De fotografische kunst van Wolfgang Tillmans: aandacht voor detail en gevoel voor het perfecte moment

Wolfgang Tillmans , erkend als een van 's werelds beroemdste fotografen, houdt zich al sinds zijn schooltijd bezig met de kunst van de fotografie . Sindsdien heeft hij een uitgesproken onconventionele, maar fascinerende ontwikkeling doorgemaakt, waarbij hij "de ultieme diepten van de fotografie" verkent.

Het begon met alledaagse kiekjes, met een scherp oog voor het essentiële in het onbelangrijke, misschien alleen al van de slaapkamer en keuken van zijn moeder. Zelfs toen al was Tillmans geïnteresseerd in verschillende compositievormen en verzamelde hij foto's van mensen die iets konden uitdrukken door middel van hun beelden.

Zo snel kun je een idool worden..

Onderwerpen van buiten de directe omgeving kwamen al snel aan bod. Als 15-jarige taalstudent in Engeland kwam Tillmans in aanraking met de Engelse jongerencultuur en de toonaangevende stijl- en muziektijdschriften in Engeland, waarvoor hij later zou gaan werken. Na zijn middelbareschooldiploma te hebben behaald op 19-jarige leeftijd, verhuisde Tillmans in 1987 van zijn geboorteplaats Remscheid naar Hamburg.

Hij stortte zich in de opkomende ravescene , bleef fotograferen, kreeg opdrachten van het Engelse tijdschrift "iD" en Hamburgse scenebladen, werd een erkend portrettist van ravers en werd uitgenodigd voor solotentoonstellingen in Hamburgse culturele centra – en was financieel onafhankelijk fotograaf voordat hij zich daar zelf echt van bewust was.

Tillmans was niet tevreden met zijn succes als visuele weerspiegeling van het nachtleven; hij eiste meer van zichzelf en van de fotografie, en van 1990 tot 1992 studeerde hij aan het Bournemouth and Poole College of Art and Design. In 1992 verhuisde hij naar Londen, in 1994 naar New York, en in 1996 keerde hij terug naar Londen met de schilder en fotograaf Jochen Klein, die inmiddels zijn partner was geworden. Altijd met zijn camera, altijd op zoek naar onderwerpen.

Begin jaren negentig fotografeerde Tillmans al zijn vrienden en andere jongeren in zijn directe omgeving, en deze foto's maakten hem beroemd.

Zijn foto's werden als baanbrekend beschouwd; de beelden van de Europese Gay Pride in Londen (1992) of de Love Parade in Berlijn (1992) werden gezien als belangrijke historische documenten en weergaven van actuele maatschappelijke trends.

Wolfgang Tillmans werd de chroniqueur van zijn generatie , zijn werk werd gepubliceerd in alle belangrijke tijdschriften en hij werd goed betaald; het leven verliep voorspoedig.

De scène, die Tillmans zo indrukwekkend en gedetailleerd vastlegde, was niet zonder reden een uitbundige viering; aids nog een vrijwel volledig ongecontroleerde bedreiging, en Tillmans' partner Klein overleed eraan in 1997.

… maar hoeft daar niet te blijven

Tillmans had zijn toegewezen taak als fotoverslaggever van de scene en de rebelse tot verbijsterde jeugd van die tijd ongetwijfeld met buitengewone artistieke genialiteit vervuld:

Fotoseries zoals die van zijn vrienden Lutz en Alex (1992) worden terecht beschouwd als iconen van de fotografie en geven tegelijkertijd een zeer nauwkeurig beeld van de tijdsgeest van de jaren negentig. In deze periode experimenteerde hij met de meest uiteenlopende fotografische technieken en breidde hij zijn werk uit naar de meest diverse genres.

Maar Tillmans wilde zich niet voor altijd beperken tot het observeren van jongeren in clubs en de homoscene; hij maakte en maakt nog steeds "beelden om de wereld te begrijpen", en de wereld is groter dan de straten van de nacht en de weg naar een eigen stijl is langer.

Vooral vanaf 1997 produceerde hij talloze fotoboeken; naast het thema "homoseksualiteit en gender" werkte Tillmans aan de artistieke fotografische vastlegging van astronomische verschijnselen en stillevens, landschappen en luchtfoto's, ongebruikelijke perspectieven, schuine luchtfoto's en omgekeerde kerkgewelven, altijd esthetisch, meestal verrassend en niet slechts af en toe verontrustend.

Met dezelfde creativiteit en vreugde in een onafhankelijke, vaak vernieuwende richting, benadert Tillmans de presentatie van zijn werkresultaten: Tillmans ensceneert zijn foto's – in verschillende formaten, in verschillende afmetingen – zodat complete muren veranderen in zorgvuldig gecomponeerde foto-installaties.

De foto's staan ​​niet op zichzelf om de beoogde boodschap over te brengen; ze worden ondersteund door fotokopieën, gedrukte krantenpagina's, glanzende tijdschriftafbeeldingen en worden met precieze planning gepresenteerd, niet altijd in de gebruikelijke verticale oriëntatie, maar onder een hoek, midden in de ruimte op een grote tafel, of als een arrangement in een vitrine.

De foto's van Tillman leven, ze zijn in beweging, ze vervullen voortdurend de taak om de wereld in steeds nieuwe contexten te herkennen.

Zoals de titels al aangeven..

De namen van Wolfgang Tillmans verschillende solotentoonstellingen illustreren, chronologisch gepresenteerd, beter dan welke beschrijving ook de betekenis en de zoektocht in zijn werk:

In 1988 lag de focus op "Approaches" (Café Gnosa, Hamburg), terwijl in 1996 een titel verkondigde: "Wie durft lief te hebben, leeft morgen" "Folds" ontvouwde (Galerie Buchholz, Keulen). In 1998 "I didn't inhale" (Chisenhale Gallery, Londen) minder bedoeld om de hypocrisie van de wereld aan de kaak te stellen dan om een ​​wereld te creëren waarin de kunstenaar en bedenker van de titel graag zou willen leven (althans, dat suggereert een commentator).

In 1999 “Fruiciones” (“Delights”, Museo Nacional Reina Sofia, Espacio Uno, Madrid) te zien, evenals “Soldiers” (Neuer Aachener Kunstverein) en “Saros” (Galerie Buchholz, Keulen), een astronomisch periodemodel voor het voorspellen van zons- en maansverduisteringen.

In 2001 en 2002 “Science Fiction / hier en nu tevreden zijn” (met Isa Genzken , Museum Ludwig, Keulen) en diverse supervisies: “Supervision” (Deichtorhallen, Hamburg) “Vue d'en Haut” (Palais de Tokyo, Parijs), “Veduta dall'alto” (“Elevated”, Castello di Rivoli, Museo d'arte contemporanea, Rivoli, Turijn).

“Als één ding ertoe doet, doet alles ertoe” (Tate Britain, Londen) werd in 2003 gezegd, gevolgd door “View from Above” “Freischwimmer” (Tokyo Opera City Art Gallery, Tokio) in 2004

presenteerde Tillmans de Poolse markt in Berlijn ten tijde van de val van de Berlijnse Muur in "Markt" "centrum voor waarheidsstudie " (Meureen Paley, Londen), dat in 2006 het certificaat "Freedom from the Known" (Museum of Contemporary Art, Chicago) ontving.

opende "Bali" onze ogen voor het feit dat de mogelijkheid tot wereldwijde informatieverspreiding niet noodzakelijkerwijs de kwaliteit van de informatie verbetert, maar wordt misbruikt door winstbejagende en bekrompen mensen om hun bedrieglijke droomwerelden, vooroordelen en dogma's aan de hele wereld op te leggen.

In 2008 “Lighter” (Hamburger Bahnhof, Berlijn) het publiek mee op een uitgebreide reis door Tillmans artistieke geschiedenis van de afgelopen 20 jaar. Het is een diverse, spannende en zelfs uitputtende tentoonstelling die duidelijk aantoont dat Tillmans nieuwsgierigheid naar de rest van de wereld en zijn empathie voor de rest van de wereld met de jaren niet zijn afgenomen.

In “Zacheta, Encouragement” (Zacheta Nationale Kunstgalerie, Warschau), waarin Tillmans een speciaal voor de tentoonstellingsruimtes in Warschau samengestelde reeks werken presenteert – niet ongebruikelijk, hij doet dit altijd – pakt hij het thema “Bali” weer op: thema's en motieven die Tillmans' werk sinds de eeuwwisseling domineren, komen aan bod.

Geselecteerde foto's van Wolfgang Tillmans op Pinterest

In deze periode keerde Tillmans zich in zijn werk steeds meer af van de absolute waarheidsclaim die ideologieën en religies aan zijn medium willen opleggen, en spoorde hij kijkers steeds vaker aan om hun eigen vooroordelen te wantrouwen bij het bekijken van de wereld.

De tentoonstelling nam de naam van de traditionele tentoonstellingslocatie in Warschau over met een specifieke bedoeling: Tillmans wil bezoekers aanmoedigen om op hun eigen ogen en instinct te vertrouwen.

In 2013 "Silver" voor het eerst gepresenteerd in Galerie Buchholz in Berlijn, een oeuvre waaraan Tillmans al meer dan tien jaar werkte. In Londen "Central Nervous System" gelanceerd in Gallery Maureen Paley. Silver bevat inderdaad zilver, maar bovenal is het een ware explosie van kleur, en het centrale zenuwstelsel is onderdeel van het menselijk bestaan, en het mens-zijn is onderdeel van deze tentoonstelling.

We zullen hier verder niets over deze nieuwere projecten onthullen om de pret niet te bederven: als u de tentoonstellingen van 2013 hebt gemist, kunt u op uw gemak een eindeloze reeks foto's van deze tentoonstellingen bekijken op de website van de kunstenaar.

Directe link naar Silver: Afbeeldingslink deze afbeeldingslink kunt u het centrale zenuwstelsel bereiken .

De kunst van Tillman blijft niet in de galerie

Na het begin van Tillmans is het eigenlijk duidelijk: Wolfgang Tillmans is geen fotokunstenaar die zich alleen laat bewonderen in tentoonstellingen en gevierd wordt bij openingen, maar hij doet meer, is meer betrokken en heeft meer ideeën.

In 2001 nam Tillmans deel aan een wedstrijd van de stad München voor het ontwerp van een aidsmonument bij de Sendlinger Tor metrostation "Sendlinger Tor" .

In 2002 stelde Tillmans beelden samen van muizen die in de Londense metro leefden, en verwerkte deze tot een videoclip voor de Pet Shop Boys , ter begeleiding van hun single "Home & Dry" .

Wil je de muizen zien dansen? Kijk dan hier:

In 2006 opende Tillmans zijn non-commerciële tentoonstellingsruimte "Between Bridges" in Londen met een retrospectief van het werk van de New Yorkse kunstenaar en activist David Wojnarowicz. Tillmans was met Wojnarowicz in aanraking gekomen door diens verschijning in de film "Silence = Death" (Rosa von Praunheim, 1990) en door zijn geschriften. Wojnarowicz overleed in 1992 aan complicaties als gevolg van aids en is een van de kunstenaars aan wie Tillmans de galerie wil opdragen: volgens hem ondergewaardeerde kunstenaars, met name die met een politieke betrokkenheid.

Sinds 2007 woont Tillmans afwisselend in Londen en Berlijn, en nu is er goed nieuws voor Berlijners en bezoekers van Berlijn: "Between Bridges" is verhuisd naar Berlijn, naar de Keithstrasse in Schöneberg (voor bezoekers van Berlijn: dit is op een paar minuten loopafstand van het legendarische warenhuis Kaufhaus des Westens), en opende in januari 2014 zijn deuren. Meer informatie volgt hieronder.

De kunstexperts regelen het volgende:

Het werk van Tillman is ongelooflijk divers; hij heeft de fotografie vanuit elke denkbare hoek benaderd, door middel van voortdurende experimenten en steeds nieuwe ideeën. Dit is te chaotisch voor kunstkenners, die zijn werk indelen in secties en de ontwikkelingsfasen ervan duidelijk definiëren

De documentaires over de scene en de jongerencultuur worden doorgaans beschouwd als een beginperiode waarin Tillmans zich onderscheidde als een uitzonderlijke fotobiograaf van zijn tijd, van ongeveer 1987 tot ongeveer 1995.

Vervolgens krijgt hij een ontwikkelingsperiode tot aan de eeuwwisseling, waarin hij zich kan verdiepen in de materie, experimenteren en een nieuwe kijk op de presentatie van foto's kan ontwikkelen.

Vanaf 2000 werd Tillmans' werk abstracter. Hij verlegde de grenzen van de fotografie verder met tactiele benaderingen en de integratie van driedimensionale ruimte. Hij onderzocht ook de chemie van fotografie en creëerde werken in de donkere kamer zonder camera, wat resulteerde in geheel nieuwe beeldstructuren. Hierdoor versmolten "abstract" en "concreet" werk, en werd fotopapier, in een voortdurende herinterpretatie van het onderwerp, zelf het object van de fotografie.

Vanaf 2006 is een heroriëntatie waarneembaar: Tillmans begint met grootformaat werken, waarvoor hij fotokopieën als bronmateriaal gebruikt, en vervangt de voorheen gebruikelijke presentatie door de tafelwerken van het "centrum voor waarheidsstudie" .

Tijdens zijn wereldreis, waarbij hij foto's maakte voor zijn tentoonstelling en boekproject "New World" (te zien sinds 2009), omarmde Tillmans eindelijk de digitale fotografie. Hij had immers sinds zijn beginjaren bijna uitsluitend zijn "Contax" (analoge 35mm spiegelreflexcamera) gebruikt. Dit markeert Tillmans' definitieve intrede in de wereld van de nieuwe technologie, waartegen hij zich zo lang had verzet.

De volgorde klopt in principe zeker, iedereen die Wolfgang Tillmans langer heeft gevolgd zal het daarmee eens zijn, maar Tillmans laat zich niet zomaar in een keurig, ordelijk rijtje plaatsen: hij experimenteerde al met fotokopieën toen hij als telefonist werkte bij de gemeentelijke aids-hulporganisatie in Hamburg, en hij experimenteerde en verzamelde aantoonbaar kennis en foto's nog vóór zijn "begin" als documentairemaker van de jongerencultuur.

Hij studeerde juist in de periode dat hij "People en Masse " fotografeerde; experimenten met abstractie zijn altijd al aanwezig geweest in zijn foto's, en spelen met formaten is niets nieuws voor hem. Hoewel hij voor de opnames tijdens zijn wereldreis een digitale camera gebruikte, betekent dat niet dat zijn Contax-camera's met pensioen kunnen: wanneer Tillmans in 2012 zijn visie op het ingebouwde scherm omschrijft als "een complete omkering van de psychologie van de fotografie, die altijd een dialoog is geweest tussen fotograaf, object en het denkbeeldige beeld dat men zich voorstelt, denkt en hoopt", voelt hij duidelijk dat er iets ontbreekt aan digitale camera's.

De ontwikkeling van Wolfgang Tillman verliep zoals het leven dat meestal doet: er gebeurt veel tijdens de planning, veel ideeën worden aangeroerd, sommige worden verder uitgewerkt en later weer opgepakt, en veel projecten veranderen tijdens de uitvoering ervan.

Omhoog, onstuitbaar

Eén ontwikkeling in het leven van Wolfgang Tillman is altijd consistent gebleven: de opkomst van steeds grotere roem en, als gevolg daarvan, steeds grotere waardering.

Achteraf bezien is dit logisch, zoals fotografiestudenten vaak zeggen. Zij bewonderden Tillmans foto's immers al vroeg in hun studie, die een breed scala aan onderwerpen bestreken:

“Ik had altijd al portretten willen maken (landschapsfoto's, abstracte schilderijen, foto's van ongebruikelijke composities…) met een heel specifieke artistieke expressie, iets wat me nooit gelukt is. Toen zag ik een portret (landschapsfoto, abstract schilderij, foto van een ongebruikelijke compositie…) van Wolfgang Tillmans, en hij had precies vastgelegd wat ik in de foto wilde uitdrukken.”

Niet alleen fotografiestudenten merkten Tillmans uitzonderlijke talent en onwrikbare nauwkeurigheid op, maar ook veel critici, galeriehouders en hun klanten.

Turner Prize van de Tate Gallery in Londen ontving , arguably de belangrijkste Europese prijs voor hedendaagse kunst.

Tentoonstellingen en prijzen, heel wat zelfs

De eerste solotentoonstellingen van Tillmans vonden plaats in Hamburg en zijn geboortestad vanaf 1988, bij Café Gnosa, Front, Fabrik-Foto-Forum en de stadsbibliotheek van Remscheid. Deze werden in 1991 gevolgd door de Grauwert Gallery en in 1992 door de PPS. Galerie FC Gundlach, eveneens in Hamburg. Tentoonstellingen in Frankfurt, Zürich en Londen volgden in 1993, en in Parijs en New York in 1994. Van 1995 tot 1999 had Tillmans bijna 30 solotentoonstellingen wereldwijd, en van 2000 tot 2012 meer dan 70.

Daarnaast nam Tillmans deel aan zo'n 350 groepstentoonstellingen, ook over de hele wereld, en ontving hij naast de Turner Prize nog een aantal andere prijzen:

• 1995 de Ars Viva Kunstprijs van Böttcherstraße, Bremen
• In 2001 ontving ze een erelidmaatschap van het Arts Institute in Bournemouth voor het ontwerp van de Sendlinger Tor, het AIDS-monument in München
• Cultuurprijs 2009 van de Duitse Vereniging voor Fotografie
• Sinds 2009 is Tillmans "kunstenaar-bestuurslid" van de raad van bestuur van Tate in Londen

Vanaf ongeveer 2005 veroverden de werken van Tillman de echt grote musea, in solotentoonstellingen , b.v. het Hammer Museum Los Angeles, het Hirschhorn Museum Washington DC, de Kunstsammlung NRW, K21, Düsseldorf, de Kunstverein München, het Moderna Museet Stockholm, het MoMA in New York, het Museu de Arte Moderna de São Paulo, het Museum of Contemporary Art Chicago, de Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof Berlin, de Pinakothek der Moderne München, het PS1 Contemporary Art Center New York en het Tate Britain Londen.

Nawerkingen zijn zeker

Tillmans begon al vroeg zijn kennis door te geven:

• Van 1998 tot 1999, op slechts 30-jarige leeftijd, bekleedde hij een gasthoogleraarschap aan de Hogeschool voor Schone Kunsten in Hamburg.
• Van 2003 tot 2006 doceerde hij als professor interdisciplinaire kunst aan de Staatsacademie voor Schone Kunsten – Städelschule in Frankfurt am Main.
• Hij is sinds 2012 lid van de Academie van Kunsten in Berlijn.
• In 2013 werd hij benoemd tot lid van de Royal Academy of Arts in Londen.

Waar Tillmans ook lesgeeft, de collegezalen zitten vol, niet alleen omdat de 'ster van de fotografie' zijn kennis goed weet over te brengen, maar ook omdat hij door de studenten zeer gewaardeerd wordt vanwege zijn prettige, kalme manier van doen.

Wolfgang Tillmans huidige

Tillmans exposeert tot eind 2014 in zijn (gedeeltelijk) geadopteerde thuisstad Berlijn

Van 8 november 2013 tot en met 31 december 2014 is in de nieuwe Nationale Galerie in Berlijn de tentoonstelling "Uitbreiding van de gevechtszone" van Wolfgang Tillmans te zien, met schilderijen uit de periode 1968 tot 2000.

Een kleine preview is beschikbaar via de afbeeldingslink .

De website van Wolfgang Tillman is altijd actueel en is zo gebruiksvriendelijk ontworpen dat je dit zelden ziet bij een website van een kunstenaar (en eigenlijk bij elke website in het algemeen).

Het eerste wat opvalt, is dat hier iemand met verstand van zaken aan het werk is geweest – de website verschijnt direct nadat je de naam Wolfgang Tillmans in de zoekmachine hebt ingevoerd! Vóór Wikipedia (niets ten nadele van Wikipedia, belangrijk en geweldig, maar het is gewoon verbazingwekkend), twee pagina's vóór de eerste video over DuGlotz, vier pagina's vóór de eerste aanval van de Amazones op de portemonnee van de zoeker… kan Wolfgang Tillmans echt toveren, irritante websites tevoorschijn toveren met telepathische fotostralen diep in het internet? Vergeef me, de fantasie van de auteur slaat op hol; een paar dagen met Wolfgang Tillmans maken je gewoonweg vrolijk…

Ten tweede valt het prettig eenvoudige én leesbare, oogstrelende, feitelijke en doelgerichte ontwerp op (kijk maar eens naar websites van kunstenaars, dan begrijpt u wat ik bedoel); ten derde biedt de site veel:

Helemaal linksboven op de pagina (eindelijk ontworpen om aan te sluiten bij onze kijkgewoonten, niet ergens aan de rechterrand of onderaan) vindt u de "tentoonstellingskalender", de actuele tentoonstellingskalender.

Onder 'nieuwe installatieoverzichten' kunt u zien wat er momenteel in de Tillmans-wereld gebeurt; met 'zien' bedoel ik dat u op elk van de vermelde onderwerpen kunt klikken en nog veel meer 'overzichten' kunt bekijken.

In het archief met installatiebeelden vindt u een overzicht van maar liefst 34 tentoonstellingen uit het verleden , en onder 'boekdownloads' kunt u precies dat doen:

Je kunt in totaal acht boeken die door Tillmans zijn samengesteld als pdf downloaden , waaronder enkele die al lang niet meer verkrijgbaar zijn. Hier is de lijst om je alvast een voorproefje te geven:

• Zachęta-aanmoediging, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, kunstcollectie Noord-Rijnland-Westfalen, Düsseldorf, 2011
• Wolfgang Tillmans, Walker Art Gallery, Liverpool, brochure, 2010
• Wolfgang Tillmans. Londen: Serpentine Gallery, Koenig Books Londen, 2010
• Wako Boek 4. Tokio: Wako Works of Art, 2008, Wako Works of Art
• Waarom we informatie over hiv-behandeling moeten verstrekken. Fotografie door Wolfgang Tillmans. Londen: HIV i-base, 2007
• Wolfgang Tillmans. Los Angeles. New Haven en Londen: Museum of Contemporary Art, Chicago, en Hammer Museum, Los Angeles, 2006
• Wako Boek 3. Tokio: Wako Works of Art, 2004
• Wako Boek 2. Tokio: Wako Works of Art, 2001

de Collector's Edition van Wolfgang Tillmans, uitgegeven door Hatje Cantz, verkrijgbaar voor € 800. Deze editie biedt een uitgebreid overzicht van zijn werk met 2400 foto's die speciaal voor de Tate-tentoonstelling zijn gemaakt. De Collector's Edition toont zijn volledige artistieke ontwikkeling, van zijn begin in 1978 tot 2003. Meer informatie is te vinden op Hatje Cantz: Wolfgang Tillmans , waar ook diverse andere exclusieve kunstboeken van Tillmans verkrijgbaar zijn.

Het menu-item "alle boeken" bevat precies wat de naam al zegt: een eenvoudige lijst van alle kunstenaarsboeken/catalogi die Tillmans tot nu toe heeft gemaakt (er wordt geen onderscheid gemaakt, en dat zou ook niet veel zin hebben, aangezien Tillmans zijn catalogi zelf met grote zorg en aandacht voor detail samenstelt). Ook hier zijn uiteraard service-informatie, uitgever, ISBN en, indien van toepassing, een downloadlink opgenomen. Het is zeker de moeite waard om deze lijst te bekijken – er is niets saais of repetitiefs aan de boeken van Tillmans, net zoals dat niet het geval is met zijn foto's.

Het menu-item "betweenbridges.net" opent de website in een nieuw venster. Daar vindt u het adres, de openingstijden en de huidige tentoonstelling, met onderaan de pagina een overzicht van aankomende evenementen. "Lezingen" leidt naar lezingen, waarvan de manuscripten als downloadbare pdf's beschikbaar zijn. "Interviews" biedt toegang tot interviews, die ook direct te downloaden zijn, net als de "essays & recensies" (en als u Tillmans inmiddels een beetje kent, weet u dat hij niet alleen de meest positieve recensies heeft uitgekozen) op de volgende pagina.

Alleen de "biografie/bibliografie" is niet met één klik te downloaden; de kunstenaar is daar waarschijnlijk te bescheiden voor. Het heldere en minimalistische ontwerp maakt het echter wel gemakkelijk om de hele pagina te activeren en naar een tekstbestand te kopiëren.

Vraag je je af hoe iemand zo enthousiast kan worden over een website die goed ontworpen, makkelijk leesbaar en gebruiksvriendelijk is? Dan werk je waarschijnlijk in een beroep waar je niet dagelijks urenlang online onderzoek doet..

Veel kunstliefhebbers die dit artikel lezen, zullen zich ongetwijfeld de website van documenta 13 herinneren en hoe prettig het was om daar informatie te vinden.

Nog een laatste tip: neem de tijd wanneer u de website van Wolfgang Tillmans bezoekt; u zult er vrijwel zeker een tijdje doorbrengen…

Je kunt meer te weten komen over het leven van Wolfgang Tillmans in het artikel "Wolfgang Tillmans: Een leven voor een beeld van de wereld" .