Wanneer ontwerpers op algoritmes vertrouwen en machines mede-creators worden

Sommigen zijn er dol op, anderen haten het. Vooral in de kunst- en designwereld technologische ontwikkelingen in de afgelopen decennia nieuwe vragen opgeroepen. Op veel gebieden zijn creatieve processen en activiteiten opnieuw gedefinieerd in het licht van technologische vooruitgang.

Wat aanvankelijk door velen met scepsis werd ontvangen, wordt nu steeds vaker gezien als iets met een groot potentieel – mits de technologie verstandig en doelgericht wordt gebruikt en niet alle creatieve taken volledig overneemt. Moderne algoritmes kunnen een grote hulp zijn, vooral op het gebied van design – zolang ze maar niet verder gaan dan de rol van co-creator.

Een kort overzicht van de historische veranderingen

Het concept van ontwerpen is, in brede zin, zo oud als de mensheid zelf. Sinds mensenheugenis zijn mensen op de een of andere manier creatief geweest. Grottenschilderingen over de hele wereld getuigen hiervan. Door de millennia heen is er nog een aspect aan deze artistieke projecten toegevoegd: planning .

In de moderne betekenis van het woord gaat design vaak niet alleen over het produceren van een artistiek product, maar over een creatief proces dat, volgens bepaalde eisen en ideeën, leidt tot een creatief doel.

De schets staat centraal in dit proces . Het maken van een schets gaat meestal gepaard met fouten of het aanpassen van ideeën. Met pen en papier kan dit een aanzienlijk obstakel vormen. Moderne touchscreens bieden hiervoor een oplossing. Tekeningen kunnen met een tik ongedaan gemaakt of gewijzigd worden, zonder resten achter te laten of het materiaal te beschadigen.

Maar dit is zeker niet het einde van de technologische vooruitgang. Software kwam steeds meer centraal te staan. Eindapparaten waren plotseling niet langer slechts een medium voor ontwerp, maar kregen een steeds actievere rol.

Algoritmen zijn tegenwoordig in staat om zelfstandig data en kunstwerken te analyseren. Bovendien kan AI zelf creatief zijn en eigen kunstwerken en ontwerpen creëren.

Mensen en machines als creatieve partners

Afbeeldingbron: Roderick Qiu, via Pixabay

Correct gebruikt kunnen technologie en algoritmes een waardevolle partner zijn die helpt om creatieve projecten nog beter te realiseren volgens iemands eigen visie. Creatievelingen kunnen gedurfdere ideeën uitproberen en ontwerpen een kans geven die anders misschien als tijdverspilling zouden worden beschouwd. De technologie is in staat om zelf ontwerpen te genereren en een ruwe indicatie te geven van hoe het eindproduct eruit zou kunnen zien.

Dit alles gebeurt binnen enkele seconden, waardoor de ontwerper snel kan zien welke ontwerprichting hij of zij wil volgen. Ondertussen is er ook een uniek kunstgenre ontstaan ​​rondom AI, wat terug te zien is op platforms zoals DeviantArt .

De fundamentele vraag

Sinds de opkomst van AI is iedereen zich ervan bewust dat technologie in staat is tot het produceren van creatieve werken. Althans, op het eerste gezicht. Maar dan rijst al snel de vraag:

Zijn de werken van AI werkelijk creatief? En zo ja, geldt dit dan voor het programma zelf, of blijft de kunstenaar de creatieve geest die kunstmatige intelligentie als hulpmiddel gebruikt, net zoals je een potlood gebruikt om te schetsen?

Hoe een kunstenaar technologie gebruikt en welke voordelen hij of zij daaruit haalt, is uiteindelijk een eigen methodologische keuze. Gebruikt de kunstenaar het slechts als hulpmiddel om sneller ontwerpen te maken en nieuwe inspiratie op te doen, of creëert hij of zij er complete kunstwerken mee? Dat laatste werkt met name goed bij webdesign.

Beide benaderingen zijn legitiem. Er zijn immers veel verschillende manieren waarop ontwerpen worden gebruikt of ontvangen. Bij een website is het analytische perspectief van de machine voordelig om optimale menunavigatie te garanderen en een aantrekkelijke visuele vormgeving te creëren. Op andere gebieden, zoals interieurontwerp , is er echter een extra factor die de machine niet kan vervangen: menselijke interactie.

Een echt huiselijk concept vereist empathie en begrip voor stemmingen en sfeer. Hier ligt de focus op het individu als emotionele en creatieve kracht, en dient technologie slechts als inspiratie voor de wijze waarop de elementen kunnen worden gerangschikt.

Kunstmatige intelligentie in de kunst: kans of gevaar?

Een nieuw Rembrandt-schilderij – niet gemaakt met penseel en palet, maar op een computer. Foto's van mensen die niet eens bestaan: kunstmatige intelligentie opent dimensies waar de kunstwereld in het verleden zelfs niet van durfde te dromen. Is dit een ongelooflijke kans, of brengt het ook gevaren met zich mee?

Een reportage van DW Doku probeert antwoorden te geven:

“Hallo, Robot.” Een indrukwekkende tentoonstelling in het Vitra Design Museum toont de mogelijkheden van intelligente machines die niet alleen op ons lijken, maar ons in veel opzichten ook overtreffen. Ze kunnen complexe taken in zeer korte tijd uitvoeren en bieden creatieve mogelijkheden die we ons voorheen niet konden voorstellen. Maar hoe zit het met gevoelens? Zullen deze machines ooit leren voelen en die gevoelens omzetten in kunst? Het idee is zowel fascinerend als verontrustend.

Wat gaat er om in het hoofd van een gepassioneerde kunstenaar terwijl hij kleuren mengt en op het doek aanbrengt? Velen hebben zich deze intrigerende vraag gesteld, maar kunstenaar Leon Löwentraut benaderde het op een heel bijzondere manier. In een onderzoek aan de Universiteit van Kaiserslautern werden Löwentrauts hersengolven gemeten en gedigitaliseerd terwijl hij schilderde.

Het resultaat? Een meeslepende kunstervaring die ons een uniek inzicht geeft in de creatieve processen – een verbinding tussen kunst en wetenschap die nog nooit eerder is vertoond.

Technologische vooruitgang heeft ook verstrekkende gevolgen voor creatieve productie. Wat vroeger urenlange planning en ontwerp vergde, wordt nu door kunstmatige intelligentie in seconden gerealiseerd. Aan de Berlijnse Hogeschool voor de Kunsten onderzoeken studenten het gebruik van 'kunstmatige creativiteit '. Daar verdiepen ze zich intensief in de mogelijkheden en risico's die de huidige digitale technologieën met zich meebrengen.

• Welke invloed heeft dit op ons begrip van creativiteit?
• En waar trekken we de grens tussen mens en machine?

De volgende videobijdragen bieden verdere toelichting op deze vragen:

Het kunstenaarsduo Studio Drift gaat nog een stap verder: ze imiteren de natuur en creëren formaties van lichtgevende drones die als zwermen vogels de lucht in stijgen – een indrukwekkend schouwspel dat mogelijk wordt gemaakt door het gebruik van AI. Het is tegelijkertijd magnifiek en dreigend!

Momenteel visualiseren ze de onvoorstelbaar complexe rekenkracht van kwantumcomputers en vertalen die naar een artistieke voorstelling: een majestueuze boom. Deze spanning tussen technologie en kunst zet aan tot reflectie en laat ons de vraag stellen: Waar staan ​​we in dit nieuwe tijdperk van creativiteit? Waar zal de toekomst ons naartoe leiden?

Verantwoord gebruik van AI

Als het gaat om technologie en verantwoordelijkheid, denk je al snel aan actiefilms waarin machines zich tegen de mensheid keren en de wereld proberen over te nemen. De realiteit is niet zo extreem. Er zijn echter andere aspecten waar een correcte omgang met technologie absoluut essentieel is, met name gegevensprivacy. Om iets te kunnen genereren, moet AI worden gevoed met informatie en data.

Ontwerpers die als freelancer werken, moeten daarom extra aandacht besteden aan adequate gegevensbescherming. Tegelijkertijd brengen IT-beveiligingseisen ook kosten met zich mee voor bedrijven – bijvoorbeeld de kosten van  ISO 27001-certificering , die een hoog beveiligingsniveau moet aantonen.

Verantwoordelijk handelen is ook vereist bij het omgaan met het werk van anderen. Zelfs als AI creatieve vrijheid lijkt te hebben, ligt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het werk nog steeds bij de ontwerper. In sommige gevallen moet duidelijk worden aangegeven of een door AI gegenereerd echte gebeurtenissen, personen, plaatsen of instellingen afbeeldt. Bovendien is de ontwerper verantwoordelijk voor het voorkomen van plagiaat.

Joachim Rodriguez y Romero

Eigenaar en directeur van Kunstplaza. Publicist, redacteur en gepassioneerd blogger op het gebied van kunst, design en creativiteit sinds 2011. Succesvolle graad in webdesign als onderdeel van een universitair diploma (2008). Verdere ontwikkeling van creativiteitstechnieken door middel van cursussen vrij tekenen, expressieschilderen en theater/acteren. Diepgaande kennis van de kunstmarkt door jarenlang journalistiek onderzoek en talrijke samenwerkingen met actoren/instellingen uit de kunst en cultuur.

www.kunstplaza.de/