptiestad Berlijn heeft zich blijkbaar nog geen werk van Gordon kunnen veroorloven... zijn werk is hier echter vaak te zien in groepstentoonstellingen tegen zeer redelijke toegangsprijzen.

Wat kost een kunstwerk van Douglas Gordon?

In een huiskamervriendelijk formaat en niet als het enige unieke exemplaar ter wereld, en bovendien betaalbaar: een gelimiteerde oplage van Douglas Gordons werk "staying home and going out", dat te zien was in de tentoonstelling "The Vanity of Allegory" in het Deutsche Guggenheim in 2005, is nu verkrijgbaar. "staying home and going out" toont de kunstenaar zelf in twee vermommingen: in "staying home" met een zwarte pruik en in "going out" met een blonde pruik. De 100 polaroidfoto's die voor dit werk zijn gemaakt, vormen een steeds veranderend beeld. Gordon onthult zichzelf als sensueel en boos, uitgeput en verlegen, uitdagend en nieuwsgierig – je krijgt "pure Gordon" te zien, in vele unieke momenten die samen (misschien) het ware beeld van de kunstenaar schetsen.

Editie nr. 32 bestaat uit 100 unieke Polaroid-afdrukken (7,3 x 9 cm) in twee series van elk 50, gedateerd en gesigneerd. De serie "thuisblijven" toont een zwarte pruik en de serie "uitgaan" een blonde pruik. De afdrukken kosten € 400. Deze Editie nr. 32 is verkrijgbaar in de museumwinkel van het Deutsche Guggenheim Museum aan Unter den Linden 13-15, 10117 Berlijn, of online via www.deutsche-guggenheim.de/ .

De kunstenaar Douglas Gordon in zijn dagelijks leven

De grote passies van Douglas Gordon zijn inderdaad film en voetbal, zoals zijn kunst al doet vermoeden. Daarom vertoont Gordon zijn Zidane-film in Berlijn, gelijktijdig met het Europees Kampioenschap, en daarom was hij zo blij dat hij in 2008 door Wim Wenders werd benoemd tot jurylid van het Filmfestival van Venetië. Gordon zelf zei dat hij na de geboorte van zijn zoon zich had beperkt tot films als "The Simpsons", "Charlotte's Web" en "Finding Nemo", en dat hij enorm uitkeek naar het weer zien van "echte cinema".

Als Douglas Gordon niet bezig is met "kunst maken", zit hij misschien wel in een café in Berlin-Mitte, genietend van een kop Earl Grey-thee, terwijl hij voorbijgangers zijn talloze tatoeages laat bewonderen.

Of hij schrijft zijn culinaire column in de Franse "Playboy", of hij speelt een rondje golf, in Berlijn of in Schotland.

Gordon zegt dat hij na het succes van "24-Hour Psycho" de behoefte voelde om de rest van zijn leven alles te vertragen, en dat hij daar gedeeltelijk in is geslaagd. Met zijn kunst wil hij vragen oproepen – open vragen die al in de hoofden van mensen leven en waarop hijzelf "zeker geen antwoorden wil geven".